Ülke ve Uyruk

Daha önce adını ve yaşını söyleme kalıplarını kullandın; şimdi tanıtıma ülke bilgisini ekle.

Farklı ülkelerden gelen öğrencilerin bayraklar eşliğinde nereli olduklarını paylaşması.

The Welcome Desk

At the university welcome desk, Mina sees three cards: Japan, Brazil, and Canada. Leo points to Japan and says, “I’m Japanese.” Mina points to Brazil and says, “I’m from Brazil.” A visitor points to Canada and says, “I’m Canadian.” Then Leo jokes, “I’m from Japanese,” and Mina notices the mix-up. They place the country cards on a map and the nationality cards beside the people.

Bir kartta Japan, kişinin yanında Japanese yazıyor. İkisi aynı türden sözcük mü? Bu kartın sonunda ülke adıyla uyruk adını ayırt edebilir ve bir kişiyi uyruk belirten bir İngilizce cümleyle tanımlayabilirsin.

Ülke adı, haritada bir yeri adlandırır. Uyruk sözcüğü, o ülkeyle bağlantılı kişiyi tanımlar. Örneğin Brazil bir ülke adıdır; Brazilian ise bir kişiyi tanımlar. Sözcükler ilişkili olsa da birbirlerinin yerine kullanılamaz.

Bir kişinin uyruğunu söylerken I’m ifadesinden sonra uyruk sözcüğünü kullanırsın. I’m Brazilian. cümlesinde Brazilian, kişiyi tanımlar. Burada ülke adı olan Brazil kullanılmaz; I’m Brazil. kişi ile ülkeyi aynı şeymiş gibi gösterir.

Kökeni ülke adıyla belirtmek için from kullanılır. I’m from Brazil. “Brezilya'danım” anlamındadır. Bu cümlede Brazil yer adıdır. Uyrukla cevap verirken I’m Brazilian. dersin. I’m from Brazilian. doğru değildir, çünkü Brazilian ülke değil, kişiyi tanımlayan sözcüktür.

Birinin nereli olduğunu sormak için kullanılan kalıp Where are you from? şeklindedir. Bu kalıbı şimdilik köken sorusu olarak tanı. Yanıtta ülke adıyla I’m from Canada. veya uyruk sözcüğüyle I’m Canadian. denebilir. İki cevap da aynı kişisel bilgi alanıyla ilgilidir, ama biri yeri, diğeri uyruğu söyler.

Bir cümlede from sözcüğünü görürsen ardından bir yer adı gelmesini bekle. I’m ifadesinin ardından gelen sözcük kişiyi tanımlıyorsa uyruk bildiriyor olabilir. Bu ipucu, örneğin Canada ile Canadian arasındaki farkı cümle içinde fark etmeyi kolaylaştırır.

İngilizcede ülke adları ve uyruk sözcükleri büyük harfle başlar. Bu nedenle canadian yerine Canadian yazılır. Uyruk sözcükleri biçim bakımından her zaman aynı şekilde kurulmaz. Örneğin Japan sözcüğünün uyruk karşılığı Japanese olur; sadece sona aynı eki eklemek güvenilir bir yöntem değildir. Bir sonraki adımda ülke ve uyruk sözcüklerinin eşleşmelerini birlikte inceleyeceksin.

Japan

Japonya

Japanese

Japon, Japonya'dan olan kişi

• Japanese, bir ülke adından çok kişiyi tanımlar. Japanese uyruğu belirtir. Ülkenin adı Japan sözcüğüdür.
• Kanada'dan olan kişiyi hangi sözcük tanımlar? Canadian uyruğu, Canada ise ülkeyi adlandırır.
• Rafa: I’m from Brazil. I’m ___. Uyruk sözcüğünü yaz. Kişiyi uyrukla tanımlamak için ülke adı Brazil değil, Brazilian kullanılır.

