İsim Cümleleri

Önceki cümlelerde öznenin İngilizce cümledeki yerini kullandın. Kampüs panosunda “I student” yazıyor; mesaj anlaşılır gibi, ama cümlede eksik olan ne?

Durum, meslek ve özellik bildiren To Be (am/is/are) yapıları

Bu kartın sonunda kimlik, meslek, özellik ve durum bildiren olumlu, olumsuz ve soru biçimlerinde en az altı be fiilli İngilizce cümle kurabileceksin.

Kimlik ve durum bildiren cümleler

İngilizcede bir kişinin kim olduğunu, mesleğini ya da nasıl bir durumda bulunduğunu söylerken özne ile onu tanıtan bilgi arasında be fiili bulunur. Bu fiil, cümlede eylem anlatmak yerine özne hakkında bilgi verir. Hikâyedeki Mina is a biology student. cümlesi bir eylem değil, Mina’nın kim olduğunu ve ne okuduğunu bildirir.

Türkçede “Ben öğrenciyim” derken ek, kişi ile tanımlayıcı bilgiyi birleştirir. İngilizcede bu bağlantıyı ayrı bir sözcük kurar. Bu yüzden I student. standart bir İngilizce cümle değildir; I am a student. biçiminde bağlantı fiili gerekir. Benzer biçimde The library quiet. yerine The library is quiet. denir.

Olumsuz ve soru biçimleri

Bir bilgiyi reddederken be fiilinin ardından not gelir: Omar is not a lecturer. Bu cümle, Omar’ın kim olduğunu değil, ne olmadığını belirtir. Hikâyedeki Mina is not nervous. da bir durumu olumsuzlar.

Soru cümlesinde be fiili öznenin önüne geçer. The room is quiet. bir bildirimdir; Is the room quiet? aynı bilgiyi sorar. Are the slides clear? da slaytların niteliğini öğrenir. Noktalama işareti değişse de soru, özne hakkında kimlik, özellik veya durum bilgisi arar.

• The lecture hall empty. standart bir İngilizce cümle midir? Öznenin durumunu bildiren bu cümlede bağlantı fiili gerekir; doğru biçim The lecture hall is empty. olur.
• Hangisi bir kişinin mesleğini doğru biçimde bildirir? Meslek bilgisi özneye be fiiliyle bağlanır; diğer seçeneklerde bu bağlantı eksik ya da uygun değildir.
• Our seminar room ___ not available. cümlesinde boşluğu tamamla. Cümle bir odanın durumunu olumsuz bildirir ve özneyle not available bilgisini is bağlar.

Özne yerini bildiğin için, şimdi özneyle onu tanıtan ya da durumunu belirten fiilin nasıl eşleştiğine odaklan.

Özneye göre değişen bağlayıcı

İngilizcede özne aynı kalsa bile isim veya özellik bildiren bölüm tek başına tam bir cümle kurmaz. Özne ile bu bilgiyi birbirine bağlayan fiil, özneye göre am, is ya da are biçimini alır. Bu fiil, cümlenin anlamını taşıyan küçük bir bağlantı gibidir; doğru özneye doğru biçimi bağlar.

Üniversite panosundaki bir tanıtım cümlesinde öğrenci kendisini I student diye yazarsa, kim olduğunu anlatmak istediğini anlayabiliriz. Ancak İngilizce cümlede özne ile isim arasındaki bağlantı eksiktir. Tam biçim I am a student. olur. Türkçedeki “öğrenciyim” tek kelimede özne ve bağlantı anlamı taşıyabilir; İngilizcede özne ve fiil ayrı ayrı görünür.

Önce cümlenin öznesini belirle. Sonra öznenin tekil mi çoğul mu olduğuna değil, hangi kişi zamiri ya da isim olduğuna bak. En temel eşleşmeler şöyledir:

• I öznesiyle am kullanılır.
• he, she, it ve tek bir kişi ya da nesneyi adlandıran öznelerle is kullanılır.
• you, we, they ve birden fazla kişiyi ya da nesneyi adlandıran öznelerle are kullanılır.

Burada önemli bir ayrıntı, you öznesinin tek bir kişiye de birden fazla kişiye de seslenebilmesidir. Her iki durumda da yanında are gelir. Bu yüzden yalnızca Türkçedeki tekil-çoğul düşüncesini kopyalamak, bu eşleşmeyi bulmaya yetmez.

Üç biçimin eşleşmesi

Özne İngilizce cümlede yerini korur; bu yer, tanıtılan kişinin kim olduğunu izlemeyi kolaylaştırır. Bir kampüs tanıtımında öznenin ardından gelen be biçimi, kişinin kimliğini veya mesleğini tamamlar.

