Şehirdeki Mekânlar

A Map for Maya

Can Maya name eight places on the city map? She starts at the library, where she reads a map. Next to it, she sees a bookshop, a café, and a park. The map also shows a bus station, a hospital, a museum, and a supermarket. Maya writes each place name beside its picture. Now she can find all eight places on the map.

Şehir merkezinde banka, kafe, eczane ve hastanenin yer aldığı canlı sokak haritası.

Şehir haritasındaki adlar

Bir haritada küçük resimler görüyorsun, ancak altlarındaki İngilizce adları bilmiyorsun. Hangi sekiz yeri adlandırabilirsin? Bu çalışmanın sonunda şehirdeki en az sekiz temel mekânı İngilizce adlarıyla listeleyip görsellerle eşleştirebilirsin.

Mekân adları, bir binayı ya da şehirdeki belirli bir noktayı tanıtan sözcüklerdir. Maya’nın haritasında her ad belirli bir yere karşılık gelir. Sözcüğü resimle birlikte öğrenmek, onu tek başına ezberlemekten daha kullanışlıdır: haritada bir kitap rafı görürsen kütüphaneyi, alışveriş için kitapların sergilendiği dükkânı düşünürsün.

Birbirine benzeyen yer adları

Özellikle iki yeri karıştırmamak önemli. Library, kitap okumak veya ödünç almak için gidilen kütüphanedir. Bookshop ise kitap satın alınan kitapçıdır. Resimde kitap görmek tek başına yeterli ipucu değildir. Raflardan kitap seçip ödeme yapan bir müşteri görüyorsan kitapçı, masada kitap okuyan biri görüyorsan kütüphane daha uygun addır.

Bir sözcüğü şehirdeki yeriyle beraber hatırla:

• library: kitap okuma veya ödünç alma yeri
• bookshop: kitap satın alma yeri
• bus station: otobüs yolculuğunun başladığı veya bittiği nokta
• museum: sergilenen nesnelerin görülebildiği yer

Şehirdeki mekân adları, haritayı anlamlandırmaya yarar. Bir görseli incelerken önce yerdeki en belirgin ipucunu bul: otobüs, ağaçlar, sergi nesneleri veya kitap rafları. Sonra bu ipucunu tablodaki sözcükle eşleştir. Örneğin, otobüslerin yolcu aldığı geniş bir alan bus station adını hatırlatır. Yiyecek rafları ve alışveriş sepetleri ise supermarket için güçlü ipuçlarıdır.

library

kütüphane

• A place to borrow books, kitapçı anlamına gelir. Doğru mu? Kitap ödünç alınan yer kütüphanedir. Kitapçıda kitap satın alınır.
• Otobüslerin yolcu alıp indirdiği yerin adı hangisidir? Otobüslerin yolcu aldığı veya indirdiği yer bus station olarak adlandırılır.
• Tarihî eserlerin ve sanat nesnelerinin sergilendiği mekâna ___ denir. Museum, eserlerin ve tarihî nesnelerin sergilendiği yerdir.

Bir şehir görselindeki nesneler, doğru İngilizce mekân adını hatırlamaya yardım eder. Önce resimde en belirgin olan ipucunu bul, sonra bu ipucuyla eşleşen adı seç. Örneğin, raflarda kitaplar görmek tek başına yeterli değildir. İnsanların sessizce oturup okuması bir kütüphane ipucudur; kitapların satın alınmak üzere sergilenmesi ise bir kitapçı ipucudur.

Banka, eczane, kütüphane, hastane, fırın ve okul gibi ana mekanlar.

Bu ayrım önemlidir çünkü aynı nesne farklı mekânlarda bulunabilir. Bir kitap kütüphanede de kitapçıda da görülür. Eşleştirirken “Burada hangi nesne var?” sorusuyla yetinme. “Bu nesneler burada ne amaçla kullanılıyor?” diye düşün. Görseldeki etkinlik ve düzen, tek bir nesneden daha güvenilir bir ipucu verir.

