Bozkırın Efendileri ve Göçler

Milyonlarca kilometrekarelik uçsuz bucaksız Avrasya bozkırlarında, Altay ve Tanrı Dağları'nın eteklerinde, at sırtında ve keçe çadırlarda (otağ) yaşayan ilk Türk toplulukları, yerleşik medeniyetlerin aksine taştan saraylar veya surlarla çevrili şehirler inşa etmediler. Onların evi, hareket halindeki devasa bir bozkır platosuydu. Bu yaşam biçimi keyfi bir göçebelik değil, sert karasal iklimin, kuraklıkların ve dondurucu kışların dayattığı bir hayatta kalma stratejisiydi.

Orta Asya bozkır kültürü: Atlı göçebe yaşam tarzı, kıl çadırlar ve coğrafi uyum.

"Bozkırın çocukları at üstünde doğar, at üstünde büyür ve at üstünde yaşarlar. Onların sürati rüzgar gibi, teşkilatlanmaları ise tek bir vücut gibidir." — Eski Çin Han Yıllıkları (Şi-Ci)

Kültür Çevreleri: Bozkırın İlk İzleri

Orta Asya'da yaşayan ilk toplulukların izlerini sürmek için arkeologlar "kültür çevreleri" adı verilen bölgeler belirlemişlerdir. Bu kavram, aynı dönemde benzer yaşam tarzına sahip toplulukların yaşadığı coğrafi bölgeleri ifade eder. Bu kültür çevrelerinden en önemlileri şunlardır:

• Anav Kültürü: Orta Asya'nın güneyinde, günümüz Türkmenistan topraklarında MÖ 4000 civarında ortaya çıkmıştır. Bu kültür, tarım ve hayvancılığın birlikte yapıldığı ilk örneklerden birini sunar.
• Afanesyevo Kültürü: MÖ 3000 civarında Altay-Sayan dağları çevresinde görülür. Bu kültür, sığır ve koyun yetiştiriciliğine dayanan bozkır yaşamının erken bir temsilcisidir.
• Andronovo Kültürü: MÖ 2000 civarında Batı Sibirya ve Kazakistan bozkırlarında yayılmıştır. Atın evcilleştirilmesi ve savaş arabalarının kullanımı bu kültürle ilişkilendirilir.

Bu kültür çevrelerini birbirine bağlayan ortak nokta, hepsinin bozkır ekosistemine uyum sağlamış olmasıdır. Tarımın zor olduğu bu coğrafyada hayvancılık ön plana çıkmıştır.

Konar-Göçer Yaşam Tarzı

Konar-göçer yaşam tarzı, belirli bir yere sürekli bağlı kalmadan, mevsimlere göre hayvan sürüleriyle birlikte yer değiştirme düzenidir. Bu yaşam tarzı, bozkırın sert ikliminin bir sonucudur. Kışın güneydeki daha ılıman bölgelere inen topluluklar, yazın serin yaylalara çıkarlar.

Bu düzen, sadece bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda bir dünya görüşüdür. Hareket halinde olmak, esneklik ve dayanıklılık kazandırır. Çadırlarda yaşamak, eşyaların taşınabilir olmasını gerektirir. Bu da sanat ve kültürün taşınabilir objeler üzerinde gelişmesine yol açar. Halılar, süs eşyaları ve silahlar, bu hareketli yaşamın kültürel mirasını oluşturur.

Kavimler Göçü: Bozkırın Depremi

Kavimler Göçü, MÖ 200 civarında başlayan ve Avrupa'nın etnik haritasını kökten değiştiren büyük insan hareketleridir. Bu göçlerin tetikleyicisi, Orta Asya'daki siyasi baskılar ve iklim değişiklikleri olmuştur. Özellikle Büyük Hun İmparatorluğu'nun baskısı, diğer kavimleri batıya doğru itmiştir.

Bu göç dalgaları, Roma İmparatorluğu'nun sınırlarında büyük baskı yaratmıştır. Vizigotlar, Ostrogotlar, Vandallar ve diğer Cermen kavimleri Roma topraklarına girmek zorunda kalmıştır. Sonuçta Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasında bu göçlerin büyük rolü olmuştur.

