Planları Düzenleme

Daha önce öğrendiğin gelecek planı biçimlerini ve saat-gün ifadelerini hatırla; burada önemli olan planın neden değiştiğini anlamaktır. Arkadaşın “We’re meeting on Thursday at four.” diyor, ama o gün laboratuvarı var. Bu buluşmayı karıştırmadan nasıl yeniden düzenlersin? Bir buluşma değiştiğinde mevcut planı açıklayacak, alternatif önerecek, uygunluğu soracak ve yeni günle saati netleştireceksin.

Kesinleşmiş randevularda şimdiki zaman kullanımı ve onaylama

Planın ilk hâlini açıkça söylemek

Planı değiştirmeden önce, karşı tarafın hâlâ hangi günü ve saati beklediğini belirt. Böylece eski planla yeni önerinin birbirine karışması önlenir. Leo, “We’re meeting on Thursday at four.” diyerek mevcut buluşmayı açıkça hatırlatabilir.

Ardından değişikliğin nedenini kısa ve doğrudan ekler: “I have a lab class then, so I can’t come.” Buradaki “then” sözü, daha önce belirtilen zamana bağlanır. Saat veya gün değiştiğinde sebebi açıkça söylemek, karşı tarafın planın tamamını yeniden değerlendirmesine yardım eder.

Değişikliği müzakere etmek

Müzakere, yalnızca yeni bir zaman söylemek değildir. İki kişi mevcut planı tanımlar, değişiklik ihtiyacını açıklayarak iş birliği yapar. Bu küçük konuşmada her adımın ayrı bir işi vardır:

• Mevcut planı belirt: “We’re meeting on Thursday at four.”
• Değişiklik ihtiyacını açıkla: “I have a lab class then.”
• Alternatif öner: “Can we meet on Friday at two instead?”
• Uygunluğu sor: “Are you free then?”
• Kararlaştırılan zamanı netleştir: “Friday at two works for me.”

Bu adımların tümünü tek mesajda kullanmak gerekmez. Ancak yeni bir gün ve saat üzerinde anlaşıldığında, son cümlede ikisini de yeniden söylemek yanlış anlaşılma ihtimalini azaltır.

Tarih ve saati tutarlı tutmak

Maya ile Leo’nun konuşmasında eski zaman perşembe saat dört, yeni zaman cuma saat ikidir. Son onay bu yeni bilgiyi korur: “Great. Friday at two, then.” Cevapta yanlışlıkla “Thursday at two” demek, saati doğru günle eşleştirmediği için planı belirsizleştirir.

Aynı adımları başka bir durumda kullanmak

Bir sunum hazırlık buluşmasının salı saat on birde olduğunu düşün. Bir arkadaşın o saatte derste olacaksa önce mevcut planı “We planned to meet on Tuesday at eleven.” diye tanımlayabilir. Sonra neden değiştirmek gerektiğini söyler, örneğin “I have a class then.”

Yeni zamanın karşı taraf için uygun olup olmadığını sormak, öneriyi ortak karara dönüştürür. Cevap olumluysa, son onay “So, Wednesday at three.” gibi gün ve saati birlikte içermelidir. Cevap olumsuzsa henüz kesinleşmiş bir plan yoktur; ilk öneriyi kesinleşmiş gibi tekrarlamak yerine başka bir zaman üzerinde anlaşmaları gerekir. Böylece mevcut plan, değişiklik nedeni ve yeni karar birbirinden ayrılır. Bir sonraki konuşmada alternatifleri daha doğal biçimde nasıl önerebilirsin?

• If you change a plan, you should mention the original time first. Stating the original plan first prevents confusion between the old and new times.
• Which phrase best asks if your friend is available at a new time? 'Are you free then?' directly checks if the proposed alternative time works for the other person.
• To propose a different time, use the word ___. 'Instead' is used to suggest an alternative option after rejecting the original plan.
• Yeni buluşma onayında yalnızca saati söylemek her zaman yeterlidir. Doğru mu? Eski ve yeni plan aynı konuşmada geçtiğinde saat tek başına hangi güne ait olduğunu göstermeyebilir. Günle saati birlikte netleştirmek karışıklığı önler.
• Arkadaşın çarşamba saat üçte derste. Hangi yanıt plan değişikliğini açıklar? İlk seçenek hem mevcut planı belirtir hem de değişiklik nedenini açıklar. Diğer seçenekler eski planı ve değişiklik ihtiyacını birlikte netleştirmez.