Özne zamirleri ile durum bağlacının eksiksiz dağılımı

Kimlik ve meslek bildirme

I am a student. cümlesinde öğrenci, öznenin yaptığı bir eylem değildir. Cümle kişiyi bir kimlik kategorisiyle tanıtır. Aynı yapı meslek bildirirken de kullanılır: Maya is a doctor. Burada is, Maya ile meslek bilgisini birbirine bağlar.

Bunu bir üniversite kimlik kartı gibi düşünebilirsin. Karttaki ad kişiyi gösterir; altındaki “öğrenci” veya “öğretim görevlisi” bilgisi kişinin kim olduğunu açıklar. İngilizce cümlede özne adı taşır, am, is veya are ise bu bilgiyi cümlenin geri kalanına bağlar.

Tablodaki ilk üç örnekte cümle, özne hakkında kimlik veya meslek bilgisi verir. Son örnekte study eylemi anlatan ana fiildir. Bu nedenle I am study biology. uygun değildir: am ile eylem fiilini bu biçimde yan yana getirmek, kimlik cümlesi kurmaz. Cümle eylem anlatıyorsa, yalnızca kimlik bilgisi veriyormuş gibi be ekleme.

Bir tanıtım cümlesini kurma

Kampüs panosunda yeni bir araştırma ekibinin üyeleri tanıtılıyor. Amaç, her kişinin adını ve mesleğini açıkça eşleştirmek. Bir cümleyi kurarken şu sırayı izle:

1. Kimi tanıttığını belirle. Maya hakkında konuşuyorsan özne Maya olur. Bunun nedeni, cümlenin kiminle ilgili olduğunu baştan göstermektir.
2. Özneye uygun biçimi seç. Tek bir kişi olan Maya ile is kullanılır. Böylece bağlayıcı özneyle uyumlu olur.
3. Meslek bilgisini ekle. a researcher, Maya’nın mesleğini bildirir. Tam cümle Maya is a researcher. olur.

Buradaki yaygın yanılgı, Türkçede “Maya araştırmacı” denebildiği için İngilizcede de bağlayıcıyı atlamaktır. Maya a researcher. eksik kalır. İngilizce isim cümlesinde özneyle kimlik bilgisini bağlayan be biçimini yazmak gerekir.

Olumlu, olumsuz ve soru biçimlerini karşılaştırma

Aynı tanıtım bilgisinin biçimi değişebilir. Olumlu cümle kimliği bildirir: Maya is a researcher. Olumsuz cümle bu kimliği reddeder: Maya is not a researcher. Soru cümlesi ise kimlik bilgisini doğrulatır: Is Maya a researcher? Üçünde de konu Maya’nın mesleğidir; değişen, bilginin sunuluş amacıdır.

Soru örneğinde are öznenin önüne geçer. Bu değişikliği fark etmek yeterlidir; burada asıl ayrım, sorunun hâlâ bir kimlik veya meslek hakkında olmasıdır. Meslek adını tekil bir kişi için söylerken a kullanımı da cümlenin parçasıdır: She is a doctor. Bir gruptan söz edildiğinde meslek adı çoğul olabilir: They are doctors.

Kampüsteki tanışma

Konuşmadaki cümleleri işlevlerine göre sınıflandır: ad tanıtma, meslek bildirme, olumsuzlama veya soru sorma. Bu sınıflandırma, cümlenin biçimini ezberlemekten daha kullanışlıdır; çünkü önce ne tür bilgi verildiğini görürsün. Özne bir kişi adı, kişi zamiri veya bir grup olabilir. Kimlik bilgisi ise meslek ya da öğrenci olma gibi bir ad öbeğiyle ifade edilir.

I am tired. gibi bir cümlede ise özelliğe veya duruma ilişkin bilgi verilir; bu, meslek bildirmekten farklıdır. Burada da özne ile verilen bilgi arasında be bulunur. Böylece isim cümlesinin ortak yapısını tanırsın, ama cümledeki son bölümün ne anlattığını ayrıca kontrol edersin: kimlik mi, meslek mi, yoksa durum mu? Bu kontrol, eylem anlatan bir cümleye gereksiz yere be eklemeyi önler.