Coğrafya ve Karakter

Bozkır coğrafyası, insanların karakterini de şekillendirmiştir. Zorlu iklim koşulları, dayanıklılık ve mücadeleci bir ruh kazandırmıştır. At üzerinde geçen yaşam, binicilik ve okçuluk gibi becerileri zorunlu kılmıştır. Bu beceriler, Türklerin askeri dehasının temelini oluşturur.

Ayrıca sürekli hareket halinde olmak, farklı kültürlerle etkileşimi artırmıştır. Ticaret yolları üzerinde kurulan bu hareketli yaşam, kültürel alışverişi hızlandırmıştır. İpek Yolu'nun güvenliği, bu göçebe toplulukların elinde olmuştur.

Düşün: Bugün bir şehirde sabit bir yaşam sürerken, atalarının binlerce yıl çadırlarda hareket halinde yaşadığını düşün. Bu hareketlilik, onların dünyayı algılama biçimini nasıl etkilemiş olabilir? Sınırlar, mülkiyet ve aidiyet kavramları bugünkünden ne kadar farklıydı?

• Hangisi Orta Asya'daki ilk kültür çevrelerinden biri değildir? Sümer kültürü Mezopotamya'da gelişmiştir, Orta Asya kültür çevreleri Anav, Afanesyevo ve Andronovo'dur.
• Konar-göçer yaşam tarzı, amaçsız bir dolaşma değil, belirli güzergahlar üzerinde planlı yer değiştirmedir. Konar-göçerler yaylak ve kışlaklar arasında mevsimlere göre düzenli hareket ederler, bu planlı bir yaşam döngüsüdür.
• Kavimler Göçü'nün tetikleyicilerinden biri olan ve Orta Asya'dan batıya doğru baskı yaratan ilk büyük Türk devleti hangisidir? Büyük Hun İmparatorluğu'nun baskısı, diğer kavimleri batıya iterek Kavimler Göçü'nü tetiklemiştir.

Konar-göçer yaşam tarzını anlamanın anahtarı, bozkır coğrafyasının sert gerçeğinde gizlidir. Bu yaşam biçimi, tembellikten ya da plansızlıktan değil, hayatta kalma zorunluluğundan doğmuştur. Karasal iklimin hüküm sürdüğü Orta Asya'da yazlar kısa ve sıcak, kışlar ise uzun ve aşırı soğuktur. Bu sert koşullar, otlakların mevsimlere göre yeşerip kurumasına yol açar. İlkbaharda yeşeren otlaklar, yaz ortasında kurur ve hayvan sürüleri için yetersiz kalır. Bu yüzden Türk toplulukları, hayvanlarını beslemek için yaylak ve kışlak arasında mevsimlik bir döngüyle hareket etmek zorundaydı. Yaylak, yazın çıkılan yüksek ve serin otlakları; kışlak ise kışın geçirilen korunaklı ve ılıman vadileri ifade eder. Bu düzenli hareket, onların ne tamamen yerleşik ne de amaçsızca gezen olmadıklarını gösterir. Onlar, coğrafyanın ritmine göre yaşayan, hayvanlarıyla birlikte hareket eden usta göçebelerdi.

Orta Asya Türk göç yolları: Altay ve Tanrı Dağları merkezinden Kafkaslar, Karadeniz kuzeyi, Ön Asya ve Uzak Doğu'ya yönelen ana göç güzergahları.

Bu hareketli yaşam, sadece barınma ve beslenmeyi değil, tüm toplumsal yapıyı şekillendirdi. At, bu yaşamın vazgeçilmez unsuru oldu; hem ulaşımı hem de savaşı kökten değiştirdi. Atlı okçuluk, bozkır savaşçısının en etkili silahı haline geldi. Çadırlarda yaşamak, taşınabilir eşyalar kullanmak ve hafif zırhlar taşımak, orduyu da hareketli ve esnek kıldı. Böylece ordu-millet anlayışı doğdu; her Türk, gerektiğinde savaşabilen bir askerdi. Bu yapı, yerleşik toplumların ağır ve yavaş ordularına karşı büyük bir üstünlük sağladı. Bozkırın zorlu koşulları, dayanıklılığı, liderliği ve hızlı karar vermeyi zorunlu kıldı. Bu değerler, Türk devlet yapısının ve askeri teşkilatının temelini oluşturdu.

