Sıklık İfadeleri

Bir geniş zaman cümlesinde eylemi ve varsa saat bilgisini tanıyabiliyorsun; şimdi aynı rutinin ne kadar sık gerçekleştiğini karşılaştır.

Ne sıklıkla spor yapıldığını veya kitap okunduğunu konuşma sahnesi.

Bir haftalık çalışma rutini

Mina’s Study Week

Mina studies at the university library. She always reads her notes before class. She usually arrives early. She sometimes drinks tea while she studies. She never uses her phone during class. Her friend Leo has a different routine: he sometimes reads before class.

Sıklığı karşılaştırmak

Yukarıdaki diyalogda Mina ve Leo rutinlerini paylaşıyor. Cümleleri karşılaştıralım: Mina always drinks coffee. ve Leo sometimes drinks coffee. İkisinde de içme eylemi vardır. Fark, eylemin ne kadar sık gerçekleştiğidir.

Bu kartın sonunda, geniş zaman cümlelerini sıklık zarflarının yeri ve ifade ettiği alışkanlık düzeyi bakımından karşılaştırıp doğru kullanımı belirleyebilirsin.

Sıklık zarfları, bir rutinin ne kadar düzenli yapıldığını anlatır. Bu örneklerde anlam, en sık gerçekleşenden hiç gerçekleşmeyene doğru değişir:

• always: her zaman (yüzde 100)
• usually: genellikle (yüzde 70-80)
• sometimes: bazen (yüzde 50)
• never: asla (yüzde 0)

Zarfın cümledeki yeri

Mina’nın cümlesinde eylem drinks, sıklık zarfı always sözcüğüdür: She always drinks coffee. Bu tür geniş zaman cümlelerinde zarf, ana eylemden önce gelir. Aynı sıra başka bir sıklıkta da görülür: She sometimes drinks tea.

Zarfı değiştirince eylem aynı kalır, alışkanlık bilgisi değişir. She usually arrives early. erken gelmenin olağan olduğunu anlatır. She sometimes arrives early. ise bunun yalnızca ara sıra olduğunu söyler.

Yaygın karışıklık: usually ile always aynı anlama gelmez. “Çoğu zaman” demek “her seferinde” demek değildir. Benzer biçimde, never düşük sıklık değil, hiç gerçekleşmeme bildirir.

Bir cümleyi incelerken önce eylemi bul, sonra zarfın eylemden önceki yerini gör ve en son alışkanlığın ne kadar sık olduğunu yorumla.

• Nora usually walks to campus. Her seferinde yürüdüğü kesin midir? Usually, eylemin çoğu zaman gerçekleştiğini anlatır. Her seferinde olduğunu garanti etmez.
• Hangi cümle yürüyüşün hiç yapılmadığını anlatır? Never, yürüyüşün hiçbir zaman gerçekleşmediğini belirtir. Diğer zarflar farklı sıklık düzeyleri anlatır.
• They ___ cook at home. Arada sırada anlamı için hangi zarf uygundur? Sometimes, eylemin ara sıra gerçekleştiğini anlatır ve bu cümlede ana eylemden önce yer alır.
• Always means the same as usually. Always means 100% of the time, while usually indicates most, but not all, of the time.
• Where does the frequency adverb go in a sentence? In simple present sentences, frequency adverbs like always or sometimes come before the verb.

Saat bilgisini ve temel eylemi zaten tanıyorsun; şimdi sıklık bilgisinin eylem cümlesinde nereye yerleştiğini izle.

Always, Usually, Often, Sometimes ve Never yüzdeleri ve cümledeki yeri.

Eylemden önce gelen sıklık sözcüğü

Bir haftalık programda “ne yapıyor?” bilgisi eylemdir; “ne kadar sık yapıyor?” bilgisi ise o eylemin önüne eklenir. Olumlu geniş zaman cümlesinde sıklık zarfı genellikle özne ile ana fiilin arasına girer. Böylece cümlenin iskeleti değişmez, yalnızca alışkanlığın sıklığı görünür olur.