Ad ve yaş bilgisi bir kişiyi tanıtmaya yardım eder; ülke ve uyruk bilgisi ise kişinin hangi ülkeyle bağlantılı olduğunu açıklar. Bu iki bilgi yakın anlamlıdır ama aynı türden sözcüklerle verilmez: ülke adı bir yeri, uyruk adı o ülkeyle ilişkili kişiyi tanımlar.

Temel ülkeler, uyruk ekleri (-ish, -an, -ese) ve kullanım kuralları.

Ülke ve uyruk adları

İki etiketi ayırt etme

Bir tanışma kartında iki ayrı etiket bulunduğunu düşün. İlk etiket kişinin bağlantılı olduğu yeri, ikinci etiket ise kişiyi hangi uyruk sözcüğüyle tanımladığını gösterir. Bu nedenle Canada ülke adıdır; Canadian ise uyruk adıdır. İkisi birbiriyle eşleşir, ancak cümlede birbirinin yerine kullanılamaz.

İngilizcede ülke adları ve uyruk adları büyük harfle başlar. Bu özellik, sözcüğün cümle içindeki yerinden bağımsızdır. canadian biçiminde küçük harfle yazmak yazım hatasıdır; doğru biçim Canadian olur. Aynı yazım kuralı Japan ve Japanese için de geçerlidir.

Uyruk söylerken kullanılan yapı

Uyruk bildiren kısa tanıtımda I’m yapısından sonra uyruk adı gelir. Örneğin I’m Canadian. cümlesinde I’m “Ben …-im” anlamını taşır, Canadian ise kişinin uyruğunu belirtir. Burada ülke adı olan Canada kullanılmaz; cümle, kişinin nereli olduğunu değil, uyruğunu söyler.

Ülkeyi belirtmek içinse from sözcüğü ülke adıyla birlikte kullanılır: I’m from Canada. Bu cümlede uyruk adı değil, ülke adı bulunur. Böylece iki doğru tanıtım farklı bilgileri öne çıkarır: I’m Canadian. uyruk bilgisidir; I’m from Canada. ülke bağlantısını bildirir.

1. Örnek çözüm: Mina kendisini I’m from Japan. diye tanıtırsa, ülke adı Japan olur. Aynı kişinin uyruğunu belirtmek için I’m Japanese. denir. Eşleşme Japan - Japanese biçimindedir.
2. Benzer çözüm: Alex’in ülke bilgisi Brazil ise uyruk sözcüğü Brazilian olur. Ülkeyle bağlantısı I’m from Brazil., uyruk tanıtımı I’m Brazilian. biçimindedir. İlk örnekteki adım değişmedi; ülke adı tanındı ve onunla eşleşen uyruk seçildi.

Köken sorusunu tanıma

Bir kişi konuşmada Where are you from? diye sorarsa, aradığı bilgi ülke bağlantısıdır. Bu soruya ülke adıyla yanıt vermek doğaldır: I’m from Canada. Uyruk bildiren bir yanıt da konuşmada kullanılabilir, ancak verdiği bilgi türü farklıdır: I’m Canadian. Bu soru kalıbının nasıl kurulduğu ayrı bir adımdır; burada önemli olan, sorunun ülke bağlantısını sorduğunu ayırt etmektir.…

Adını ve yaşını söyleme kalıplarını tanıyorsun; bu kez kişinin hangi ülkeden olduğunu soran yapının sözcük sırasına odaklan.

Köken sorusunun sırası

Bir kişinin kökenini sorarken İngilizcede where ile başla. Ardından are gelir, sonra you, en sona da from yerleşir. Bu sıra, doğrudan soru kurarken fiilin öznenin önüne geçtiğini gösterir.

• Where sorulan yeri belirtir.
• are soruyu kuran fiildir.
• you sorunun yöneltildiği kişiyi belirtir.
• from köken bağlantısını kurar ve ardından ülke adı gelir.