Göçü Tetikleyen Kırılma: Büyük Kavimler Göçü

Uzun süre bu döngü içinde yaşayan Türk toplulukları, bazen bu düzeni bozan büyük olaylarla karşılaştı. Bu olayların en önemlisi, tarihin akışını değiştiren Kavimler Göçü oldı. MÖ 2. yüzyılda Çin'in kuzeyinde güçlenen Hun İmparatorluğu, özellikle Hiung-nu Konfederasyonu'nun baskısı, Orta Asya'daki diğer kavimleri batıya doğru itti. Bu itme dalgası, adeta domino etkisi yarattı. Batıya doğru hareket eden kavimler, önlerine çıkan diğer toplulukları da yerlerinden etti. Bu zincirleme göç dalgası, Avrupa'nın kapılarına dayandı. 375 yılında Hunların Avrupa'ya girmesiyle başlayan bu süreç, Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşüne giden yolu hızlandırdı.

Kavimler Göçü'nün sonuçları, yalnızca siyasi haritayı değil, tüm dünya tarihini değiştirdi. Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılması, Avrupa'da feodalizmin doğuşuna zemin hazırladı. Roma'nın güçlü merkezi otoritesi yerini, derebeyliklerin egemen olduğu parçalı bir yapıya bıraktı. Bu göçler sayesinde Avrupa'nın etnik yapısı yeniden şekillendi. Bugünkü İngiliz, Fransız, Alman ve İtalyan toplumlarının oluşumunda bu göçlerin belirleyici bir rolü vardır. Aynı zamanda, bu hareketlilik sayesinde farklı kültürler birbiriyle tanıştı. Bilgi, sanat ve teknoloji alışverişi hızlandı. Bu etkileşim, Avrupa'nın Orta Çağ'a geçişinde önemli bir kültürel kaynaşma yarattı. Türklerin batıya göçü, yalnızca onların kaderini değil, Avrupa'nın da kaderini belirleyen bir dönüm noktası oldu.

Kronolojik Neden-Gelişme-Sonuç Akışı

1. Neden: Kuraklık, otlakların yetersizliği, boylar arası mücadele ve Çin baskısı.
2. Gelişme: Altay-Tanrı Dağları merkezinden Karadeniz kuzeyi, Anadolu, İran ve Hindistan'a kitle göçleri.
3. Sonuç: Yeni devletlerin kurulması, Kavimler Göçü'nün tetiklenmesi ve Türk kültürünün kıtalara yayılması.

Kültür Çevrelerinin İzinde: Anav, Afanesyevo ve Andronovo

Bu göçlerin ve yaşam tarzının izleri, arkeolojik kazılarda ortaya çıkan kültür çevreleri ile takip edilebilir. Bunlar, aynı dönemde ve aynı coğrafyada yaşamış, benzer maddi kültür özellikleri gösteren toplulukların bıraktığı izlerdir. Bu izler, onların yaşam biçimleri hakkında bize somut kanıtlar sunar. Örneğin, Orta Asya'nın en eski kültürlerinden biri olan Anav Kültürü (MÖ 4000-1000), günümüz Türkmenistan sınırları içinde yer alır. Bu kültürde tarım ve hayvancılığın birlikte yapıldığı, yerleşik hayata geçişin ilk izleri görülür. Buna karşılık, Afanesyevo Kültürü (MÖ 3000-2000) Altay-Sayan bölgesinde ortaya çıkmıştır ve daha çok hayvancılığa dayalı, hareketli bir yaşam tarzını yansıtır. Bu kültür, atın evcilleştirilmesi ve maden işlemeciliği açısından önemlidir.

Bu kültürler arasında en dikkat çekici olanı, Andronovo Kültürü'dür (MÖ 2000-1200). Bu kültür, Urallar'dan Yenisey Nehri'ne kadar geniş bir alana yayılmıştır ve adını Rusya'daki Andronovo köyünden alır. Andronovo toplulukları, sığır, koyun ve at yetiştiriciliğine dayalı, oldukça gelişmiş bir bozkır kültürüne sahipti. Bronz döküm tekniklerinde ileri gitmişler, tekerlekli arabalar kullanmışlardır. Bu özellikler, onların hareketli ve savaşçı bir toplum olduğunu gösterir. Bu kültür çevreleri, Türklerin atalarının Orta Asya'daki uzun ve köklü geçmişinin kanıtıdır. Farklı bölgelerde farklı yaşam biçimlerinin geliştiğini, ancak hepsinin ortak bir bozkır kültürünün parçası olduğunu gösterir.