Örneğin Mina studies after class. cümlesinde studies eylemi, Mina’nın dersten sonra ders çalıştığını anlatır. Mina usually studies after class. dediğimizde usually, bu eylemin alışılmış sıklığını bildirir. Sözcük, özne olan Mina ile eylem olan studies arasındadır.

Bunu haftalık programa yazılan kısa bir sıklık etiketi gibi düşünebilirsin. Önce programda kişinin kim olduğunu, ardından eylemin ne kadar düzenli gerçekleştiğini, sonra da eylemin kendisini okursun. İngilizce cümlede bu sıra çoğunlukla özne, sıklık zarfı, ana fiil biçimindedir. Saat bilgisi eklenirse genellikle cümlenin ilerleyen bölümünde yer alır.

Yerini adım adım belirleme

1. Özneyi bul. Eylemi kimin yaptığını belirle. Örnekte bu kişi Mina.
2. Ana fiili bul. Cümledeki temel eylem studies.
3. Sıklık bilgisini araya yerleştir. “Genellikle” anlamındaki usually, özne ile ana fiil arasına gelir.
4. Cümleyi bütünüyle oku. Mina usually studies after class. ifadesinde hem alışkanlık hem eylem, doğal sırayla anlaşılır.

Bu düzen yalnızca sözcüklerin yerini ezberlemek için değildir. Konuşan kişi, önce alışkanlığın sahibini, sonra sıklık bilgisini, ardından yapılan işi verir. Aynı eylemi farklı sıklıklarla anlatırken fiili ve cümlenin geri kalanını sabit tutup yalnızca sıklık zarfını değiştirmek, anlam farkını görünür kılar.

Tabloda fiil aynı kalır; sıklık zarfı değişince alışkanlığın düzeyi değişir. Bu nedenle cümleleri karşılaştırırken iki ayrı soruyu sırayla sor: Zarf, ana fiile göre doğru yerde mi? Zarf değiştiğinde anlatılan alışkanlık daha sık mı, daha seyrek mi oluyor? Böyle bakmak, konum ile anlamı birbirine karıştırmadan değerlendirmeyi sağlar.

Fiil çekimlerinde sıklık zarfı

Sıklık zarfları, geniş zaman fiil çekimleriyle birlikte kullanılırken cümle yapısını korur. Aşağıdaki tabloda study fiilinin üçüncü tekil şahıstaki değişimi ile zarfın konumuna dikkat et.…

Saatli bir rutin cümlesinde eylemi ve zamanı ayırt edebilirsin; şimdi sıklık bilgisinin be fiiliyle kurulan cümlelerdeki yerini incele.

Be fiilinden sonraki konum

Mina is always early for class. ve Mina always arrives early for class. cümleleri aynı öğrencinin düzenli alışkanlığını anlatır. Ancak sıklık zarfı aynı yere gelmez. İlk cümlede ana fiil be biçimindeki is sözcüğüdür. Zarf, bu fiilden sonra yer alır. İkinci cümlede ana eylem arrives fiiliyle anlatılır ve zarf bu eylem fiilinden önce gelir.

Bu ayrım, bildiğin genel yerleşimi başka bir cümle türüne taşırken önem kazanır. Cümlede bir eylemin nasıl ya da ne zaman yapıldığını düşünmek yerine önce cümlenin ana fiiline bak. Ana fiil am, is veya are ise sıklık zarfı bu fiilden sonra gelir. Ana fiil study ya da arrive gibi bir eylem fiiliyse zarf, bu fiilden önce gelir.

Konumu bulma

Mina ve Leo’nun ders öncesi rutinini düşün. Verilen bilgi, Mina’nın derse her gün erken geldiğini ve Leo’nun çoğu gün hazır olduğunu söylüyor. İki alışkanlıkta da sıklık bildiren bir sözcük var. Zarfın yeri ise alışkanlığın düzeyine değil, cümlenin ana fiiline bağlı.

Diyalogda önce I am always early ifadesine bak. am, öznenin durumunu bildirir ve cümlenin ana fiilidir. Bu nedenle always, am sözcüğünün arkasındadır. Ardından I usually arrive ifadesini incele. Burada arrive ana eylemi bildirir; usually bu fiilin önüne yerleşir. Böylece iki cümle arasındaki farkı yalnızca sözcük sırasından değil, ana fiilin türünden de çıkarabilirsin.