Adı görselle eşleştirme

1. Görseldeki ana ipucunu seç. Raflar, araçlar, banko veya oturma alanı gibi ayrıntılara bak.
2. İpucunun hangi şehir mekânıyla ilişkili olduğunu belirle.
3. İngilizce adı listeden bul ve görselle eşleştir.
4. Seçimini, resimde gerçekten görülen bir ayrıntıyla kontrol et.

Örneğin, durakta bekleyen yolcuları ve yol kenarında duran bir otobüsü gösteren resim, otobüs durağı ile eşleşir. Otobüsün kendisi de ipucudur, fakat durağı gösteren tabela veya bekleyen yolcular eşleştirmeyi daha kesin yapar. Bir sonraki resimde otobüs yerine alışveriş arabaları, kasalar ve ürün rafları varsa, bu ipuçları süpermarket adını destekler. Böylece yalnızca resimde bir araç ya da raf gördüğün için aceleyle karar vermezsin.

İlk örneğe çok benzeyen ikinci bir örnekte, raflardaki kitaplara yeniden bak. Bu kez resimde kitap alan kişiler ve kitap satın almak için kullanılan bir kasa varsa, uygun ad kitapçı olur. Önceki resimde oturup kitap okuyan kişiler ve ödünç alma bankosu varsa, uygun ad kütüphane olur. İki görselde de kitap vardır. Eşleştirmeyi değiştiren, kitapların bulunduğu yerin kullanım amacıdır.

Aşağıdaki tablo, temel görsel ipuçlarını adlarla yan yana getirir. Her satırda resim simgesini ve İngilizce adı birlikte incele. Simge, fotoğrafın yerini tutmaz; hangi ayrıntıyı arayacağını gösteren kısa bir hatırlatıcıdır.

İpuçlarını karşılaştırma

Maya ve Alex, bir şehir haritasındaki görselleri adlarla eşleştirirken kitaplarla ilgili iki resmi karşılaştırıyor. Konuşmada önce ortak nesneyi, sonra ayırt edici ipucunu belirliyorlar.

Bir görselde birden fazla ipucu varsa, mekânın amacını en açık biçimde gösteren ayrıntıyı seç. Örneğin, bir binanın önünde otobüs görmek, binanın otobüs durağı olduğunu kanıtlamaz. Durağı gösteren tabela ya da yolcuların beklediği durak alanı daha belirleyicidir. Benzer biçimde, ağaçlar tek başına parkı kesinleştirmez; açık yürüyüş alanı ve dinlenme bölümü bu eşleştirmeyi güçlendirir.

İngilizce adı yazarken ya da söylerken önce mekân sözcüğünü doğru seç. Eşleştirme listesinde amaç, sözcüğün kendisini görselle tanımaktır. Bu nedenle resmin altındaki ad olarak library veya park yazılır. Sözcüğün önüne otomatik olarak başka bir kelime eklemek, hedeflenen mekân adını bulma işini değiştirmez ve gereksiz hata oluşturabilir.…

Bir mekân adı, haritada bir yeri tanıtır; basit bir cümle ise bu adı konuşmanın içine yerleştirir. Haritada tek başına görünen park bir etikettir. Aynı adı cümlede kullanınca bir kişiye hangi yeri gördüğünü ya da tanıttığını söylemiş olursun. Bu ayrım, sekiz temel şehir mekânını hatırlamayı ve doğru adla anmayı kolaylaştırır.

Harita etiketi ve cümle

Burada This is a... kalıbı, gösterdiğin yeri tanıtmak için kullanılabilir. Sonuna yer adını eklersin. Haritadaki tek sözcüklü etiketi cümle sanma: library harita üzerinde anlaşılır bir addır, ancak tek başına bir tanıtma cümlesi değildir. Tersine, her etiketi cümleye çevirmek de gerekmez. Haritayı tararken etiket yeterlidir; bir kişiye yer gösterirken cümle kullanmak daha açıklayıcıdır.

Tabloyu kullanırken önce mekân adını tanı, sonra örnek cümlede aynı adı bul. Cümle, mekânı başka bir şehir özelliğiyle karıştırmadan adlandırır. Örneğin bus stop bir ulaşım noktasıdır; bus ise bir araçtır. Haritadaki işaret durak yerini gösteriyorsa mekânın tamamının adı bus stop olur. Yalnızca bus demek, durağın adını vermek değildir.