• Omar a nurse. tam bir İngilizce kimlik cümlesidir. Doğru mu? İngilizce kimlik cümlesinde özne ile meslek bilgisini bağlayan uygun be biçimi gerekir.
• Hangi cümle bir kişinin mesleğini doğru biçimde bildirir? Is, özne Nora ile meslek bilgisini bağlar; diğer seçeneklerde bu bağ eksik ya da uygunsuzdur.
• Birden fazla asistandan söz ederken doğru cümleyi kur: They ___ assistants. They birden fazla kişiyi gösterdiği için meslek bilgisini are bağlar.

İngilizce cümlede öznenin yeri, tanıttığın kişi ya da şeyin cümlede kim olduğunu gösterir; şimdi aynı yapıyı farklı özellik ve durumları anlatmak için kullan.

Özellik mi, o anki durum mu?

Bir kampüs tanıtım videosunda iki tür bilgi duyarsın: kişiyi tanıtan özellikler ve çekim anındaki durumlar. İngilizce cümlede bu iki bilgi de be fiilinden sonra gelebilir. Önemli olan, sıfatın ne anlattığını bağlamdan anlamaktır.

Bir kişinin genellikle nasıl biri olduğunu anlatırken helpful veya quiet gibi özellikler kullanabilirsin. O sıradaki hâlini belirtirken tired, nervous veya ready gibi sözcükler seçebilirsin. Ancak aynı sözcük, duruma göre farklı yorumlanabilir. Quiet bir öğrencinin genel özelliğini de, o an sessiz olmasını da anlatabilir.

Örneğin öğrenci kulübünün tanıtım panosunda bir fotoğrafın altında Maya is helpful. yazıyor. Bu cümle Maya hakkında genel bir özellik verir. Video çekiminden önce Maya esnediğinde ise Maya is tired. demek, onun o anki durumunu belirtir. Her iki cümlede de yapı aynı kalır; değişen, be sonrasındaki sözcüğün verdiği bilgidir.

Aynı özneyle olumlu ve olumsuz cümle

Bir öğrenci etkinlik alanını tanıtırken her cümlede yeni bir eylem anlatması gerekmez. Alanın nasıl olduğunu veya o an hazır olup olmadığını söyleyebilir. Aşağıdaki örneklerde olumsuzluk, be biçiminden sonra not getirilerek kurulur.

Özne değişince doğru be biçimini seçmek gerekir. Önceden öğrendiğin eşleşmeyi burada yeni bir bağlamda uygula: I ile am, tek bir kişi veya nesneyi anlatan he, she, it ya da bir isimle is, you ve çoğul öznelerle are kullanılır. Bu eşleşme, cümlenin olumlu veya olumsuz olmasıyla değişmez.

Sık görülen karışıklık, not sözcüğünü sıfatın önüne koymaktır. The poster not clear eksiktir; çünkü özneyle özelliği bağlayan be cümlede bulunmaz. Doğru biçim The poster is not clear. olur. Not, sıfatı değil, be ile kurulan cümleyi olumsuz yapar.

Kısa tanıtımda bilgi türünü seç

Bir tanıtım kartında önce kişinin kim olduğunu, sonra nasıl biri olduğunu veya şu an nasıl hissettiğini belirtebilirsin. Meslek ve kimlik cümleleri kişiyi tanıtır; özellik ve durum cümleleri onunla ilgili başka bir bilgi ekler. Bu farkı görmek için cümlede be sonrasında hangi bilginin geldiğine bak.

Noah is a student. Noah’ın kim olduğunu söyler. Noah is confident. ise onun özelliğini belirtir. İkinci cümleyi Noah is not confident. biçimine getirdiğinde, özne ve be eşleşmesi korunur; yalnızca anlam olumsuzlaşır. Burada confident bir meslek değildir, bu nedenle ilk cümledeki isim bilgisiyle karıştırma.

Yeni bir bağlamda bunu uygula: üniversite kulübünün sunum alanında bir görevli, tanıtım metninin açık ve sunucunun hazır olduğunu bildirmek istiyor. The description is clear. metnin niteliğini anlatır. The description is not confusing. aynı metin hakkında olumsuz bir özellik bildirir. The speaker is ready. ise sunucunun o anki durumunu verir. Bu cümleler, eylem sıralamak yerine kişi veya şey hakkında bilgi ekler.

Kendi cümlelerini kurarken şu üç kararı sırayla ver: özneyi belirle, onunla eşleşen be biçimini kullan, ardından kimlik, özellik veya durum bilgisini ekle. Olumsuz cümlede not sözcüğünü be biçiminden sonra yerleştir. Örneğin yeni bir afiş için olumlu bir özellik ve olumsuz bir özellik ayrı ayrı yazabilirsin: The design is simple. ve The design is not boring. İki cümlede de aynı özne ve aynı is biçimi kullanılır.