A Change of Plans

Maya and Leo plan to meet on Thursday at four. Leo has a lab class at that time, so he cannot come. He sends Maya a message and explains the problem. Maya suggests Friday at two and asks if Leo is free. Leo agrees, and they confirm Friday at two. They both change the meeting in their calendars.

Bir alternatif öneri, eski buluşmayı belirsizce iptal etmek yerine yerine uygulanabilir yeni bir gün ve saat koyar. Önceki plandaki buluşma neden değiştiğini biliyorsun; şimdi önerini, karşı tarafın hemen karşılaştırabileceği kadar açık kur. Bir arkadaşına yalnızca “Daha sonra görüşelim” demek, hangi zamanı kabul etmesi gerektiğini göstermez. Gün ve saat içeren tek bir seçenek, konuşmayı somutlaştırır.

Yeni zamanı adım adım kurma

1. Alternatifi belirle. Eski zamanı tekrar etmek yerine başka bir gün ya da saat seç. Bir öneride önce günü, sonra saati söyle. Örneğin Can we meet on Friday at five instead? cümlesinde on Friday günü, at five saati bildirir. Instead burada eski zaman yerine yeni bir seçenek önerildiğini belirtir.

2. Öneriyi konuşmaya aç. Can we meet…? doğrudan ama gündelik bir öneri kalıbıdır. Daha kısa bir seçenek sunmak için How about Saturday at ten? diyebilirsin. İki cümlede de gün ve saat açıkça duyulur. Karşı tarafın uygun olup olmadığını sormak için Does Saturday at ten work for you? ifadesi kullanılabilir. Bu soru, öneriyi kabul edilmiş gibi göstermeden yanıt istemeni sağlar.

3. Kabul edilen seçeneği netleştir. Birden fazla zaman telaffuz edildiyse, son kararı tek bir cümlede tekrar et. Örneğin So, we’re meeting on Friday at five. cümlesi hangi gün ve saatin kesinleştiğini görünür kılar. Henüz yanıt gelmediyse bu tür bir kesinleştirme yapma; önce karşı tarafın cevabını bekle.

Bir öneriyi çözümleme

Mina ve Leo’nun önceki buluşması perşembe günü saat dörtteydi. Mina bu saati değiştirmek için önce yeni bir seçenek verir, ardından Leo’nun uygunluğunu sorar. Leo başka bir seçenek sunarsa, ikisi ortak zamanı seçip açıkça tekrar eder. Böylece eski plan, öneri ve son karar konuşmada birbirine karışmaz.

Tam örneği şu sırayla oku:

• Eski plan: We’re meeting on Thursday at four.
• Yeni öneri: Can we meet on Friday at five instead?
• Uygunluk sorusu: Does Friday at five work for you?
• Netleşen plan: So, we’re meeting on Friday at five.

İlk cümle mevcut düzenlemeyi belirtir. İkinci cümle günü ve saati değiştirir. Üçüncü cümle, karşı tarafın uygunluğunu öğrenir. Son cümle yalnızca kabulden sonra kullanılır ve seçilen zamanı tekrarlar. Bu sıralama, “önerdim” ile “kararlaştırdık” anlamlarını ayrı tutar.

Benzer bir durumda kullanma

Bir öğrenci cuma günü saat ikide buluşmayı planlamış olsun, fakat bu saat değişmelidir. Aynı modeli yeni gün ve saatle uygular: Can we meet on Saturday at three instead? Ardından uygunluğu sorar: Does Saturday at three work for you? Arkadaşı kabul ettiğinde son kararı şöyle belirtir: So, we’re meeting on Saturday at three. Burada cuma günü ve saat iki eski plandır; cumartesi günü ve saat üç yeni, kabul edilmiş plandır.

Bu örnekteki önemli seçim, iki zamanı da aynı cümlede karşılaştırmaya çalışmamaktır. Öneri cümlesinde yalnızca yeni seçeneği söylemek, dinleyenin hangi zamanı değerlendireceğini belirginleştirir. Karşı taraf farklı bir zaman önerirse, onun gününü ve saatini de açıkça tekrarlayıp uygunluğunu sorabilirsin. Son kararda yalnızca üzerinde anlaşılan seçenek kalır.

Mina ve Leo’nun mesajları

• Yeni öneri on Sunday at six; gün ve saat açık mı? Gün ve saat birlikte verildiği için karşı taraf hangi seçeneği değerlendireceğini bilir.
• Eski plan değişince hangi cümle yeni öneriyi açıkça sunar? Bu seçenek yeni günü ve saati birlikte verir, ayrıca eski plan yerine yeni bir zaman önerir.
• Gün ve saat tutarlı: on Tuesday ___ eight. Günün önünde on, saatten önce at kullanılır.