Bir görselden cümleye

Bir harita simgesinin kütüphane olduğunu düşün. Bu örnekte amaç, konumunu tarif etmek değil, mekânı doğru adla anmaktır. Her adım, seçtiğin kelimenin görseldeki yerle eşleşmesini kontrol eder.

1. Görsel ipucunu seç. Raflarda sıralanmış kitaplar görüyorsun. Bu ipucu, kitapların ödünç alınıp okunduğu yeri düşündürür.
2. Mekânı adlandır. Uygun İngilizce ad library olur. Kitapları satan bir dükkânla karıştırma. Kitap rafı tek başına dükkân olduğunu göstermez; görselde ödünç alma yeri tanıtılıyorsa doğru seçim library sözcüğüdür.
3. Adı cümleye yerleştir. Yeri gösterirken This is a library. dersin. Böylece yalnızca etiketi okumaz, mekânı bir cümleyle tanıtırsın.
4. Eşleşmeyi denetle. Cümledeki son mekân adını yeniden görsele bağla. Görsel kütüphane değilse, cümlenin tamamı doğru biçimde kurulmuş olsa bile seçilen mekân adı yanlıştır.

Bu örnekte en önemli kontrol, cümlenin düzgün görünmesi değil, son sözcüğün görselle uyuşmasıdır. Ezberlenmiş bir cümle kalıbı yanlış mekân adını düzeltmez. Önce görseldeki ayırt edici ipucu, sonra mekân adı, en son da cümle gelir. Bu sıra, harita üzerindeki etiketi konuşmada kullanırken anlamı korur.

Haritadaki adları konuşmada kullanma

Maya, kampüs haritasında bazı noktaları işaretleyerek bir arkadaşına gösteriyor. Kısa konuşmada mekân adını cümle içinde kullanıyorlar. Konuşmadaki hedef, yerlerin nerede olduğunu tarif etmek değil, hangi mekân olduklarını doğru adla söylemektir.

Etiket ile cümle arasındaki farkı koru: etiket, mekânın adını kısa biçimde gösterir; cümle, adı birine aktarır. Bir cümleyi değerlendirirken iki ayrı noktayı kontrol et. İlk olarak görsel gerçekten seçilen mekânı mı gösteriyor? İkinci olarak İngilizce mekân adı cümlede doğru biçimde kullanılmış mı? Bu kontrollerden biri bile başarısızsa anlatım istediğin yeri açıkça tanıtmaz.

• Haritadaki “park” etiketi tek başına bir tanıtma cümlesidir. “Park” tek başına mekân etiketidir. Bir yeri cümleyle tanıtmak için This is a park. gibi tamamlanmış bir ifade kullanılır.
• Bir görselde otobüslerin beklediği durak işaretlenmiş. Hangi ad uygundur? Görsel bir ulaşım aracını değil, aracın durduğu yeri gösteriyor. Bu mekânın adı bus stop olur.
• Görselde hastane varsa cümleyi tamamla: This is a ___. Görseldeki mekânın adı hospital sözcüğüdür. Cümlede doğru mekân adını seçmek, etiketi görselle eşleştirir.

Bir görseldeki işlev ipucu, mekân adını seçmeyi kolaylaştırır. Tek bir nesneye değil, sahnenin tamamına bak: kitap rafı tek başına yeterli olmayabilir, çünkü hem bir kütüphanede hem de kitapçıda bulunabilir. İnsanların ne yaptığı, nesnelerin nasıl düzenlendiği ve mekânın genel amacı birlikte daha güvenilir ipuçları verir.

Görsel ipuçlarını karşılaştırma

Tablodaki eşleştirmelerde önce en belirgin ipucunu bul, sonra mekânın kullanım amacıyla kontrol et. Örneğin raflar kitapları gösterir, fakat tek başına mekânı belirlemez. Kitapların satıldığını gösteren vitrin ve alışveriş davranışı varsa bookshop daha güçlü seçimdir. Okuma masaları ve ödünç alma bölümü görünüyorsa library seçimi daha uygundur.

