İlk Sorular

Daha önce selamlaşma ve adını söyleme kalıplarını kullandın; şimdi yeni tanışmadaki soruların amacını ayır.

Kampüste karşılaşan arkadaşların hâl hatır sorması ve nezaketle yanıt vermesi.

Bir öğrenci sana What’s your name? diye soruyor, diğeri How are you? diyor. İkisine de aynı yanıtı vermek uygun olur mu? Bu soruları amaçlarına göre ayırt edip kısa yanıtlayacak ve basit bir karşı soru ekleyeceksin.

Tanışma anı

Two Questions at the Welcome Desk

Maya meets Leo at the university welcome desk. Leo asks, What’s your name? Maya says, My name is Maya. Then Maya asks, How are you? Leo answers, Good, thanks. And you? Maya smiles and says, Fine, thanks. They both understand the questions.

Soruların amacı

Tanışma konuşmasında sorunun sonundaki soru işaretinden çok, hangi bilgiyi istediğine dikkat et. Bir soru kişinin kim olduğunu, diğeri kişinin o an nasıl olduğunu öğrenir. Bu ayrım, yanıtın uygun olup olmadığını belirler.

İlk soruda name sözcüğü ipucu verir. Yanıt adını tanıtır; kişinin nasıl hissettiğini anlatmaz. İkinci sorudaki How are you? ise hâl hatır sormak için kullanılır. Buradaki you, konuştuğun kişiyi belirtir. Bu soruya Good, thanks. gibi kısa bir yanıt verilebilir.

Temel Sözcükler

name

isim, ad

how

nasıl

Yanıtı karşılıklı sürdürme

Kısa bir yanıt konuşmayı bitirmek zorunda değildir. Hâl hatır sorusuna yanıt verdikten sonra And you? diyerek aynı soruyu karşı tarafa yöneltebilirsin. Bu, yeni bir konu açmak değil, konuşma sırasını karşılıklı sürdürmektir.

Maya ile Leo’nun konuşmasında önce ad sorusu ve ad yanıtı, ardından hâl hatır sorusu ve kısa yanıt gelir. Leo’nun And you? demesi, soruyu Maya’ya geri yöneltir. Böylece iki kişi de birbirinin hâlini paylaşır.

Yeni bir tanışmada önce sorunun ad mı, hâl hatır mı istediğini belirle. Ardından aynı tür bilgiyi veren kısa yanıtı seç. Hâl hatır yanıtına basit bir karşı soru eklemek, konuşmanın iki taraflı ilerlemesini sağlar. Sıradaki örnekte I’m fine, thanks. yanıtının nasıl kullanıldığına yakından bakacaksın.

• Bir kişi What is your name? diye soruyor. Hangi yanıt uygundur? Bu soru kişinin adını ister. I’m Alex. adı bildirir, diğer seçenekler hâl hatır yanıtı ya da karşı sorudur.
• How are you? sorusu, karşıdakinin adını öğrenmek için kullanılır. Bu soru kişinin o an nasıl olduğunu sorar. Adını öğrenmek için ad sorusu gerekir.
• Sam, Good, thanks. dedikten sonra karşı tarafa soruyor: ___? And you?, hâl hatır yanıtından sonra soruyu karşı tarafa yöneltmenin kısa bir yoludur.
• How are you? sorusu kişinin adını öğrenmek için sorulur. How are you? kişinin hâl hatırını sormak için kullanılır. Ad sormak için What is your name? kalıbı tercih edilir.
• Birisi size How are you? dediğinde konuşmayı sürdürmek için ne ekleyebilirsiniz? And you? kalıbı, soruyu karşı tarafa yönelterek konuşma sırasını devam ettirmenizi sağlar.

Adını söyleme ve olumlu tanıtım cümlelerini zaten biliyorsun; şimdi bu bilgileri doğru soruya uygun kısa yanıtla eşleştir.

Soru, standart yanıt ve karşı soru zincirinin pedagojik haritası.

Sorunun amacına göre yanıt seçme

İlk tanışmada sorular iki ayrı bilgi kapısı açar. Bir kapı kişinin adını, diğeri o an nasıl olduğunu sorar. Sorunun başındaki sözcükleri fark etmek, doğru kapıdan geçmeni sağlar.

Önceki konuşmada ad sorusuyla hâl hatır sorusunun farklı amaçlara yöneldiğini gördün. Burada önemli olan, bu ayrımı yanıt verirken uygulamaktır. What’s your name? duyduğunda adını söylersin. How are you? duyduğunda ise nasıl olduğunu belirtirsin. Soruların ikisi de tanışmada geçebilir, ama yanıtları birbirinin yerine kullanılamaz.

