Şimdiki Zaman Soruları

Hatırla: Mina is waiting outside the library. cümlesi, şu anda süren bir eylemi anlatır.

Şu an ne yapıldığını sorma ve kısa cevaplarla yanıt verme

Mina'nın Leo'ya soracağı soruyu düşün: Bir cümleye Is Leo reading the message? diye mi başlamalı, yoksa Leo is reading the message? diye mi? Küçük yer değişikliği, bildirimi soruya dönüştürür.

Bu yapıyı kullanarak am, is veya are ile başlayan en az üç evet-hayır sorusu ve soru sözcüğüyle başlayan en az üç şimdiki zaman sorusu oluşturabileceksin.

Şimdiki zaman cümlesinde özne, am, is veya are ve fiilin -ing biçimi bulunur. Evet-hayır sorusu kurarken yardımcı fiili öznenin önüne alırsın. Diğer sözcüklerin sırası genellikle değişmez.

• Leo is reading the message. → Is Leo reading the message?
• Mina and Leo are meeting. → Are Mina and Leo meeting?
• I am carrying a poster. → Am I carrying a poster?

Soruda am, is veya are öznenin önüne geçer; eylem ifadesi öznenin ardından gelir. Özne değişince yardımcı fiil de özneyle uyumlu kalır. Bu nedenle Are Leo reading? doğru değildir. Leo ile is kullanılır: Is Leo reading?

Bir soru sözcüğü eklediğinde o sözcük yardımcı fiilden önce gelir. Böylece soru sözcüğü, hangi bilgiyi aradığını gösterir; yardımcı fiil ise soru düzenini korur.

• What is Mina carrying?
• Where is Ava waiting?
• Why are Mina and Leo walking?

Sıralamayı şu şekilde izle: soru sözcüğü varsa önce onu, sonra yardımcı fiili, ardından özneyi ve eylem ifadesini kullan. Evet-hayır sorusunda soru sözcüğü yoktur; yardımcı fiil cümlenin başına gelir. İki tür soruda da yardımcı fiili öznenin önüne taşırsın.

Ava'nın bulunduğu yeri sormak için Where is Ava waiting? dersin. Burada where bilgi türünü belirtir, is öznenin önüne geçer. Bir sonraki örneklerde, soru sözcüğünün hangi bilgiyi istediğini nasıl belirlediğine dikkat et.

• Is Ava waiting? sorusunda yardımcı fiil öznenin önünde midir? Evet. Evet-hayır sorusunda yardımcı fiil öznenin önüne gelir.
• Where ___ the students studying? cümlesinde hangi seçim doğrudur? Özne çoğul olduğu için are kullanılır ve soru sözcüğünden sonra yardımcı fiil gelir.
• ___ Noah carrying the books? sorusunu doğru yardımcı fiille tamamla. Noah tekil bir özne olduğu için soru Is ile başlar.

Kampüs kafesinde Leo is carrying two coffees. cümlesi, şu anda gerçekleşen bir eylemi gösterir; soru kurarken bu eylem yapısını koruruz.

Bilgi sorusunda soru sözcüğünün yeri

Bir arkadaşının nerede oturduğunu öğrenmek, yalnızca “evet” ya da “hayır” cevabı istemekten farklıdır. Bu fark, sorunun başına gelen sözcükle görünür: yer için where, eylem veya nesne için what, nedeni öğrenmek için why kullanılır. Soru sözcüğü yeni bir yardımcı fiil değildir. Sorunun hangi bilgiyi istediğini belirtir.

Kafedeki konuşmada Mina, Alex’in yerini merak ediyor. Alex’in cevabını tahmin etmeye çalışmıyor; doğrudan konum bilgisini istiyor. Bu nedenle soru, Where ile başlıyor. Önceki örneklerde gördüğün am, is, are dizilişi, soru sözcüğünden sonra da korunur.

Sorunun parçalarını sıraya koyma

Bilgi sorusunu anlamak için baştaki sözcüğün görevini ve ardından gelen parçaların sırasını birlikte incele. Bir soru sözcüğü, evet-hayır sorusundaki dizilişin önüne eklenir; özne ile eylem arasındaki ilişki değişmez.

1. Önce aranan bilgiyi belirle. Konum soruluyorsa where seç.
2. Soru sözcüğünü yaz. Ardından am, is veya are getir.
3. Yardımcı fiilden sonra özneyi, sonra da -ing biçimindeki eylemi kullan.

Örneğin, bir arkadaşına Are you studying? diye sorarsan, yalnızca çalışıp çalışmadığını öğrenirsin. Aynı soruda çalışma yerini öğrenmek için başa where getirirsin: Where are you studying? Burada where bilgi türünü değiştirir; are you studying sırasını bozmaz.