Dün ve Bugün: Bozkır göçebelerinin at sırtında kurduğu hızlı iletişim ağları, günümüzdeki lojistik ve tedarik zinciri sistemlerinin ilkel bir öncüsü gibidir. Onların hayvan sürülerini yönetme becerisi, bugün büyük veri ve kaynak yönetimi problemlerine çözüm arayan şirketlere ilham kaynağı olabilecek bir ustalıktır. Bu tarihsel miras, disiplinli planlamanın ve esnekliğin önemini gösterir.…

Bozkırda yaşamın üç sacayağı vardır: at, avrat (kadın) ve silah. Bu üçlü, sadece günlük yaşamın araçları değil, aynı zamanda bozkır toplumunun askeri ve sosyal yapısını şekillendiren temel taşlardır. Bu deyiş, bir Türk beyinin sahip olması gerekenleri sıralarken, aslında konar-göçer yaşam tarzının neden bu kadar hareketli ve savaşçı olduğunu da özetler.

At: Bozkırın Motoru

At, bozkır insanı için ulaşım aracından çok daha fazlasıydı. At, sürülerin peşinden hızla hareket etmeyi, geniş otlakları denetlemeyi ve düşmana ani baskınlar yapmayı mümkün kılıyordu. Bu sayede Türkler, yaya orduların asla yakalayamayacağı bir hız ve manevra kabiliyeti kazandılar. Tarihçilerin "bozkırın motoru" dediği bu hayvan, aynı zamanda bir statü sembolüydü; atı olmayan birinin bozkırda hayatta kalması neredeyse imkansızdı.

Bu durum, Türk ordularının kuruluşunu da doğrudan etkiledi. Ordu-millet anlayışı, her erkeğin gerektiğinde atına atlayıp savaşabilmesi esasına dayanıyordu. Bu, profesyonel bir ordu yaratmaktan çok, tüm toplumu seferber edebilen bir sistemdi. Bu yüzden Türk orduları hem kalabalık hem de son derece hareketliydi.

Avrat: Toplumun ve Ekonomik Hayatın Direği

"Avrat" kelimesi bugün kulağa eski moda gelse de, bozkır toplumunda kadının rolünü anlamak için kritik öneme sahiptir. Göç sırasında çadırı kurmak, yük hayvanlarını idare etmek, yiyecek üretmek ve hayvanlarla ilgilenmek gibi işlerin neredeyse tamamı kadınların sorumluluğundaydı. Bu, kadını sadece evin değil, ekonomik üretimin merkezine yerleştiriyordu.

Erkekler savaştayken veya avdayken, toplumun devamlılığını kadınlar sağlıyordu. Bu pratik zorunluluk, kadına toplumsal hayatta da önemli bir yer kazandırdı. Kurultay gibi devlet meselelerinin görüşüldüğü meclislerde Hatun'un (hükümdarın eşi) söz hakkına sahip olması, bu ekonomik ve toplumsal gücün siyasi bir yansımasıydı. Yerleşik toplumlarla kıyaslandığında, Türk kadını çok daha özgür ve etkili bir konumdaydı.

Silah: Hayatta Kalmanın Anahtarı

Bozkırda otlaklar için rekabet, su kaynaklarının kontrolü ve sürülere yönelik tehditler sürekli bir savaş hali yaratıyordu. Bu yüzden silah, sadece savaş aleti değil, bir hayatta kalma garantisiydi. Türklerin at üzerinde ok atma becerisi, dönemin en etkili askeri taktiklerinden biriydi. Hızlıca yaklaşır, ok yağdırır ve geri çekilirlerdi; bu taktik onlara "bozkırın efendileri" unvanını kazandırdı.

Bu askeri zorunluluk, demirciliği ve silah yapımını da kutsal bir zanaat haline getirdi. Silah, bir erkeğin en değerli varlığıydı ve onunla birlikte gömülürdü. Bu durum, Türklerin tarih sahnesinde askeri bir güç olarak anılmasının temelini oluşturuyordu.