İki benzer görseli ayırma

Üniversite çevresinde iki farklı görüntü düşün. İlkinde öğrenciler sessizce çalışıyor; masalarda açık kitaplar var ve girişte kitap ödünç verme bankosu bulunuyor. İkincisinde duvar boyunca raflar, önde kitap kapaklarının sergilendiği bir vitrin ve elinde alışveriş sepeti olan bir müşteri var. Her iki görselde kitap bulunmasına rağmen doğru ad aynı değildir.

İlk sahnenin işlevi okuma ve kaynaklardan yararlanmadır. Bu nedenle mekân library olur. İkinci sahnenin işlevi kitap satın almaktır. Bu nedenle mekân bookshop olur. Burada karar, tek bir nesnenin adına değil, görseldeki eylemle mekânın işlevinin uyuşmasına dayanır.

Harita ve fotoğraf etiketleri

Haritada bir mekânı kısa biçimde adlandırırken etiket çoğunlukla yalnızca mekân adından oluşur. Fotoğraftaki nesneyi eşleştirirken de önce adı tanı, ardından bütün sahnenin o adı destekleyip desteklemediğine bak. Bu iki kullanım aynı sözcük bilgisini gerektirir, fakat fotoğraf daha fazla görsel kanıt sunar.

Müze görselinde tabloların önünde duran ziyaretçiler varsa, museum etiketi sahneyle uyuşur. Bir tren peronu ve bekleyen yolcular varsa, station güçlü bir seçimdir. Sadece ray görmek daha zayıf bir ipucudur; görselde yolcu bekleme alanı bulunması seçimi destekler. Benzer biçimde, ağaç görmek tek başına parkı kesinleştirmez. Çimenlik alan, yürüyüş yolu ve dinlenen insanlar birlikte daha açık bir sahne oluşturur.

Bir gerçek şehir gezisinde bu beceri, harita simgesini çevrede gördüğün yerle eşleştirmene yardım eder. Tabelayı okuyamasan bile kasa, peron, sergi veya oturma alanı gibi belirgin ayrıntılar mekânı tanımana yardımcı olabilir. Yine de tek bir ayrıntıyı kesin kanıt sayma. Görselde birbiriyle uyumlu iki ipucu bulmak, benzer mekânlar arasında daha dikkatli seçim yapmanı sağlar.

Görselden adı doğrulama

Yeni bir şehir haritasında sekiz küçük görsel bulunduğunu düşün. Görselleri sırayla incele ve her biri için üç adım uygula:

1. İlk bakışta fark edilen nesneyi veya insan eylemini belirle.
2. Bu ipucunun hangi mekânın işleviyle uyuştuğunu seç.
3. Seçtiğin adı sahnenin ikinci bir ayrıntısıyla doğrula.

Örneğin, sepette ürünler ve arka planda kasa görüyorsan, yalnızca raflara bakma. Sepet ve kasa birlikte alışverişi gösterir; bu nedenle uygun ad supermarket olur. Bardaklar ve masalar da tek başına yeterli olmayabilir. İçecek hazırlanan bir tezgâh ile oturan müşteriler birlikte görünüyorsa, café seçimi daha sağlamdır.

Şimdi farklı bir kampüs haritasını ele al: bir görselde büyük bir sağlık binasının önünde bekleyen insanlar, diğerinde açık alanda ağaçlar arasında yürüyen kişiler var. İlk görsel için sağlık hizmeti ipucunu kullanarak hospital adını seç. İkinci görselde yürüyüş alanı ve ağaçları birlikte değerlendirerek park adını seç. Her görselde en az bir ayrıntı adı düşündürür, ikinci bir ayrıntı ise bu seçimi denetler.

Bu yöntemde amaç en dikkat çekici nesneyi ezberlemek değil, görsel kanıtla mekân adını eşleştirmektir. Aynı nesne farklı yerlerde görünebilir. Bu yüzden seçimin, mekânın ne için kullanıldığıyla tutarlı olmalıdır.

museum

Tarih, sanat veya bilimle ilgili eserlerin sergilendiği yer.

bookshop

Kitapların satın alınmak üzere satıldığı dükkân.