Yakın bir örnekte özneyi you yerine Mina yapalım. Evet-hayır sorusu Is Mina waiting? olur. Mina’nın ne yaptığını soran biçim What is Mina doing? şeklindedir. Bu dönüşümde is, öznenin önünde kalır; soru sözcüğü en başa gelir. Yeni özne, yardımcı fiilin biçimini de etkilediği için soru sözcüğünü eklemeden önce özneye uygun am, is veya are seçimini koru.

Bu örneklerde her sözcüğün ayrı bir işi vardır. What aranan şeyi, is yardımcı fiili, Mina özneyi, doing ise sürmekte olan eylemi gösterir. Sözcükleri bu işlevlerle eşleştirmek, sorunun neden bu sırada kurulduğunu açıklamayı kolaylaştırır.

İki soru biçimini karşılaştırma

Aynı sahne hakkında iki farklı bilgi isteği kurulabilir. Kişinin kafede olup olmadığını öğrenmek için Is Mina sitting by the window? diye sor. Nerede oturduğunu öğrenmek için Where is Mina sitting? diye sor. İlk soru evet-hayır yanıtı bekler; ikincisi yer bilgisi ister. Her ikisinde de yardımcı fiil özneden önce gelir. İkinci biçimde soru sözcüğü bu dizilişin de önüne yerleşir.

Bu farkı tek bir seçimle bulabilirsin: Cevap bir yer, nesne veya neden mi olmalı, yoksa yalnızca evet ya da hayır mı? İlk durumda uygun soru sözcüğünü seç. İkinci durumda soru sözcüğüne gerek yoktur. Bu seçim, konuşanın neyi öğrenmek istediğini açık eder.

En sık görülen karışıklık, soru sözcüğünden sonra özneyi ve eylemi getirmek, yardımcı fiili unutmak ya da yanlış yere koymaktır. Örneğin Where Mina is sitting? doğru soru değildir. Soru sözcüğünden sonra yardımcı fiil, ardından özne gelir: Where is Mina sitting? Soru sözcüğünün cümle başında olması, diğer parçaların sırasını serbest bırakmaz.

Tam örnek ve benzer örnek

Bir arkadaşın elindeki kitabı merak ettiğini düşün. Aranan bilgi nesnedir, bu yüzden what seçilir. Özne you olduğu için yardımcı fiil are olur. Sonra özne ve eylem gelir: What are you reading? Sorudaki sıra, “soru sözcüğü, yardımcı fiil, özne, eylem” biçimindedir.

Benzer durumda özne the students, aranan bilgi ise yaptıkları eylemdir. What are the students doing? sorusunda what en baştadır; çoğul özneyle are kullanılır ve eylem doing biçimindedir. İlk örnekle ikinci örneği karşılaştırınca soru sözcüğünün ve öznenin değişebildiğini, fakat yardımcı fiilin özneden önceki konumunun korunduğunu görebilirsin. Cevabın kısa mı uzun mu olacağı ayrı bir konudur; burada önemli olan, istenen bilgiyi belirleyen sözcükle doğru soru sırasını eşleştirmektir.

• What are they carrying? sorusunda what hangi bilgiyi ister? What, taşınan nesneyi sorar; ardından yardımcı fiil ve özne sırası korunur.
• Konum sorusunun doğru sırasını seçin. Soru sözcüğünden sonra yardımcı fiil, ardından özne ve eylem gelir.
• Why ___ the guests leaving? cümlesinde uygun yardımcı fiili yazın. The guests çoğul öznedir, bu nedenle soru sözcüğünden sonra are gelir.

Şu anda süren eylemi Mina is waiting outside the library. biçimiyle zaten tanıyorsun.

Kapalı Evet/Hayır soruları ile açık WH- bilgi soruları

Kısa cevapta özne ve yardımcı fiil

Bir soruya kısa yanıt verirken sorudaki yardımcı fiili korur, yanıtı konuşanın durumuna göre eşleştirirsin. Böylece sorunun yapısı yanıtta da görünür kalır. Örneğin Is Mina waiting? sorusuna Yes, she is. demek doğaldır. Yes, she does. demek ise uygun değildir; çünkü soruda kullanılan yardımcı fiil is biçimindedir.

Burada önemli olan yalnızca olumlu ya da olumsuz yanıt vermek değildir. Yanıtın öznesi, sorudaki kişi veya kişilerle eşleşmelidir. Mina için she, Leo için he, Mina ile Leo için they kullanılır. Bu zamir seçimi, kısa yanıtın doğru duyulmasını sağlar.

Bir soruyu kısa yanıta dönüştürme

Kafede Mina ve Leo’yu gördüğünü düşün. Mina’nın içeri girip girmediğini, Leo’nun kahve taşıyıp taşımadığını ve arkadaşlarının nerede beklediğini öğrenmek istiyorsun. Her adımda önce neyi sorduğunu belirle, sonra kısa yanıttaki özne ile yardımcı fiili eşleştir.