Bu ayrımı iki ayrı kapı gibi düşün. “Ad” kapısının anahtarı bir isimdir. “Hâl hatır” kapısının anahtarı ise kısa bir durum yanıtıdır. Soruyu duyar duymaz önce hangi bilginin istendiğini belirle. Ardından yalnızca o bilgiye uygun yanıtı seç.

Kısa yanıtı konuşmada kullanma

I’m fine, thanks. ifadesi, “İyiyim, teşekkürler” anlamında kullanılan nazik ve kısa bir yanıttır. Buradaki fine konuşanın kendini iyi hissettiğini bildirir. thanks ise yanıtı nazikçe tamamlar. Daha kısa bir seçenek olan I’m good, thanks. de gündelik tanışmalarda kullanılabilir.

Tabloda iki yanıtın da I’m ile başlaması seni yanıltmasın. Devamındaki bölüm yanıtın hangi bilgiyi verdiğini gösterir: Alex bir addır, fine ise kişinin hâlini anlatır. Bu nedenle yalnızca ilk sözcüklere değil, yanıtın tamamına bak.

Örnek konuşma

Konuşmayı adım adım izle. İlk soru isim ister; Alex bu yüzden adını söyler. Ardından How are you? gelir; bu kez I’m fine, thanks. uygun yanıttır. Yanıtın sonundaki And you?, konuşmayı karşı tarafa yöneltir. Bu kısa karşı soru burada yalnızca konuşma sırasını sürdürür; ona verilecek yanıt da yine sorulan bilgiye göre seçilir.

Çözümlenmiş örnek: Bir sınıf arkadaşın What’s your name? diye soruyor. İstenen bilgi addır, bu yüzden I’m Deniz. diyebilirsin. Hemen ardından How are you? diye sorarsa yanıtı I’m fine, thanks. olarak değiştirirsin.

Benzer durumda bir öğrenci önce How are you? diye soruyor, sonra yeni tanıştığı kişinin adını soruyor. İlk yanıtta I’m good, thanks., ikinci yanıtta I’m Ece. kullanılır. Sözcükleri ezberden sıraya koymak yerine, her sorunun istediği bilgiyi belirlemek doğru yanıtı seçtirir.

Konuşma sırasını koruma

Kısa yanıt, tanışma konuşmasını bitirmek zorunda değildir. Yanıtından sonra bir soru eklemek, diğer kişiye konuşma sırası verir. Örneğin I’m fine, thanks. And you? ifadesinde önce kendi hâlini bildirir, sonra karşı tarafın hâlini sorarsın. Bu örnekteki iki parçanın görevleri farklıdır: ilk bölüm yanıt, son bölüm karşı sorudur.

Yanıtını denetlerken üç noktaya bak:

1. Karşımdaki kişi adımı mı, hâlimi mi soruyor?
2. Yanıtım istenen bilgiyi açıkça veriyor mu?
3. Konuşmayı sürdürmek için kısa bir karşı soru ekledim mi?

Her kısa yanıta karşı soru eklemek zorunlu değildir. Ancak tanışma konuşmasını sürdürmek istediğinde, kısa bir karşı soru doğal bir seçimdir. Sonraki adımda bu karşı sorunun nasıl kurulacağına odaklanacaksın.

• Yeni tanıştığın biri “How are you?” diyor. Hangi yanıt uygundur? Bu soru kişinin nasıl olduğunu öğrenir. Kısa bir hâl yanıtı uygundur, isim vermek sorunun amacını karşılamaz.
• What’s your name? sorusuna I’m tired, thanks. yanıtı uygun mudur? Soru adını ister, ancak verilen yanıt kişinin nasıl hissettiğini bildirir. Iki ifade farklı bilgi türlerine karşılık gelir.
• How are you? sorusuna verilen doğal yanıt ve karşı soru kalıbı: ___. İlk bölüm hâlini bildirir, kısa karşı soru ise konuşma sırasını diğer kişiye verir.

İlk Karşılaşma Soruları ve Doğal Cevaplar

• How are you? — I'm fine, thank you. And you?
• Are you a student? — Yes, I am a university student.
• Where are you from? — I'm from Turkey.
• What is this? — This is my notebook.
• Is she your teacher? — Yes, she is.

Önceden öğrendiğin selamlaşma, adını söyleme ve olumlu tanıtım kalıpları, ilk soru-cevap için zemin oluşturur.

Sorunun amacı ve konuşmanın akışı

İlk tanışmada bir soru, senden belirli bir tür bilgi bekler. İsim sorusu kim olduğunu öğrenir. Hâl hatır sorusu o an nasıl olduğunu sorar. Bu ayrım, yanıtın içeriğini belirler; karşı soru ise konuşmayı karşılıklı hâle getirir.

