Sayılar ve Yaş

Adını söyleme kalıbını hatırla: I’m Mina. biçiminde I’m kişinin kendini tanıtmasını sağlar. Bir kayıt masasında iki kişi yaşlarını söylüyor: Biri I’m nineteen., diğeri I’m twenty.. Bu sayıları duyunca hangi kişinin daha büyük olduğunu ve sayıların nasıl yazıldığını bulabilir misin?

Doğum günü pastası başında arkadaşların yaş sorması ve yanıtlaması.

Bu kartın sonunda sıfırdan yirmiye kadar temel sayıları tanıyabilir, yaş sorusunu ve yaşını söyleyen kısa yanıtı ayırt edebilirsin.

At the Registration Desk

Mina is at the university registration desk. She sees a list of number words, from zero to twenty.

The clerk asks, “How old are you?” Mina answers, “I’m nineteen.”

Leo is next to Mina. He says, “I’m twenty.”

Mina points to fourteen on the list and reads it aloud. The clerk smiles because she has found the correct word.

Sayı sözcükleri

Sayıları rakamla görmek tanımayı hızlandırabilir, ancak İngilizce konuşurken sayıların yazılışını ve söylenişini de tanıman gerekir. Aşağıdaki listede her sayı sözcüğünü yüksek sesle okuyup karşısındaki IPA gösterimiyle eşleştir. IPA, telaffuz seslerini gösteren özel işaretlerdir.

Yaş sorma ve bildirme

Birinin yaşını sormak için How old are you? dersin. Bu soru “Kaç yaşındasın?” anlamına gelir. Yanıt verirken yaş sayısını I’m ile birleştirirsin: I’m eighteen. ya da I’m twenty. Yaş söylerken have kullanılmaz. Türkçede “yaşında olmak” ifadesinde “olmak” düşüncesi bulunduğu için İngilizcedeki I’m kalıbı bu anlamla eşleşir.

On üçten on dokuza kadar olan sayıların çoğu -teen ile biter. Özellikle thirteen, fourteen ve fifteen yazılışlarında kök sözcüğün biçimi değişir. Thirteen sözcüğündeki ilk ses three sözcüğündekine benzer, ama yazılışları aynı değildir. Fourteen ve fifteen de sırasıyla four ve five sözcüklerinin aynen sonuna ek getirilmiş biçimleri değildir.

Sık karıştırılan nokta: thirteen ile thirty farklı sayılardır. Şimdilik on üçten on dokuza kadarki sayıların sonundaki -teen sesini fark et. Onlukların ve bu sayılarla kurulan birleşik biçimlerin ayrıntısı sonraki adımda gelecek.

fourteen

on dört

• On altıyı gösteren İngilizce sayı sözcüğü hangisidir? Sixteen on altıdır. Sixty onluk biçimidir ve bu kartın sayı aralığında değildir.
• I have eighteen. yaş bildirmek için doğru bir kalıptır. Yaş bildirirken have değil, I’m kullanılır. Doğru kalıp I’m eighteen. olur.
• Bir arkadaşın yaşını sor: How old ___ you? Bu soruda you ile are kullanılır. Yaşı sorma kalıbı How old are you? şeklindedir.

Tanışma kalıbındaki I’m ifadesi kişiyi tanıtır; yaş söylerken aynı kalıp, önüne sayı sözcüklerini alır.

Öğrencilerin en sık karıştırdığı sayı ekleri ve vurgu farkları.

Onlukları bir araya getirme

İngilizcede yirmiden sonraki temel onlukları tanımak, daha büyük sayıları okumayı kolaylaştırır. Onluğu bir merdiven basamağı gibi düşün: Her basamak yeni bir sayı grubudur. Birler basamağı eklendiğinde sayı, çoğunlukla iki sözcüğün kısa çizgiyle bağlandığı bir biçim alır.

Önce sayıdaki onluğu seç, sonra varsa birler basamağını ekle. Örneğin 24’te onluk yirmi, birler basamağı dörttür. Bu yüzden söyleniş twenty-four olur. Aynı yapıyla 37, thirty-seven; 62 ise sixty-two biçiminde söylenir.