Kültür Çevreleri ve Bu Üçlünün Şekillenmesi

Daha önce gördüğümüz Anav, Afanesyevo ve Andronovo gibi kültür çevreleri, bu üçlünün izlerini taşır. Örneğin, Andronovo kültürüne ait mezarlarda at iskeletleri ve silahların bulunması, bu yaşam tarzının MÖ 2000'li yıllara kadar uzandığını kanıtlar. Bu arkeolojik bulgular, bozkır üçlüsünün sadece bir söz değil, binlerce yıllık bir yaşam biçiminin özeti olduğunu gösterir.

Bu kültürel miras, Kavimler Göçü sırasında da taşındı. Batıya göç eden Türk boyları, bu askeri ve toplumsal yapıyı da beraberlerinde götürdüler. Bu sayede, bozkırın bu dinamik yaşam tarzı, Avrupa'nın içlerine kadar yayıldı ve oradaki toplumları da etkiledi.

Dün ve Bugün: Modern ordulardaki motorize birliklerin ve lojistik sistemlerin temelinde, bozkırın bu hız ve hareketlilik anlayışının yattığını söyleyebiliriz. Bugün hala geçerli olan "sürpriz baskın" ve "yıldırım harekatı" taktikleri, aslında binlerce yıl önce at sırtında geliştirilmiş bu stratejilerin modern versiyonlarıdır.

• Bozkır üçlüsündeki 'avrat' unsuru, kadının sadece ev işleriyle ilgilendiğini gösterir. Avrat unsuru, kadının ekonomik üretimin merkezinde olduğunu ve toplumun devamlılığını sağladığını gösterir.
• Türk ordularının kalabalık ve hareketli olmasının temel nedeni nedir? Ordu-millet anlayışı, her erkeğin gerektiğinde savaşabilmesini sağlayarak kalabalık ve hareketli ordular oluşturdu.
• At, avrat ve silah üçlüsü, bozkırda hangi yaşam tarzının temelini oluşturur? Bu üçlü, hareketli ve kendi kendine yeten konar-göçer yaşam tarzının temelini oluşturur.

Bozkırın sert iklimi, otlakların mevsimlere göre yeşerip kuruması, konar-göçer toplulukları sürekli hareket halinde tuttu. Ancak bu hareketlilik yalnızca mevsimlik otlak değişimiyle sınırlı kalmadı. Kuraklık, nüfus artışı veya düşman baskısı gibi zorlayıcı nedenler, binlerce insanı ata binip büyük göç dalgaları halinde yeni yurtlar aramaya itti. İşte bu büyük yer değiştirme hareketlerine Kavimler Göçü adı verilir. Bu göçler, sadece insanların yer değiştirmesi değil; dilin, sanatın, askeri tekniklerin ve inançların da dünyaya yayılması demekti.

Göçün Tetikleyicileri ve Sonuçları

Kavimler Göçü'nü tek bir nedene bağlamak doğru olmaz. Birden fazla etken bir araya geldiğinde zincirleme bir hareketlilik başlardı. Örneğin, uzun süren bir kuraklık otlakları kurutur, hayvanlar telef olur, bu da toplulukları beslenme kriziyle karşı karşıya bırakırdı. Aynı anda batıdan gelen güçlü bir düşman baskısı, zaten zor durumda olan toplulukları yerlerinden söküp atardı. Bu göçlerin en bilinen örneği, MÖ 2. yüzyılda Büyük Hun İmparatorluğu'nun dağılma sürecinde yaşandı. Çin baskısı ve iç karışıklıklar, Hunları batıya doğru itti. Bu itiş, önlerine çıkan diğer kavimleri de harekete geçirdi ve Avrupa'nın kapılarına dayanan büyük bir göç dalgası oluşturdu.

Bu göçlerin sonuçları, hem göç edenler hem de göç edilen yerler için derin oldu. Göç eden Türk boyları, gittikleri bölgelerde yeni devletler kurdular. Bu durum, konar-göçer yaşam tarzının bir gereği olan askeri disiplinin ve atlı savaş tekniklerinin de yeni coğrafyalara taşınmasını sağladı. Avrupa'nın siyasi haritası değişti, Roma İmparatorluğu'nun yıkılış süreci hızlandı. Ancak asıl önemli olan, Anav, Afanesyevo ve Andronovo gibi kültür çevrelerinde şekillenen bozkır kültürünün, bu göçler sayesinde dünyanın dört bir yanına taşınmasıdır. Atların evcilleştirilmesi, tekerlekli araçların kullanımı ve maden işleme teknikleri, göç yolları boyunca yayıldı.