And you? kendi başına yeni bir konu açmaz. Anlamı, hemen öncesindeki konuşmaya bağlıdır. Biri adını söyledikten sonra bu ifadeyi kullanırsa, karşı taraf genellikle kendi adını söyler. Biri nasıl olduğunu anlattıktan sonra kullanırsa, karşı taraf kendi hâlini paylaşır.

Karşı soruyu doğru yere ekleme

Kısa yanıt, sorunun beklediği bilgiyi verir. Karşı soru, konuşma sırasını diğer kişiye geri verir. Bu iki işlevi art arda kullanmak doğal bir tanışma akışı kurar.

Şu örneği adım adım incele:

1. What’s your name? sorusu kişinin adını ister. Bu nedenle yanıt da ad olmalıdır: I’m Sam. Hâlini anlatmak bu soruyu yanıtlamaz.
2. And you? eklendiğinde Sam aynı bilgi türünü karşısındaki kişiden ister. Soru kısadır, çünkü konuşmanın konusu zaten açıktır.
3. Karşıdaki kişi I’m Nina. diyerek adını verir. Böylece iki kişi de aynı tür bilgiyi paylaşmış olur.
4. Konuşmacı sonra How are you? diye sorarsa, amaç değişmiştir. Artık ad değil, o anki hâl soruluyordur.
5. I’m fine, thanks. And you? yanıtında ilk bölüm hâl sorusunu karşılar. Son bölüm aynı soruyu nazikçe geri yöneltir.

İkinci ve dördüncü adımların bilgi türleri farklıdır. İsim sorusuna hâl yanıtı vermek ya da hâl sorusuna ad söylemek, sözcükler anlaşılır olsa bile soru-cevap uyumunu bozar. And you? ifadesini de yanıtın yerine koyma. Tek başına bu ifade, sana yöneltilen soruyu yanıtlamaz; konuşmayı karşı tarafa geri verir.

Akışı dinle

Aşağıdaki tanışmada karşı soru, önce ad alışverişini, sonra hâl hatır alışverişini sürdürür. Her kısa yanıtın hangi soruya bağlı olduğuna dikkat et.

Yeni bir tanışmada aynı akışı kullanma

Bir üniversite kulübünün tanışma toplantısında yeni biriyle konuştuğunu düşün. Önce kişi adını sorar, ardından sen kendi adını söyleyip karşı soru eklersin. Konuşma hâl hatıra geçtiğinde, yanıtın artık o an nasıl hissettiğini anlatmalıdır.

Karşı taraf yalnızca adını söylediyse, hemen And you? demek yerine hâl hatır sormak konuyu değiştirebilir. Bu değişiklik yanlış değildir, ancak karşılıklı ad alışverişini tamamlamaz. Amacın ad konuşmasını sürdürmekse aynı bilgi türünü geri sor. Hâl hatır konuşmasında da önce kısa yanıt ver, sonra istersen karşı soru ekle.

Bir karşı soruyu değerlendirirken şu üç noktayı birlikte kontrol et:

• Önceki soru ad mı, hâl hatır mı istiyor?
• Verdiğin kısa yanıt bu bilgi türüne uygun mu?
• Eklediğin karşı soru aynı konuşma akışını sürdürüyor mu?

Böylece ilk tanışma sorularını yalnızca biçimlerine göre değil, konuşmadaki görevlerine göre de ayırt edersin. Bir sonraki adımda bu akışı farklı kısa yanıtlarla karşılaştırabilirsin.

• Adını söyledikten sonra And you? demek, aynı bilgiyi karşı tarafa sorabilir. Doğru mu? Karşı soru önceki konuya bağlıdır. Konu ad ise karşı tarafın da adını söylemesini ister.
• How are you? sorusuna hangi yanıt uygundur? Soru kişinin hâlini sorar, bu nedenle uygun yanıt hâli bildirir. Ad söylemek farklı bilgi verir.
• Adını söyleyen biri, karşısındakinin de adını sormak için kısa soru olarak ___ der. İfade önceki konuya dayanır. Ad alışverişi sürerken karşı tarafın da adını vermesini sağlar.

Adını söyleme ve kendini tanıtma kalıpları, konuşmada sıranın kimde olduğunu anlamana yardım eder; şimdi yanıtı hem sorunun türüne hem de daha önce söylenenlere göre seç.

Yanıtın taşıdığı bilgiyi incele

İlk tanışmadaki kısa sorular, farklı türde bilgi ister. What’s your name? karşı tarafın adını öğrenmeye yöneliktir. Yanıtında bir ad bulunması beklenir. How are you? ise kişinin o an nasıl olduğunu sorar; buna adla yanıt vermek, konuşmada doğru bilgi türünü vermez.

Eşleştirme yaparken önce soruyu, ardından yanıtın verdiği bilgiyi belirle. Sonra konuşmanın önceki bölümünü kontrol et. Bir kişi adını zaten söylediyse, yeni bir soru için aynı adı yeniden istemek yerine konuşmanın henüz yanıtlanmamış kısmına odaklan.

