Koşul ve Betimleme

Önceki hava tahminini ve önceden belirlenmiş planı hatırla: yağmur aynı anda hem genel bir kuralın parçası hem de tek bir etkinliğin koşulu olabilir mi?

First Conditional ile Second Conditional arasındaki gerçeklik farkı

Bu bölümün sonunda genel gerçeklerle olası gelecek durumlarını ayırt edebilecek, her senaryoya uygun koşul-sonuç cümlesi kurup seçiminizi gerekçelendirebileceksin. Mina’nın iki planından hangisi genel bir kuralı, hangisi bu akşam için olası bir sonucu anlatıyor?

Koşul ve sonuç

Bir koşul, sonucun hangi durumda geçerli olduğunu gösterir. Örneğin, yağmur yağması etkinliğin yerini değiştirebilir. Cümlenin iki parçası arasında anlamlı bir bağ olmalıdır. Yağmurla salonun kullanılması arasında neden-sonuç ilişkisi vardır. Avlunun sessiz olmasıysa bir betimlemedir. Tek başına yağmurun sonucu değildir.

İngilizcede gerçek koşullar için iki kullanışlı kalıp vardır. Genel gerçeklerde koşul ve sonuç bölümlerinde de geniş zaman kullanılır. Bu yapı, tekrarlanan bir durumu veya genel olarak doğru bir ilişkiyi anlatır. Olası gelecek durumlarında koşul bölümünde geniş zaman, sonuç bölümünde ise gelecek anlamı veren yapı kullanılır.

İlk cümle, kafenin yoğun olduğu zamanlarda tekrar edebilecek genel bir durumu anlatır. İkinci cümle ise bu akşam için olası bir koşula ve buna bağlı bir karara odaklanır. Her iki örnekte de sonuç, koşula anlam bakımından bağlıdır.

Durumu açıkça betimleme

Bir koşul cümlesine her zaman bir sonuç eklemek gerekmez. Bir yeri veya durumu açıkça anlatan The courtyard is quiet. ve The hall is bright. gibi cümleler, dinleyicinin sahneyi gözünde canlandırmasına yardım eder. Film gecesi örneğinde bu ayrıntılar mekânları karşılaştırır. Yağmurun sonucu olduklarını söylemez.

Örnekleri incelerken önce koşulun genel olarak tekrarlanan bir durumu mu, yoksa belirli bir gelecek olasılığını mı anlattığını belirleyin. Sonra sonuç bölümündeki zaman yapısını bu anlama göre seçin. Son olarak iki parça arasında gerçekçi bir bağ olup olmadığını kontrol edin. Avlu sessizse salonun kullanılacağını söylemek, sessizlik ile yer değiştirme arasında açıklanmamış bir ilişki kurar. Yağmur yağarsa ekranı salona taşıma kararıysa açık bir bağlantıdır.

• Genel bir ilişkiyi anlatan hangisi? If ice gets warm, it melts. Bu cümle belirli bir gelecek planını değil, genel olarak tekrarlanan bir ilişkiyi anlatır.
• Bu akşamki olası durum için hangi cümle uygundur? Koşul bölümü geniş zamandadır, sonuç bölümü bu akşam için olası kararı belirtir. İkinci seçenekte koşul bölümünde will kullanılması yanlıştır.
• Koşulu ve sonucu gerçekçi biçimde bağla: If the printer stops, we ___ the technician. Yazıcının durması teknisyeni arama kararına neden olabilir. Bu olası gelecek sonucunda will call kullanılır.
• Genel gerçekleri ifade ederken 'will' kullanırız. Genel gerçeklerde, her iki tarafta da geniş zaman kullanılır. 'will' sadece belirli gelecek olasılıklarında tercih edilir.
• Hangisi gelecek için olası bir koşulu doğru ifade eder? Olası gelecek durumlarında koşulda geniş zaman, sonuçta 'will + fiil' kullanılır.

Önceki olasılık değerlendirmesi ve plan bilgisi, bir etkinliğin hangi koşulda yapılacağını düşünmene yardımcı olur.

The Event Plan

The student committee is preparing an outdoor event on campus. The forecast says rain is possible, so the students check the garden and the lecture hall. If the ground is wet, the garden becomes slippery. If it rains on Friday, the committee will move the event into the hall. The hall is available, and it has enough chairs for everyone. The students keep the plan flexible because the weather may change.