Bir cümleyi adım adım çözümleme

Şimdi Our classroom is sometimes noisy. cümlesini çözümleyelim. Amaç, cümlenin alışkanlık düzeyini sıklık zarfından anlamak ve zarfa doğru yeri vermektir.

1. Önce özneyi bul: Our classroom, cümlenin kim ya da ne hakkında olduğunu gösterir. Bu adım, fiilin hangi özneyle bağlantılı olduğunu belirginleştirir.
2. Ana fiili belirle: is, özne ile sınıfın durumunu birbirine bağlar. Cümlede başka bir eylem fiili yoktur.
3. Sıklık bilgisini tanı: sometimes, gürültülü olma durumunun ara sıra gerçekleştiğini anlatır. Bu bilgi, cümlenin bütün anlamını değiştirir; sınıfın her zaman gürültülü olduğunu söylemez.
4. Sıralamayı denetle: sometimes, is sözcüğünden sonra gelir. Doğru cümle Our classroom is sometimes noisy. biçimindedir.

Yaygın hata, eylem fiillerinde gördüğün sırayı her cümleye taşımaktır. Our classroom sometimes is noisy. anlaşılabilir görünse de bu temel A1 örneğinde tercih edilen sıra değildir. Önce cümlede is bulunduğunu fark et, sonra zarfı bu fiilden sonraya koy. Zarfı iki fiilin arasına yerleştirecek ikinci bir fiil yoktur.

Alışkanlık düzeyi ve cümle anlamı

Zarfın konumu ile ifade ettiği sıklık düzeyi farklı sorulara cevap verir. Konum, zarfın cümlede nereye geleceğini belirler. Zarfın kendisi ise durumun ne kadar sık gerçekleştiğini söyler. Bu iki bilgiyi birbirine karıştırırsan, doğru sırayı kurduğun hâlde alışkanlığı yanlış yorumlayabilirsin.

Örneğin The library is always quiet. ile The library is sometimes quiet. cümlelerinde iskelet aynı kalır. Her iki zarftan sonra is gelir. Değişen sözcük, kütüphanenin sessiz olma durumunun ne sıklıkta görüldüğüdür. Birinci cümle durumu sürekli, ikincisi ara sıra gerçekleşen bir özellik olarak sunar.

Bir başka karşılaştırmada Leo is usually ready at nine. ve Leo is never ready at nine. cümleleri aynı sırayı korur. usually ile never farklı alışkanlık düzeyleri bildirir; bu değişiklik is ile zarfın sırasını değiştirmez. Tersine, Leo usually studies at nine. cümlesinde studies eylem fiilidir. Bu yüzden usually ana fiilden önce gelir.

Bu inceleme, bir cümlede zarfı yalnızca ezberlenmiş sıraya göre yerleştirmekten daha güvenilirdir. Önce ana fiili belirler, sonra zarfın yerini seçer, son olarak da zarfın alışkanlık düzeyine etkisini yorumlarsın. Böylece She is usually calm. cümlesini She usually studies. cümlesinden ayıran iki noktayı birlikte görürsün: ana fiilin türü ve alışkanlığın sıklığı. Bu ayrımı korumak, farklı örneklerde doğru kullanımı belirlemeni sağlar.

• We are often busy. cümlesinde zarf ana fiilden sonra mı gelir? Are ana fiildir. Bu yapıda sıklık zarfı ana fiilden sonra yer alır.
• Hangi cümlede zarfın yeri ana fiile uygundur? Am fiilinden sonra gelen always, bu cümlede doğru sırayı kurar.
• He is happy. cümlesine always eklemek istersek, doğru yer ___ olur. Is fiili ana fiil olduğu için sıklık zarfı is sözcüğünden sonra gelmelidir.

Bir rutin cümlesindeki saat, eylemin ne zamanını; sıklık zarfı ise tekrar düzenini gösterir. Bu iki bilgiyi aynı cümlede ayırt etmek, zarfı doğru yere koymayı kolaylaştırır. Şimdi daha önce gördüğün yerleşimleri yeni bir programı düzenlerken karşılaştır.