1. Onluk sözcüğünü belirle: 48’in onluğu kırktır, yani forty.
2. Birler sözcüğünü ekle: Sekiz, eight olarak söylenir.
3. İki parçayı kısa çizgiyle birleştir: forty-eight.

Benzer bir örnekte 53, fifty-three olur. Önceki örnekle arasındaki fark yalnızca iki parçanın değişmesidir: Onluk elli, birler üçtür. Bu düzen 21 ile 99 arasındaki birleşik sayılarda kullanılır. Tam onluklarda birler sözcüğü eklenmez; 40 yalnızca forty olarak kalır.

Benzer duyulan sayıları ayırt etme

Önemli ayrım, genç yaşları bildiren bazı sayıların sonundaki -teen ile onluklardaki -ty sesidir. Örneğin 13, thirteen; 30 ise thirty şeklindedir. Yazılışları ve vurguları farklıdır. Thirteen söylenirken vurgu son bölüme yaklaşır; thirty söylenirken vurgu ilk bölümdedir.

Bu fark yaş bilgisinde önemlidir. I’m thirteen. on üç yaşı, I’m thirty. otuz yaşı bildirir. İlk sözcükteki ve son bölümdeki ses değişimini dinlemek, iki yaşı birbirine karıştırmayı önler. Sayıyı bir formda görürken yazılı biçime, konuşurken ise sözcüğün vurgusuna dikkat et.

Sayıyı yaş cümlesinde kullanma

Kayıt masasındaki Mina örneğinde yaş kalıbı değişmedi: I’m ifadesinin ardından sayı geldi. Örneğin 26 yaşındaki biri I’m twenty-six. diyebilir. Yaşı daha açık belirtmek için cümleye years old eklenebilir: I’m twenty-six years old. İki ifade de yaş bildirir; kısa biçim günlük konuşmada doğaldır.

Tam bir örneği izleyelim: Yaş 41 ise önce kırkı forty, sonra biri one olarak tanı. Birleştirince sayı forty-one olur. Yaş cümlesi I’m forty-one. şeklindedir. Benzer biçimde 42 yaş için sayı forty-two, cümle ise I’m forty-two. olur. İkinci örnekte yalnızca birler bölümü değişir.

Bir yaş sorusunu tanırken How old are you? kalıbını görürsen, bunun yaş bilgisi istediğini fark et. Yanıtı kurarken sorudaki sözcükleri aynen tekrarlamak gerekmez. Kişi I’m ile başlayıp yaşını sayı sözcükleriyle söyler. Yaşa years old eklemek mümkündür, ancak sayının kendisi yine doğru birleşmiş olmalıdır.

İngilizce Sayılar (Numbers 1-100) ve Türkçe Eşleştirmesi

• Twelve — 12 (On iki)
• Fifteen — 15 (On beş - teen eki)
• Twenty — 20 (Yirmi - ty eki)
• Thirty-five — 35 (Otuz beş)
• Fifty — 50 (Elli)
• One hundred — 100 (Yüz)

• Thirteen ve thirty aynı yaşı bildirir. Doğru mu? Thirteen on üç, thirty otuz demektir. Son sesleri ve vurguları farklıdır.
• 46 sayısının doğru yazılışını seç. Kırkın doğru yazılışı forty şeklindedir ve 6 ile birleşirken kısa çizgi kullanılır.
• 22 yaşını tamamla: I’m ___. 22, yirmi ve iki parçalarından oluşur. Birleşik sayı kısa çizgiyle yazılır.

Tanışmada öğrendiğin I’m kalıbı, kişinin adını tanıtırken olduğu gibi yaşını söylerken de kullanılır. Bu kez önemli ayrım, yaş bilgisini sormak ile kendi yaşını bildirmek arasındadır.

Sorunun ve yanıtın görevleri

Bir formda yaş kutusu boş kaldığında, görevli yaş bilgisini sorar; kişi de kendi bilgisini kısa bir cümleyle verir. Soru ve yanıt aynı bilgiye, yani yaşa, yönelir ama cümle yapıları farklıdır.