Koşul ile sonuç arasındaki bağ

Gerçek koşul cümlesi, gerçekleşmesi mümkün bir durumu ve bu durumla anlamlı biçimde bağlantılı sonucunu anlatır. Önceki öngörüdeki hava bilgisi burada bir kararın dayanağı olur. Önemli olan yalnızca iki olayı aynı cümlede kullanmak değil, koşulun sonucu açıklamasıdır.

Etkinlik planını bir yol ayrımı gibi düşünebilirsin. Havanın durumu hangi yöne gidileceğini belirler. Fakat yol ayrımında iki yolun da aynı hedefe çıkması gerekmez. Her sonuç, verilen koşulla mantıklı bir ilişki kurmalıdır.

İki kullanım, iki farklı anlam

Genel bir durumu anlatırken koşul ve sonuç çoğunlukla geniş zamanda kurulur. Bu kullanım, belirli bir cuma gününü değil, benzer koşullarda tekrar tekrar geçerli olan bir ilişkiyi betimler. Olası bir gelecek kararında ise koşul bölümü şimdiki zamanda, sonuç bölümü çoğunlukla gelecek anlamı taşıyan bir yapıda olur.

İlk cümle, ıslak zemin ile kaygan bahçe arasındaki genel ilişkiyi betimler. İkinci cümle ise belirli bir gün için henüz kesinleşmemiş bir kararın sonucunu söyler. Bu nedenle iki örnekte de koşul vardır, ama sonuçların işlevi farklıdır.

Bir cümleyi kurarken izlenecek adımlar

1. Senaryonun türünü belirle. Cümle tekrar tekrar geçerli bir durumu mu anlatıyor, yoksa ileride gerçekleşmesi mümkün tek bir olayı mı? Genel betimlemede sonuç da genel bir durumu belirtir. Belirli bir gelecek planında sonuç, koşul gerçekleşirse yapılacak eylemi bildirir.

2. Koşulu açıkça yaz. If sözcüğü koşul bölümünü başlatır. Ardından koşulun gerçekleşmesini sağlayan durumu belirtirsin. Burada koşul bölümü şimdiki zaman biçiminde kalır: If it rains on Friday. Koşulun gelecekle ilgili olması, bu bölümde will kullanmayı gerektirmez.

3. Sonucu koşula bağla. Sonuç, koşul doğru olduğunda neden beklenebileceğini veya hangi kararın uygulanacağını göstermelidir. Örneğin yağmur olursa etkinliği kapalı salona taşımak, hava koşuluyla ilgili bir karardır. Yağmur olursa komitenin sınav notlarını açıklaması ise bu senaryoda gerekçesiz bir sonuç olur.

4. Betimlemenin zaman kapsamını kontrol et. The hall is available salonun mevcut durumunu bildirir. The hall has enough chairs ise salonun bir özelliğini betimler. Bunlar tek başına koşul-sonuç cümlesi değildir. Fakat koşullu kararı anlamayı kolaylaştıran durum bilgileri olabilir.

Örnek üzerinde karar verme

Senaryo: Bahçe ıslak olduğunda zemin kayganlaşıyor. Bu, belirli bir etkinlik gününe bağlı olmayan genel bir ilişki. Bu yüzden iki bölüm de genel durum anlatır: If the ground is wet, the garden becomes slippery. Koşul the ground is wet, sonuç ise the garden becomes slippery. İkinci bölüm ilkini açıklar. Sonuç rastgele seçilmemiştir.

Buna yakın yeni senaryo: Cuma günü yağmur yağarsa komite etkinliği salona taşıyacak. Bu kez belirli bir gün ve uygulanacak plan var. Uygun cümle şöyledir: If it rains on Friday, the committee will move the event. If it will rain on Friday biçimi, bu anlamda koşul bölümüne gelecek yapısını taşır ve beklenen kullanıma uymaz. Geleceğe ilişkin anlam zaten koşulun bağlamından anlaşılır.

Sık karıştırılan nokta

Bir cümleyi son kez incelerken kendine iki soru sor: “Bu genel olarak geçerli bir durum mu, yoksa belirli bir gelecek planı mı?” ve “Sonuç, koşul gerçekleştiğinde neden anlamlı?” Bu iki yanıt, genel betimlemeyi olası gelecek kararından ayırmana ve seçtiğin cümlenin neden uygun olduğunu açıklamana yardım eder.