Programdaki cümleleri incele

Üniversite kütüphanesinde çalışan Mina, çalışma saatlerini anlatan kısa bir not hazırlıyor. Notta hem eylem bildiren fiiller hem de be fiiliyle kurulmuş durum cümleleri var. Önce fiilin türünü bul, sonra sıklık zarfının onunla ilişkisini incele.

Sıklık zarfının yerini seçerken önce cümledeki fiili belirle. studies ve reads eylem bildirir. is ise quiet ve busy ile durum bildirir. Aynı zarf, fiil türüne göre farklı noktada görünür.

Şu iki cümleyi karşılaştır: Mina usually studies at the library. ve Mina is usually quiet in the library. İkisinde de usually aynı alışkanlık düzeyini anlatır. Fakat ilk cümlede eylem fiilinden önce, ikincisinde is fiilinden sonra gelir. Anlamdaki benzerlik, cümle yapısındaki farkı ortadan kaldırmaz.

Yanlış yeri bul ve düzelt

Bir öğrenci notu düzenlerken Mina studies usually at the library. yazıyor. Cümle anlaşılabilir olsa da temel, nötr yerleşim için zarf eylem fiilinin önüne alınır: Mina usually studies at the library. Düzeltirken yalnızca zarfı taşımak yeterlidir; eylemi veya rutinin anlamını değiştirmek gerekmez.

Başka bir satırda Mina usually is quiet in the library. yazıyor. Bu kez cümledeki fiil is olduğundan, temel yerleşimde zarf fiilden sonra gelir: Mina is usually quiet in the library. Böylece iki düzeltme de aynı soruyla başlar: “Cümledeki fiil eylem fiili mi, yoksa be fiili mi?”

Bir programı incelerken zarfı bulup tek başına işaretlemek yeterli değildir. Zarfın hangi fiile bağlandığını ve cümlenin alışkanlık düzeyini nasıl etkilediğini birlikte değerlendir. Örneğin Mina always checks the room. ile Mina sometimes checks the room. aynı eylemi anlatır, ancak tekrar düzenleri farklıdır. Bu farkı doğru okumak, programın içeriğini de doğru yorumlamanı sağlar.

Kütüphane notunu birlikte çözümle

Diyalogdaki Leo’nun son çıkarımını yeni bir örneğe uygula. Bir kampüs görevlisi, bir çalışma arkadaşının notuna She sometimes helps students. ve She is sometimes available after lunch. cümlelerini yazıyor. İlkinde helps eylem fiilidir. İkincisinde is be fiilidir. Her iki cümlede sometimes aynı konumda olsaydı, temel yerleşim kuralı gözden kaçardı. Cümleleri bu açıdan karşılaştır ve her zarfın hangi fiile göre yerleştirildiğini açıkla.

Yeni programa uygula

Bir arkadaşın şu üç satırlık programı hazırladı: Nora reads usually before class., Nora is always ready at eight. ve Nora sometimes meets her study group. Her satırda önce fiili bul. Ardından zarfın temel yerleşime uyup uymadığını değerlendir. İlk cümlede reads eylem fiili olduğundan zarfı fiilin önüne taşı. İkinci cümlede is sonrasında duran always yerindedir. Üçüncü cümlede sometimes eylem fiilinden önce gelir ve temel sırayı izler.

Bir cümlenin doğru kurulması ile programın alışkanlık düzeyini yorumlamak ilişkili ama ayrı işlerdir. Zarfın yeri, cümlenin yapısını çözümler. Zarfın seçimi ise rutinin ne kadar sık gerçekleştiğini anlamana yardım eder. Yeni bir programı incelerken önce bu iki kararı ayrı ayrı ver, sonra cümleyi bütünüyle değerlendir. Böylece doğru yerleştirilmiş bir zarfı, yanlış yorumlanmış bir rutinle karıştırmazsın.