Soru kalıbı How old are you? şeklindedir. Buradaki how old, yaşın kaç olduğunu sorar. Yanıtta aynı soruyu yeniden kurmak gerekmez. Yaşını söyleyen kişi I’m ifadesinin ardından uygun sayı sözcüğünü getirir.

Formdaki yaş bilgisini kurma

Mina’nın kayıt formunda yaşını belirtmesi gerektiğini düşün. Her adım, soruyla yanıtın neden birbirine uyduğunu gösterir.

1. Bilginin ne olduğunu belirle. Form yaş istiyor, bu nedenle gereken yanıt bir yaş sayısıdır. Ülke ya da telefon numarası gibi başka bir bilgi eklemek soruyu yanıtlamaz.

2. Soruyu yaş sorusu olarak tanı. Görevli How old are you? derse, yaşını öğrenmek istiyordur. Bu soru bir sayı bekler; adını söylemek uygun yanıt olmaz.

3. Yanıtın başlangıcını seç. Mina kendi bilgisini bildirdiği için I’m ile başlar. Bu kalıptaki ’m, am biçiminin kısaltmasıdır ve yaş bildiren cümlede sayıdan önce gelir.

4. Sayıyı forma uygun söyle. Mina on sekiz yaşındaysa eighteen sözcüğünü seçer. Tam yanıt I’m eighteen. olur. Sayıyı tek başına söylemek anlaşılabilir olabilir, ancak kısa cümle formdaki bilgiyi daha açık biçimde bildirir.

5. Soru ve yanıtı karşılaştır. How old are you? karşı taraftan bilgi ister. I’m eighteen. ise kişinin kendi bilgisini verir. Konuşmacı değişince sorunun görevi de yanıtın görevi de değişir.

Burada yaygın karışıklık, yaş söylerken Türkçedeki “yaşım var” düşüncesini İngilizceye taşımaktır. İngilizcede bu temel kalıp I have eighteen years değildir. Doğru kısa yanıt, I’m eighteen. biçimindedir. Yaş, bu yapıda I’m ile bildirilir; have kullanılmaz.

Anlamı değiştiren küçük farklar

Yaş sayılarını seçerken sayı sözcüğünün anlamı, kişinin gerçek yaşıyla eşleşmelidir. Örneğin yirmi yaşındaki biri I’m twenty. der; I’m twelve. derse farklı bir yaş bildirmiş olur. Sayı doğru olsa bile I’m yapısı atlanırsa yanıt eksik kalır. Bu nedenle formdaki bilgiyi kontrol ederken hem sayı sözcüğüne hem de yaş bildiren yapıya bak.

• Yaş sorusuna verilen kısa yanıtta kişi önce kendi bilgisini bildirir. Yaş sorusu bilgi ister. Kısa yanıt ise kişinin yaşını I’m yapısıyla bildirir.
• Bir kişi 19 yaşında. Hangi yanıt yaşını doğru bildirir? I’m nineteen. hem yaş bildiren yapıyı hem de on dokuz sayısını doğru kullanır.
• Yaşını bildiren cümleyi tamamla: I’m twenty-___. Türkçesi: yirmi bir. Yirmi bir sayısı twenty-one olarak söylenir ve yaş yanıtında I’m ifadesinden sonra gelir.

Adını tanıtırken kullandığın kısa kalıp, yaş bilgisinde de sayı sözcüğünü taşır.

Sayıyı yaş bilgisine dönüştürme

Bir yaş sayısını İngilizce söylemek, önce sayıyı doğru okumayı, sonra onu yaş bildiren kısa cümleye yerleştirmeyi gerektirir. Örneğin formda yaş olarak 34 yazıyorsa, sayı sözcükleri thirty-four olur. Bunu cümlede kullanınca I’m thirty-four years old. dersin. Sayı aynı kalır; cümle, onun yaş olduğunu açıkça belirtir.

Bu bağlantı kayıt formlarında, öğrenci kartlarında ve yeni tanışmalarda işe yarar. Bir formdaki rakamı görür, İngilizce söyler ve yaşını tek cümlede bildirirsin. Kâğıttaki rakamla konuşmadaki sayı sözcüğü farklı görünür, ama aynı bilgiyi taşır. Rakamı doğru çevirmek, cümlenin geri kalanını da doğru kurmanı sağlar.