• Genel bir durumu anlatırken iki bölüm de geniş zamanda olabilir. Tekrarlanan veya genel geçerli bir ilişki, koşul ve sonuç bölümlerinde geniş zamanla anlatılabilir.
• Yazıcı kâğıdı biterse öğrenci ne söylemeli? Belirli bir olası gelecek kararında koşul bölümü şimdiki zamanda, sonuç bölümü gelecek yapısında kurulur ve iki bölüm anlamca bağlantılıdır.
• Genel ilişkiyi tamamla: If ice melts, it ___. Bu genel bir durumdur. Sonuç bölümü de geniş zamanda kurulur ve buzun erimesiyle anlamlı biçimde bağlantılıdır.

Koşul ve sonuç arasındaki bağın mantıksal tutarlılığını değerlendirmek, İngilizcede gerçekçi cümleler kurmanın temelidir. Bir sonucun, belirtilen koşuldan gerçekten çıkıp çıkmadığını her zaman sorgula.

Gerçekleşme ihtimali ve dilbilgisi kalıplarının analizi

Sonuç koşula uyuyor mu?

Koşul-sonuç ilişkisi, yalnızca iki parçayı aynı cümlede buluşturmak değildir. Sonuç, koşul gerçekleştiğinde neden makul olacağını göstermelidir. Bir yazıcıda kâğıt biterse yazdırma durabilir. Çünkü yazıcının çalışması için kâğıt gerekir. Buna karşılık, kâğıt bitince kampüs kafeteryası kapanır demek, arada açıklanmayan bir bağlantı olduğu için gerçekçi değildir.

Durum betimleme ifadesi ise bir kişinin, nesnenin veya yerin nasıl olduğunu bildirir. Bu ifade tek başına koşul-sonuç ilişkisi kurmaz. Örneğin, The library printer is near the entrance. yazıcının yerini betimler. Cümlede bir koşul gerçekleştiğinde ne olacağı söylenmez.

Aynı konuya ait cümleler bu nedenle farklı işler yapabilir:

Genel gerçek ile olası gelecek arasındaki farkı yalnızca sözcüklerden çıkarma. Zaman ve bağlamı birlikte değerlendir. Bir cümle sürekli geçerli bir işleyişi anlatıyorsa sonuç genel olabilir. Belirli bir teslim tarihi ve kişisel bir karar varsa sonuç geleceğe yönelik olabilir. İkisinde de koşul ve sonuç arasında mantıklı bir bağ bulunmalıdır.

Yazıcı örneğini adım adım değerlendirme

Üniversite kütüphanesindeki yazıcı, öğrencilerin ödevlerini teslim etmesinde kullanılıyor. Bir cümle kurmadan önce hangi bilgiyi vermek istediğine karar ver. Amaç yazıcının yerini anlatmaksa bir betimleme seç. Amaç kâğıt bittiğinde ne olduğunu açıklamaksa koşullu bir ilişki kur.

İlk adımda koşulu belirle. The printer runs out of paper. ifadesi, gerçekleşebilecek durumu açıkça adlandırır. İkinci adımda bu koşulun gerçekten neye yol açtığını sor. Yazıcı kâğıtsız yazdıramaz. Bu yüzden it stops printing makul bir sonuçtur. İki parça birleşince genel işleyişi anlatan If the printer runs out of paper, it stops printing. cümlesi oluşur.

Şimdi bağlamı değiştir. Öğrencinin ödev teslim tarihi yaklaşıyor ve yazıcının kâğıdı bitebilir. Bu kez sonuç, yazıcının genel işleyişi değil, öğrencinin olası kararıdır: If the printer runs out of paper before my deadline, I will use the library printer. Sonucun gerçekçiliğini şu soruyla değerlendir: Kâğıt biterse bu öğrenci başka bir yazıcı kullanabilir mi? Evet. Seçilen sonuç, koşulla ilgili bir çözüm sunuyor.

Yaygın hata, will sözcüğünü if ile başlayan koşul bölümüne koymaktır. Bu cümlede koşul If the printer will run out of paper biçiminde kurulmaz. Koşul bölümünde runs out, sonuç bölümünde will use kullanılır. Böylece gelecekte gerçekleşebilecek durum anlatılırken koşulun zamanı ve sonuç bölümü birbirine karıştırılmaz.

Son kontrol, cümlenin bilgi türünü belirlemektir. The printer is old and noisy. yazıcının durumunu betimler. Tek başına kâğıt bitmesiyle ilgili bir sonuç vermez. If the printer runs out of paper, it stops printing. ise neden-sonuç bağlantısı kurar. Gerçek koşul cümlesi, koşul mümkün olduğunda kullanılabilir. Fakat mümkün olmak, her sonucun uygun olduğu anlamına gelmez. Sonucu gerçek dünyadaki bağlantıya göre savun.…