1. Önce eylemi koru: Mina is coming in. Bu cümledeki eylemi soruya taşırken yardımcı fiil is öznenin önüne geçer. Sonuç Is Mina coming in? olur. Yardımcı fiil sorunun başında olduğu için bu, evet-hayır sorusudur.

2. Yanıt öznesini seç: Mina hakkında tekrar konuşurken özel adı yinelemek yerine she dersin. Olumlu kısa yanıt Yes, she is., olumsuz kısa yanıt No, she isn’t. olur. İkinci yanıtta isn’t, is not biçiminin kısaltmasıdır.

3. Aynı işlemi Leo için uygula: Is Leo carrying a tray? sorusu, Leo is carrying a tray. cümlesindeki eylemi soruya dönüştürür. Kısa yanıtlar Yes, he is. ve No, he isn’t. şeklindedir. Yanıtta eylemi tekrar etmediğine dikkat et. Yes, he is carrying a tray. tam bir yanıttır, ancak kısa yanıt değildir.

4. Birden fazla kişiyi sor: Are Mina and Leo waiting outside? sorusundaki özne çoğuldur. Bu yüzden kısa yanıt Yes, they are. veya No, they aren’t. olur. Burada he is demek, iki kişiyi tek kişi gibi göstermiş olur.

Bilgi sorularında soru sözcüğü, hangi ayrıntıyı aradığını belirtir. Ardından daha önce gördüğün soru düzenini kullanırsın. Kısa yanıt eşleştirmesi ise değişmez: soru bir kişi hakkındaysa o kişiye uygun zamiri, soru birden fazla kişi hakkındaysa çoğul zamiri seçersin.

• What is Mina carrying? sorusunda aranan şey nesnedir. Yanıt: She is carrying a notebook.
• Where are Leo and Mina waiting? sorusunda aranan yer bilgisidir. Yanıt: They are waiting near the café.
• Why is Leo smiling? sorusunda aranan nedendir. Yanıt: He is reading a funny message.

Bu yanıtlar kısa evet-hayır yanıtı değildir; çünkü soru sözcüğü belirli bir bilgi ister. Yes, he is. yanıtı, Leo’nun neden gülümsediğini açıklamaz. Soru sözcüğüne uygun bilgiyi vermek gerekir.

Karışıklığı önleme

En yaygın hata, sorudaki yardımcı fiili kısa yanıtta değiştirmektir. Is Mina studying? sorusu Yes, she is. yanıtını gerektirir; Yes, she does. değil. Bir başka hata, Yes, she’s. demektir. Olumlu kısa yanıtta yardımcı fiili tam biçimiyle kullan: Yes, she is. Olumsuz kısa yanıtta ise No, she isn’t. biçimi kullanılabilir.

Şimdi farkı tahmin et: Soru Are Mina and Leo studying? ise yanıtın öznesi they olmalıdır. Dolayısıyla Yes, they are. uygundur; Yes, she is. uygun değildir. Sorunun başındaki yardımcı fiili ve sorulan kişi sayısını birlikte kontrol etmek, bu hatayı önler.

Kafedeki konuşma

Two Friends at the Café

Mina is sitting near the window. Leo is carrying two coffees. Their classmates are waiting outside. Mina asks if Leo is bringing the coffee to their table. Leo says that he is. Then Mina asks where their classmates are waiting.

• Are you joining us? sorusuna Yes, I am. uygundur. Doğru mu? Sorudaki yardımcı fiil are, yanıt konuşanın kendisi için I am biçimine eşleşir.
• Are the students working? sorusuna hangi kısa yanıt uygundur? The students çoğul olduğu için they gerekir ve sorudaki are korunur.
• Is Noor at the café? No, . Noor için she kullanılır ve olumsuz kısa yanıt sorudaki is yardımcı fiilini korur.

Şu anda süren bir eylemi Mina is presenting a poster. biçiminde kurabildiğini varsay; şimdi aynı sahneden bilgi almak için soru üret.

Soruyu amaca göre seç

Bir soruyu kurmadan önce hangi bilgiyi öğrenmek istediğini belirle. Eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğini soruyorsan evet-hayır biçimini kullan. Kişi, yer, neden ya da eylemin kendisi hakkında bilgi istiyorsan uygun soru sözcüğüyle başla. İki durumda da şimdiki zamandaki eylemi cümlede koru.

Kampüsteki bir sunum alanını düşün. Bir arkadaşının sunum yapıp yapmadığını merak ediyorsan Is your friend presenting? diye sorarsın. Sunumun nerede yapıldığını öğrenmek istiyorsan Where is your friend presenting? dersin. İlk soru yalnızca eylemin sürüp sürmediğini öğrenir. İkincisi eylemin yerini sorar.