Kültür Çevrelerinin İzinde

Daha önce öğrendiğimiz kültür çevreleri, bu göçlerin nereden başladığını anlamak için birer durak gibidir. Örneğin, Anav kültüründe tarım ve hayvancılığın ilk izleri görülürken, Andronovo kültürü, atlı savaşçıların ve bronz işçiliğinin geliştiği bir merkez olarak öne çıkar. Bu farklılıklar, göç eden toplulukların beraberlerinde farklı beceriler götürdüklerini gösterir. Bir göç dalgası, Andronovo kültürünün gelişmiş at koşum takımlarını ve silah yapım tekniklerini batıya taşırken, başka bir dalga, Anav'ın tarım bilgisini farklı bir bölgeye ulaştırabilirdi. Böylece göçler, kültür çevreleri arasında bir köprü işlevi gördü.

Göçleri Haritada Düşünmek

Şimdi bu bilgileri kullanarak göç yollarını zihninde canlandırmaya çalış. Aşağıdaki olayları, bozkır kültürünün oluşumundan yayılmasına doğru kronolojik olarak sıralayabilir misin?

Bozkır Kültürünün Yolculuğu

Bu sıralama, bozkır kültürünün bir anda ortaya çıkmadığını, uzun bir birikim ve hareketlilik sonucu şekillendiğini gösterir. Önce Anav gibi kültürlerde temel bilgiler oluştu, sonra Andronovo gibi kültürlerde bu bilgiler askeri ve teknolojik olarak olgunlaştı. Bu olgunlaşma, göçleri mümkün kılan atlı savaşçı yapısını yarattı. Ve sonunda bu yapı, büyük göç dalgalarıyla dünyaya yayıldı.

Farklı Bakış Açıları: Göç Eden ve Yerleşik

Göçleri tek bir perspektiften değerlendirmek, tarihi anlamayı zorlaştırır. Göç eden toplulukların bakış açısı ile göç edilen bölgedeki yerleşik halkların bakış açısı birbirinden oldukça farklıdır.

Göç Edenlerin Bakışı: Onlar için göç, bir kayıp ve belirsizlik dönemiydi. Atalarının yurtlarını, mezarlarını geride bırakıyorlardı. Ancak aynı zamanda bu, yeni fırsatlar demekti. Yeni otlaklar, yeni ticaret yolları ve belki de daha güvenli bir yaşam vaadi vardı. Göç, onlar için hem bir zorunluluk hem de bir umuttu.

Yerleşik Halkların Bakışı: Roma İmparatorluğu gibi yerleşik toplumlar için bu göç dalgaları, bir tehdit ve kaos kaynağıydı. Sınırlarda beliren yeni ve savaşçı kavimler, imparatorluğun güvenliğini tehdit ediyordu. Onlar için göç, "barbar istilası" olarak adlandırılan, yıkıcı bir felaketti. Ancak uzun vadede bu karşılaşma, iki dünyanın da değişmesine yol açtı.

Bu farklı bakış açılarını göz önünde bulundurmak, göçlerin yalnızca siyasi ve askeri değil, aynı zamanda derin toplumsal ve kültürel bir dönüşüm süreci olduğunu gösterir.

• Kavimler Göçü'nün en önemli tetikleyicilerinden biri, iklim değişiklikleri ve otlakların verimsizleşmesidir. Kuraklık ve otlakların kuruması, konar-göçer toplulukları hayatta kalmak için yeni yurtlar aramaya zorlamıştır.
• Bozkır kültürünün dünyaya yayılmasında en etkili mekanizma hangisidir? İnsanların yer değiştirmesi anlamına gelen göçler, beraberinde dil, sanat ve teknolojiyi taşıyarak kültürün yayılmasını sağlamıştır.
• Çin baskısı sonucu batıya göç eden ve Kavimler Göçü'nü tetikleyen ilk büyük Türk topluluğu ___. MÖ 2. yüzyılda Çin baskısı ve iç karışıklıklar, Büyük Hun İmparatorluğu'nu batıya göç etmeye zorlamıştır.