Ortaya çıkan soru Where are you from? biçimindedir. Buradaki from, kişinin bir ülkeyle bağlantısını sorar; tek başına uyruk bildirmez. Örneğin, Italy ülke adıdır, Italian ise uyruğu belirtir.

Bir örneği adım adım inceleme

Karşında Mina’nın kısa tanıtım kartı olduğunu düşün. Kartta ülke bilgisi olarak Brazil, uyruk bilgisi olarak Brazilian yazıyor. Amaç önce ülkeyi sormak, sonra ülke adı ile uyruk adının farklı iş yaptığını fark etmektir.

1. Sorulan bilgi türünü belirle.

Mina’nın hangi ülkeden olduğunu öğrenmek istiyorsun. Bu nedenle soru, ülke adıyla yanıtlanabilecek bir köken sorusu olmalıdır. Uyruk sözcüğünü soruya yerleştirmek, sorulan bilgiyi değiştirir.

2. Sorunun başlangıcını seç.

Yer veya köken bilgisini öğrenmek için Where kullanılır. What ile başlamak bu sorunun hedefini aynı biçimde kurmaz; çünkü burada nesnenin adını değil, kişinin nereden geldiğini soruyorsun.

3. Fiili öznenin önüne getir.

Bu soruda are, you sözcüğünden önce gelir. Bu nedenle Where you are from? doğrudan soru olarak doğru sıra değildir. Where ile başlayan soruda özne-fiil sırasını değiştirmek, soru yapısını görünür kılar.

4. Köken bağlantısını ekle.

from sözcüğü, kişinin hangi ülkeden olduğunu sorar. Tam soru Where are you from? olur. Soru, uyruğu değil, ülkeyi hedefler.

Bu soruya verilebilecek ülke bilgisi I’m from Brazil. biçimindedir. Uyruk sözcüğüyle kurulan tanıtım ise I’m Brazilian. olur. İki cümlede de I’m vardır, fakat devamındaki sözcükler farklı bilgileri taşır. from Brazil ülkeyi söyler; Brazilian uyruğu söyler.

Soru ile yanıt arasındaki sınır

Aşağıdaki karşılaştırmada her ifade farklı bir görevi yerine getirir. İlk satır bilgi ister. İkinci satır ülkeyi söyler. Üçüncü satır uyruğu bildirir.

Ülke adı ile uyruk sözcüğünün biçimi her zaman aynı görünmez. Örneğin Japan ülke adıyken Japanese uyruk sözcüğüdür. Bu nedenle bir sözcüğü yalnızca son harfine bakarak sınıflandırma; cümledeki görevini ve eşleştiği ülkeyi de dikkate al.

• Doğrudan köken sorusunda fiil, öznenin önüne geçer mi? Where are you from? sorusunda are, you sözcüğünden önce gelir. Bu sıra doğrudan soru yapısını kurar.
• Hangi çift ülke adı ile uyruğu doğru ayırır? Japan ülke adıdır, Japanese uyruk sözcüğüdür. Sıra ülke, ardından uyruk biçimindedir.
• Kişi kendini Japanese olarak tanıtıyor: “I’m ___.” Japanese uyruk sözcüğüdür ve I’m sonrasında uyruğu bildirir. Japan ülke adıdır.

Ad ve yaş bilgisiyle kurduğun kısa tanıtımı, doğru ülke ya da uyruk yanıtını seçerek sürdürebilirsin.

Yanıtta doğru sözcüğü seçmek

Tanışma masasında bir ziyaretçi ülkesini söyleyebilir; sen de kendini tanıtırken ülke adını değil, uyruğu kullanırsın. Bu fark, konuşmada hangi bilgiyi verdiğini netleştirir. Örneğin, Italy ülke adıdır. Italian ise uyruğu bildirir. Bir kişiyi uyruğuna göre tanımlarken I’m Italian. dersin.