Önceki kartlarda gördüğün özne ile yardımcı fiilin sırasını ve soru sözcüğünün konumunu burada yeniden kurmak yerine, bunları yeni sorular üretmek için kullan. Bir ifadeyi soruya çevirirken yalnızca sonuna soru işareti koymak yeterli değildir. Yardımcı fiilin özneye göre konumunu ve soru sözcüğünün hangi bilgiyi istediğini birlikte kontrol et.

Kampüs sunumunda soru üret

Aşağıdaki konuşma, aynı sunum alanında iki öğrencinin birbirinden bilgi aldığı kısa bir sahne sunuyor. Soruları yüksek sesle oku. Ardından her soruda istenen bilgiyi belirle: evet-hayır, kişi, yer, neden ya da eylem.

İlk soruda Are öznenin önündedir; bu, kaydetme eylemi hakkında evet-hayır yanıtı beklediğini gösterir. Diğer sorularda what, where ve why farklı bilgi türleri ister. Soru sözcüğü, yardımcı fiil ve özne düzenini bozmaz; hangi parçanın bilinmediğini belirtir.

Yeni sahnede altı soru kur

Bir öğrenci kulübünün açık gününü hayal et. Bir görevli broşür dağıtıyor, iki öğrenci masa hazırlıyor, bir ziyaretçi telefonuyla fotoğraf çekiyor ve bir grup panonun önünde konuşuyor. Bu ayrıntılara dayanarak, sahneyi görmeyen yeni bir öğrenciye bilgi verecek sorular oluştur.

Önce en az üç evet-hayır sorusu yaz. Her soruda özne değiştiğinde yardımcı fiilin de özneye uygun biçimini seç. Örneğin tek bir görevli hakkında Is the volunteer handing out brochures? diye sorabilirsin. Birden fazla öğrenci için Are the students setting up a table? biçimini kullanırsın. Kendin için soru sorarken Am I standing near the noticeboard? yapısı uygundur. Bu örnekleri kopyalamak yerine, açık günündeki farklı ayrıntılarla kendi sorularını üret.

Sonra en az üç soru sözcüklü soru kur. Kişiyi öğrenmek için Who is taking photos? biçimini kullan. Yeri öğrenmek için Where are the visitors talking? diye sor. Bir eylemin nedenini öğrenmek için Why is the volunteer carrying a box? yapısı işlev görür. Soru sözcüğünü seçerken yanıt olarak beklediğin bilgiyi düşün; bir yer sorusu kişiyi, bir kişi sorusu da yeri istemez.

Bu görevde altı ayrı soru yazman gerekir: en az üçü yardımcı fiille başlayan evet-hayır sorusu, en az üçü soru sözcüğüyle başlayan soru olmalıdır. Sorularının hepsi aynı kişiyi veya aynı nesneyi sormasın. Farklı özneler ve farklı eylemler kullan; böylece yalnızca ezberlenmiş bir cümle kalıbını değil, yapıyı yeni sahneye uyguladığını gösterirsin.

Sorularını anlam ve biçim açısından denetle

Her soruyu yazdıktan sonra iki kısa kontrol yap. İlk olarak sorunun yanıt türünü belirle. Evet-hayır sorusu mu, yoksa bir kişi, yer, neden veya eylem bilgisi mi istiyor? İkinci olarak sorudaki yardımcı fiil ile öznenin sırasını kontrol et. Soru sözcüğü varsa en başta bulunduğundan emin ol.

Yaygın bir hata, soru sözcüğünü doğru seçip cümle sırasını değiştirmemektir. Where the visitors are waiting? doğru soru düzenini kullanmaz. Yer sorusunda soru sözcüğünden sonra yardımcı fiil, sonra özne gelir: Where are the visitors waiting? Başka bir hata da evet-hayır sorusunda yardımcı fiili öznenin arkasında bırakmaktır. The students are setting up a table? yerine Are the students setting up a table? biçimini kullan.

Son olarak, sorunun sahnedeki gerçek bir ayrıntıyı hedeflediğine bak. Örneğin What is the speaker explaining? sorusu eylemin içeriğini arar; Where is the speaker presenting? ise mekânı arar. Bu ayrım, soru sözcüğünü yalnızca cümlenin başına eklemediğini, istediğin bilgiyi de doğru seçtiğini gösterir.

• Are the guides answering questions? sorusu evet-hayır sorusu mudur? Are öznenin önünde olduğu için soru, rehberlerin soruları yanıtlayıp yanıtlamadığını sorar.
• Bir kişinin nerede çalıştığını sormak için doğru sırayı seç. Yer sorusunda where başa gelir, ardından yardımcı fiil ve özne sıralanır.
• ___ I speaking too quickly? sorusunu uygun yardımcı fiille tamamla. Özne I ile başlayan evet-hayır sorusunda uygun yardımcı fiil am olur.