• Görselde kasa, alışveriş sepeti ve yiyecek rafları var. Hangi adı seçersin? Sepet, yiyecek rafları ve kasa birlikte alışveriş işlevini gösterir. Bu ipuçları supermarket seçimini destekler.
• Kitap rafı görülen her görsel için library seçmek güvenilir midir? Raflar hem kitap okumaya ayrılmış yerde hem de kitap satılan dükkânda bulunabilir. Ödünç alma ile satış ipuçlarını karşılaştır.
• Tren peronu ve bekleyen yolcuların olduğu görseli hangi ad en iyi tanımlar? Peron ve yolcuların beklemesi tren yolculuğuna işaret eder. Bu iki görsel ipucu station adıyla uyuşur.

Şehir haritasında bir mekânı adlandırmak, yalnızca resmi tanımaktan fazlasıdır: gördüğün işlev ipucunu doğru İngilizce sözcükle eşleştirip o sözcüğü anlaşılır biçimde kullanırsın. Üç farklı noktayı seçerken her resimdeki ana ipucuna bak. Kitap ödünç alma, yiyecek satın alma ve açık havada dinlenme sahneleri birbirinden farklı yer adlarını çağrıştırır.

Haritadaki ipuçlarını adlara bağlama

Aşağıdaki eşleştirme, üç duraklık kısa bir rotayı sekiz başka mekân adıyla birlikte gösterir. Önce İngilizce adı oku, sonra resimde bu yeri tanıtacak belirgin işlevi düşün. Sözcükleri tek tek ezberlemek yerine, mekânın ne için kullanıldığını gözünde canlandır.

Üç durağı seçme ve konuşma

Maya’nın rotasında library, café ve park bulunur. Bunlar farklı amaçlara hizmet ettiği için görseldeki temel ipuçları da ayrılır: kitap ödünç alma, içecek hazırlama ve açık havada dinlenme. Bir resimde yalnızca kitap görmek, yerin adını kesinleştirmeyebilir. Kitaplar hem kütüphanede hem kitapçıda bulunur. Ödünç alma sahnesi kütüphaneyi, satış sahnesi kitapçıyı destekler.

Kavram haritası

Görseldeki işlev → uygun mekân adı → üç duraklık liste

• Ağaçlar, yürüyüş yolu ve banklar → park
• Kahve fincanı ve servis tezgâhı → café
• Kitap ödünç verme masası → library

YANLIŞ: Kitap görünen her yeri kütüphane diye adlandırmak. DOĞRU: Kitabın nasıl kullanıldığına bakıp kütüphane ile kitapçıyı ayırt etmek.

Artikeli mekân sözcüğünün parçası sanma. Sözcüğü listelerken yalnızca yer adını kullan; kısa bir cümlede kullanırken önüne a gelebilir: a bank. Bu küçük sözcük, yer adını değiştirmez.

Önceki görsel eşleştirme çalışmasındaki kitap ipucunu yeniden düşün: kitapların ödünç alındığı yerin adı neydi? Sonraki konuda, tanıdığın mekânların birbirine göre nerede olduğunu sormaya ve söylemeye geçeceksin.

Kendi kendine şu tek soruyu yanıtla: Haritadaki hangi işlev ipucu, benzer görünen iki mekânı ayırt etmene en çok yardım etti?

• Bir resimde kitap satılıyorsa library adı en uygun seçimdir. Doğru mu? Kitap satışı bookshop ile eşleşir. library kitapların ödünç alınabildiği veya okunabildiği yerdir.
• Kahve hazırlanan tezgâhın olduğu mekânı hangi ad karşılar? Kahve hazırlanan ve servis edilen yer café olarak adlandırılır. Diğer seçenekler farklı işlevlere sahip mekânlardır.
• İnsanların ağaçların altında oturduğu açık alan: ___. Ağaçlı, açık havada dinlenmeye ayrılmış bu mekânın adı park olur.
• A bookshop and a library have the same function. A library is for borrowing books, while a bookshop is for buying them.
• Where do you go to buy a coffee? A café is the correct place to order coffee.