Tablodaki her satırda önce rakamı sayı sözcüklerine, sonra tam yaş cümlesine dönüştür. Örneğin 61 için sixty-one dersin; bu sözcükleri yaş bildiren kalıba ekleyince I’m sixty-one years old. olur. Sayıyı tek başına söylemek, bir formdaki değeri okumaya yeter. Konuşmada ise cümle, bu değerin yaş olduğunu anlaşılır kılar.

Yaş bilgisini konuşmada kullanma

Aşağıdaki kısa konuşmada Mina, üniversite kayıt masasında yaş bilgisini veriyor. Dikkat et: görevli yaşı soruyor, Mina sayı sözcükleriyle yanıtlıyor.

Konuşmada soru, yaş bilgisini ister; yanıt, kişinin kendi yaşını bildirir. Formdaki 34 ile söylenen thirty-four eşleştiğinde bilgi tutarlıdır. Gerçek bir başvuruda kendi yaşını söyleyeceksen yalnızca örnek cümledeki sayıyı değil, sana ait doğru sayıyı kullan. Bu küçük kontrol, konuşulan yanıtla yazılı bilginin birbirine uymasını sağlar.

Yaş için I’m kullanılır. Türkçede yaş söylerken “yaşındayım” deriz; İngilizcede aynı düşünce I have thirty-four years biçiminde kurulmaz. Bu yanlış biçim, Türkçedeki “yaşım var” düşüncesini sözcük sözcük taşır. Yaş cümlesinde sayı, I’m ifadesinden sonra gelir. years old bölümü yaşı açık eder; kısa yanıtta bu bölüm bulunmasa bile I’m thirty-four. anlaşılır.

Sayıyı doğru eşleştirme

Yeni bir bağlamda, öğrenci bilgi formunda yaş 62 olarak görünüyor. Önce sayıyı sesli söyle, ardından yaş cümlesini kur. Doğru sayı sixty-two, tam cümle ise I’m sixty-two years old. olur. Bu örnekte sayı sözcüğünü rakamdan ayırmak önemlidir: yazılı biçim 62, konuşulan biçim sixty-two şeklindedir.

Kendini denetlerken şu üç noktayı sırayla kontrol et:

• Rakamı doğru İngilizce sayı sözcüklerine dönüştürdün mü?
• Yaşını söylerken sayıdan önce I’m kullandın mı?
• Cümlede yaş bildirdiğini göstermek için years old ekledin mi?

Yaşı soran kişi için hazır soru How old are you? biçimindedir. Bu soruyu duyunca sayı sözcüğünü bulup yanıtında kullan. Örneğin 27 yaşındaki bir kişi I’m twenty-seven years old. diyebilir. Karşı tarafın yaşı soruluyorsa soruyu ona yönelt; kendi yaşını bildirirken yanıtı kendine göre kur. Böylece soru ve yanıt, aynı bilgi alışverişinin iki ayrı görevi olur.

Uygulama: Bir üniversite formunda yaşın 48 olarak kayıtlı. Rakamı İngilizce söyle ve görevliye tam cümleyle bildir. Önce kendin sesli yanıt ver, sonra kontrol et: forty-eight, I’m forty-eight years old. Burada yeni olan başka bir yaş kuralı değil; formdaki rakamı doğru sayı sözcüğüne çevirip bildiğin cümle yapısında kullanmandır. Sözlü yanıtınla formdaki değerin uyuşması, uygulamanın doğru tamamlandığını gösterir.

• Formunda 52 yazıyor. Yaşını hangi cümleyle bildirirsin? 52, fifty-two diye söylenir ve yaş bildirirken I’m kalıbı kullanılır.
• How old are you? sorusuna yaş sayısıyla yanıt verilir. Bu soru yaş bilgisini ister. Yanıtında kendi yaşını sayı sözcükleriyle bildirirsin.
• Yaşı 73 olan biri cümleyi nasıl tamamlar: I’m ___ years old. 73 sayısının İngilizce yazılışı seventy-three olur ve yaş cümlesinde I’m ifadesinden sonra gelir.