Tanıtım konuşmasında uygula

Aşağıdaki konuşmada öğrenciler, kampüs sergisinin kişilerini ve sergi alanının durumunu değerlendiriyor. Her cümlede hangi bilginin verildiğine dikkat et: bir kişiyi tanıtmak mı, özellik belirtmek mi, yoksa o anki durumu anlatmak mı?

Konuşmadaki soru, bir sonraki çalışmada ayrıntılı ele alınacak bir biçime işaret eder. Şimdilik olumlu ve olumsuz cümlelerdeki özne, be ve özellik ya da durum bilgisini seçerek kendi tanıtımını oluştur. En az altı cümle kur: iki kimlik veya meslek bilgisi, iki özellik ve iki durum cümlesi kullan. Bunların en az ikisini olumsuz yap. Her cümlede am, is, are seçiminin özneyle uyumlu olduğunu ve not sözcüğünün doğru yerde bulunduğunu denetle.

• Hangi cümlede özne ile be uyumludur? Tek bir kişiyi anlatan the speaker öznesi is biçimiyle eşleşir.
• The studio is not bright. cümlesinde olumsuzluk doğru kurulmuş mu? Olumsuz cümlede not, özneyle uyumlu be biçiminden sonra gelir.
• We ___ ready for the campus presentation. cümlesini tamamla. We çoğul bir özne olduğu için cümlede are kullanılır.

İngilizce cümlede özne genellikle başta yer alır; soru kurarken bu sıranın nasıl değiştiğini hatırlayın.

Soruda fiilin yeri

Kampüs tanıtımında birinin kim olduğunu, mesleğini veya o anki durumunu öğrenmek için cümleyi soruya dönüştürürsün. Bunun için öznenin önündeki am, is ya da are biçimini öznenin önüne alırsın. Cümlenin geri kalanı yerinde kalır.

Questions at the Campus Desk

Mina is a student at the campus desk. Her friend asks, “Are you a new student?” Mina answers, “Yes, I am.” Then Mina points to a visitor and asks, “Is he a professor?” Her friend says, “No, he isn’t. He is a guest speaker.” Mina looks at the schedule and asks, “Are the rooms ready?”

Olumlu cümleden soruya

Özne ile fiilin yerini değiştirmen yeterlidir. Böylece kişi veya şey hakkında soru sorarsın; yeni bir yardımcı fiil eklemezsin.

• You are a new student. → Are you a new student?
• He is a professor. → Is he a professor?
• The rooms are ready. → Are the rooms ready?
• I am early. → Am I early?

Soruyu olumsuz sormak için olumsuz biçimi koruyup fiili öznenin önüne taşırsın. Örneğin She is not a tutor. cümlesi Is she not a tutor? olur. Günlük konuşmada Isn’t she a tutor? biçimi de kullanılır. Benzer şekilde, They are not ready. sorusu Aren’t they ready? olabilir.

Cümle düzenini gör

• Olumlu Cümle: Özne → am / is / are → kimlik, meslek, özellik veya durum
• Soru Cümlesi: am / is / are → özne → aynı bilgi
• Örnek Dönüşüm: The lab is open. → Is the lab open?

Altı örneği sesli okuyup her birinde cümle türünü belirle: I am a student., She is not a professor., Are you ready?, He is a guest., Are the rooms open? ve We are not late.. Ardından özneyi değiştirerek en az bir yeni soru kur.

Doğru: Önce cümlenin am/is/are biçimini bul, sonra soru için onu öznenin önüne taşı. Yanlış: Soru işareti koyup olumlu cümledeki sözcük sırasını korumak.

Daha önce çalıştığın özne-fiil sırası düşüncesini kullanarak özel olarak kendine şunu sor: Bir öznenin kimliğini veya durumunu sorarken hangi sözcüğün yerini değiştirmen gerektiği artık daha açık mı, yoksa hâlâ bulanık mı? Cevabını kendin için not et.

• Is your advisor available? cümlesinde fiil öznenin önünde midir? Is özne olan your advisor ifadesinden önce gelerek soru düzenini kurar.
• The library is quiet. cümlesinin doğru sorusu hangisidir? The library tekil bir öznedir ve cümledeki is soru başına taşınır.
• Kibar bir soruyu tamamla: ___ I in the right room? Özne I ile soru başında am kullanılır.
• Soru cümlesi kurarken is öznenin başına gelir mi? Evet, soru yapısında be fiili (am/is/are) her zaman öznenin önüne geçer.
• They are happy. cümlesinin soru hali nedir? Soru cümlesinde özne they ve fiil are yer değiştirir.