• Nora is often ready. cümlesinde zarf doğru yerde mi? Often, be fiili is sonrasında yer alır. Bu temel yerleşim doğrudur.
• Eylem fiilli cümlede temel zarf yerleşimi hangisidir? Walk eylem fiilidir. Temel sırada sıklık zarfı bu fiilden önce gelir.
• Sam ___ checks the study room. cümlesinde “bazen” için uygun sözcük nedir? Checks eylem fiilidir ve sometimes bu fiilden önce gelir. Sözcük ayrıca eylemin bazen gerçekleştiğini belirtir.

Bir alışkanlığı değerlendirirken iki ayrı kanıtı birlikte incele: zarfın cümledeki yeri ve alışkanlığın ne kadar sık gerçekleştiğini bildirmesi. Sıklık zarfları, rutinleri ortak bir ölçekte karşılaştırmana yardım eder. Bu karşılaştırma, yalnızca sözcükleri sıralamak değildir. Cümlede hangi eylemin anlatıldığını ve zarfın bu eyleme nasıl bağlandığını da kontrol etmelisin.

Örnekte Rutin Sıklığını Karşılaştırma, iki kişinin benzer bir etkinliği aynı düzeyde yapmadığını fark etmekle başlar. always daha düzenli tekrarı, usually çoğu zaman gerçekleşen alışkanlığı, sometimes ara sıra gerçekleşeni, never ise gerçekleşmeyeni anlatır. Bunlar kesin sayılar vermez; kişinin rutinine ilişkin genel bir tablo sunar. Bu yüzden usually ile sometimes arasındaki farkı yorumlarken, cümlenin anlattığı alışkanlık düzeyine odaklan.

Sıklık Zarflarının Yeri de karşılaştırmanın parçasıdır. Olağan eylem bildiren cümlelerde zarf, eylem fiilinden önce gelir. Bu yerleşim, zarfın hangi eylemin tekrarını nitelediğini görünür kılar. Örneğin Mina always reviews her notes. cümlesinde always, reviews eyleminin düzenliliğini belirtir. Buna karşılık Mina reviews always her notes. doğal bir yerleşim değildir. Sözcükleri tanımak yetmez; zarfın eylemle kurduğu bağı da incele.

Yanlış: Zarfları yalnızca anlamlarına bakarak seçip cümlede rastgele bir yere koymak. Böyle yapınca alışkanlık düzeyi veya hangi eylemin anlatıldığı belirsizleşebilir.

Doğru: Önce eylemi belirle, sonra zarfın bu eyleme bağlanıp bağlanmadığını ve seçilen sıklık düzeyinin bağlama uyup uymadığını denetle. İki rutini karşılaştırırken aynı eylem ve benzer koşullar üzerinden düşünmek, farkı daha açık gösterir.

Önceki saat konusunu hatırla: Bir saat ifadesi günlük rutin hakkında hangi bilgiyi veriyordu? Bu soruyu kendi kendine yanıtladıktan sonra, yalnız düşünmek için şunu not et: Sıklık düzeyini yorumlarken hangi ayrım senin için daha netleşti, hangisi hâlâ bulanık? Sonraki modülde aynı kişileri ve yeni rutinleri değil, aile üyelerini tanıtma dilini göreceksin.

• Hangi kişi dans etme alışkanlığını daha düzenli sürdürüyor? Usually, sometimes sözcüğünden daha düzenli bir alışkanlık bildirir. Bu nedenle Emil'in rutini daha sıktır.
• Rita often reads cümlesinde zarf eylem fiilini niteler. Doğru mu? Zarf, eylem fiilinden önce gelerek okuma eyleminin sıklığını belirtir.
• Sam ___ drinks tea. He drinks it on most days. Uygun zarflardan birini yaz. Usually, çoğu gün gerçekleşen alışkanlığa uyar. never bu anlamla çelişir.
• Sometimes ifadesi, never ifadesinden daha yüksek bir sıklık belirtir. Sometimes (bazen) eylemin kısmen gerçekleştiğini, never (asla) ise hiç gerçekleşmediğini belirtir.
• Aşağıdaki cümlelerden hangisi sıklık zarfının doğru konumlandırılmış halidir? Sıklık zarfları, ana fiilden önce gelir. Bu yüzden He always studies doğru yerleşimdir.