Konuşma sırasını birlikte oku

Aşağıdaki konuşmada kişiler bir kampüs etkinliğinde tanışıyor. Her yanıtı tek başına değil, önceki konuşma sırasıyla birlikte değerlendir.

İlk sorunun yanıtı olan I’m Emre., bir ad bildirir. Leah’nın hemen ardından sorduğu How are you today? yeni bir bilgi türüne geçer. Emre bu kez I’m fine, thanks. der; çünkü soru adını değil, nasıl olduğunu sorar. And you? ifadesi de aynı soruyu karşı tarafa döndürür. Leah’nın son yanıtı bu nedenle hâl hatır bilgisidir.

Bu sırayı bozabilecek yaygın bir karışıklık, her soruya tanışmayla ilgili herhangi bir kısa yanıtın uyacağını düşünmektir. Örneğin What’s your name? sorusuna I’m fine, thanks. demek, İngilizce bir ifade kullanır ama istenen bilgiyi vermez. Tersine, How are you? sorusuna yalnızca I’m Emre. demek de kişinin nasıl olduğunu belirtmez. Yanıtın dilbilgisel olarak mümkün olması, o soruya uygun olduğu anlamına gelmez.

Yeni bağlamda sıra kur

Şimdi aynı beceriyi başka bir ilk tanışma durumuna taşı: üniversite kütüphanesinin girişinde iki öğrenci karşılaşıyor. Birbirlerinin adını henüz bilmiyorlar. Önce ad sorusuna ad içeren bir yanıt ver; ardından karşı tarafın hâlini soran bir soru geldiyse, bu kez hâl hatır bildir ve uygun olduğunda konuşmayı karşı soruyla sürdür.

Görevi çözerken üç kontrol uygula. İlk olarak, her sorunun istediği bilgi türünü ad veya hâl hatır olarak sınıflandır. İkinci olarak, seçtiğin kısa yanıtın o bilgi türünü gerçekten içerdiğini doğrula. Son olarak, And you? ifadesinin hangi soruya gönderme yaptığını belirle. Bu ifade konuşmada daha önce sorulmuş her şeyi değil, hemen önceki uygun hâl hatır sorusunu karşı tarafa yöneltir.

Örneğin adlar zaten öğrenilmişse, konuşmayı tekrar ad sorusuna döndürmek yerine güncel soruya yanıt ver. Biri How are you? dediğinde adını yeniden söylemek yerine nasıl olduğunu belirt. Ardından kısa bir karşı soru eklemek, sıranın doğal biçimde diğer kişiye geçmesini sağlar. Bu küçük seçim, tanışma konuşmasını ezberlenmiş iki cümle olmaktan çıkarıp karşılıklı bilgi alışverişine dönüştürür.

Yanıt zincirini değerlendir

Bir diyaloğu incelerken soruları ve yanıtları ayrı listeler gibi ele alma. Her soruyu kendisinden sonra gelen yanıtla eşleştir, sonra karşı sorunun konuşmayı hangi bilgi alanında tuttuğunu izle. Ad sorusundan sonra ad yanıtı beklenir. Hâl hatır sorusundan sonra kişinin durumu bildirilir. Karşı soru eklendiğinde, aynı bilgi türü bu kez ilk konuşmacıya yönelir.

Bu ayrım özellikle kısa konuşmalarda önemlidir. İngilizcede yanıtlar kısa olabilir; bu yüzden birkaç sözcüklük fark, yanıtın görevini değiştirir. I’m fine. hâl hatır yanıtıdır, ad yanıtı değildir. I’m Lina. ad bildirir, kişinin nasıl olduğunu açıklamaz. Konuşmanın tamamını okuyarak hangi bilginin zaten paylaşıldığını da hesaba katarsan, doğru eşleşmeyi daha güvenilir biçimde seçersin.

• What’s your name? sonrasında I’m tired, thanks. uygun bir yanıttır. Bu yanıt nasıl olduğunu bildirir, adı vermez. Sorunun istediği bilgi türüyle yanıtın içeriği eşleşmelidir.
• İki kişi tanıştığında And you? ifadesi ne zaman kullanılır? And you? ifadesi, daha önce sorulan soruyu (genellikle hâl hatır) karşı tarafa yönelterek sohbeti devam ettirmek için kullanılır.
• İki kişi adlarını paylaştı. Biri hâl hatırını sorunca hangi devam konuşmayı tutarlı sürdürür? İlk seçenek önce hâl hatır sorusunu yanıtlar, sonra aynı konuyu karşı tarafa yöneltir. Diğerleri bilgi türlerini karıştırır veya gereksiz yere ad sorusuna döner.