Bu eşleşmeleri bir karşılama masasındaki küçük bilgi kartları gibi düşün. Kartın bir yüzünde ülke, diğer yüzünde o ülkeyle bağlantılı uyruk bulunur. Kişinin kim olduğunu tanımlayan yanıtı verirken uyruk yüzünü seçersin. Her uyruk sözcüğü ülke adına benzer görünmek zorunda değildir. Bu yüzden sözcüğün görünüşüne bakarak tahmin etmek yerine, doğru çifti birlikte hatırlamak daha güvenlidir.

Karşılama masasındaki konuşma

Konuşmadaki her yanıtı iki parçalı bir bilgi gibi oku. I’m from Japan. kişinin hangi ülkeden olduğunu bildirir. I’m Japanese. ise kişinin uyruğunu belirtir. Sorudaki from ifadesi ülke bilgisini çağırır; uyruk bildiren yanıtın ardından ülke adını tekrar etmek gerekmez. İki cümleyi art arda kullanmak, tanışma konuşmasında bilgiyi açık kılar. Kısa bir yanıtta ise sorunun sorduğu bilgiye uygun olan parçayı seç.

Yanıtı uygulama adımları

Yeni bir kişiyle konuşurken şu sırayı kullan:

1. Karşı taraf kökenini sorarsa ülke bilgisini yanıtla: I’m from Spain.
2. Karşı taraf uyruğunu sorarsa uyruk sözcüğünü seç: I’m Spanish.
3. Kendini uyruğunla tanıtman gerekiyorsa I’m ifadesinin ardından ülke adını değil, uyruk adını söyle.

Bu sıra, üniversite etkinliğinde ziyaretçi kartı doldururken de işe yarar. Kartta kişinin geldiği ülke ve uyruğu için ayrı alanlar varsa, aynı sözcüğü iki alana yazma. Country alanına Italy, Nationality alanına Italian yazılır. Sözlü tanıtımda da bu ayrım korunur. Böylece dinleyen, ülke bilgisini ve kişiyi tanımlayan bilgiyi birbirine karıştırmaz.

Bir arkadaşının sana Where are you from? diye sorduğunu düşün. Ülkeni söyleyen yanıtın I’m from Turkey. olur. Ardından kendini uyruğunla tanıtman istenirse I’m Turkish. dersin. Burada önemli olan cümleyi ezberden uzatmak değil, sorunun istediği bilgi türünü fark edip uygun sözcüğü kullanmaktır.

Yeni durumda dene

Bir öğrenci değişim etkinliğinde kartında yalnızca Chile yazan bir ziyaretçiyle karşılaşıyorsun. Ziyaretçi hangi ülkeden olduğunu soran kişiye I’m from Chile. diye yanıt veriyor. Sen de onu gruba uyruğuna göre tanıtacaksın. Önce Chile sözcüğünü ülke adı olarak tanı. Sonra bu ülkeyle eşleşen uyruk sözcüğünü seç ve tam bir tanıtım cümlesi kur. Yanıtında ülke adını I’m ifadesinin ardından doğrudan kullanma.

Kendini denetlerken iki noktaya bak. Cümledeki I’m biçimi kişiyi tanıtıyor mu? Ardından gelen sözcük ülkeyi mi, uyruğu mu söylüyor? Uyruğa göre tanıtım yapıyorsan ikinci sözcük uyruk olmalıdır. Bu kontrolü farklı ülke ve uyruk çiftlerinde uyguladığında, benzer görünen sözcükleri değil, cümlenin amacına uygun olanı seçersin.

• Aşağıdaki tanıtımda ülke adı uyruk gibi kullanılmış mı: I’m Spain. Evet. Spain ülke adıdır. Kişi uyruğunu I’m Spanish. diyerek belirtir.
• Peru’dan gelen bir kişiyi uyruğuna göre hangi cümle tanımlar? Peruvian uyruğu bildirir. Peru ülke adıdır.
• Uyruğuna göre tanıt: Mina is from Chile. I’m ___. Chile ülke adıdır. Chilean uyruk bildiren sözcüktür.