Önceden öğrendiğin planı ve önerdiğin yeni zamanı aklında tut; şimdi karşı tarafın uygunluğunu sorup yanıtın planı gerçekten kesinleştirip kesinleştirmediğini değerlendireceksin.

Müsaitlik sorma, alternatif önerme ve teyit etme kalıpları

Uygunluğu öğrenmek, planı kesinleştirmek

Bir önerinin ardından gelen uygunluk sorusu, yalnızca karşı tarafın boş olup olmadığını öğrenmez. Önerilen gün ve saatin iki kişi için de kabul edilebilir olup olmadığını kontrol eder. Yanıt olumluysa, kesinleşen zamanı kısa bir cümleyle tekrar etmek yanlış anlaşılma ihtimalini azaltır.

Konuşmadaki adımları işlevlerine göre ayıralım:

1. Ece, önce mevcut buluşmanın neden değiştiğini belirtiyor. Bu bilgi, yeni önerinin neden geldiğini açıklar.
2. Ardından yeni günü ve saati tek bir öneride sunuyor. Böylece Can, belirsiz bir isteği değil, değerlendirebileceği belirli bir zamanı duyuyor.
3. Can, pazartesi sabahının mümkün olduğunu söylüyor ve önerinin uygunluğunu soruyor.
4. Ece, öneriyi kabul ediyor.
5. Can, kabul edilen günü ve saati tekrar ederek planı kesinleştiriyor.

Burada önemli olan, “mümkün” yanıtını kesin anlaşma sanmamaktır. Bir kişi pazartesi sabahının mümkün olduğunu söyleyebilir ama saat on birin uygun olup olmadığını henüz onaylamamış olabilir. Bu nedenle belirli öneriyi tekrar soran bir cümle işe yarar: Does that work for you? Karşı tarafın cevabı da önerinin kendisini kabul etmeli ya da başka bir zaman önermelidir.

Bu ifadeler birbirinin yerine her durumda geçmez. Are you free then? sorusu kişinin o sırada başka bir işi olup olmadığını öne çıkarır. Does that work for you? ise önerilen düzenlemenin uygun olup olmadığını sorar. Bir kişi boş olabilir ama önerilen saat kendisi için elverişli olmayabilir. Böyle bir durumda, yalnızca “Evet, boşum” yanıtı buluşmanın kesinleştiğini göstermeyebilir.

Yanıtı değerlendir ve açık noktayı kapat

Şimdi aynı durumu değerlendir. Ece pazartesi saat on biri önermiş olsun. Can, Monday works for me. derse gün kabul edilmiştir, fakat önerideki saat açıkça onaylanmamıştır. Ece, saati de doğrulamak için And is eleven okay? diye sorabilir. Can onayladıktan sonra ikisi de kesin zamanı tekrar eder.

Buna karşılık Can, Monday at eleven works for me. derse hem gün hem saat kabul edilmiştir. Bu yanıtın ardından Ece, Great, Monday at eleven, then. diyerek planı net biçimde kapatabilir. Buradaki tekrar gereksiz değildir: anlaşmanın hangi gün ve saatte olduğunu görünür kılar.

Uygunluk sorusunun hedefi yalnızca olumlu bir yanıt almak değildir. Yanıtın önerilen zamanın tamamını kapsayıp kapsamadığını değerlendirmektir. Gün onaylanmış ama saat belirsiz kalmışsa, plan henüz tam olarak net değildir. Saat ve gün birlikte kabul edilmişse, ikisini de içeren son bir cümleyle buluşmayı kesinleştir.

Does that work for you?

Bu senin için uygun mu?

• Bir kişi yalnızca günün uygun olduğunu söyledi. Saat de kesinleşmiş midir? Günün uygun olması saatin de kabul edildiğini göstermez; ikisi de açıksa kesin zaman ayrıca doğrulanmalıdır.
• Hangi yanıt hem günü hem saati açıkça kabul eder? Bu yanıt günü ve saati birlikte belirtir; diğer yanıtlar saati onaylamaz ya da kesin kabul bildirmez.
• Önerilen saat belirsiz kaldıysa Can'a ne sorarsın? And is ___ okay? Gün kabul edilip saat açık kalmışsa, saati doğrudan sorarak anlaşmanın eksik kısmını netleştirirsin.

Yakın gelecek planı biçimlerini, soru düzenini ve saat-gün edatlarını hatırla; burada değerlendireceğin şey, değişiklikten sonra konuşmanın tek ve tutarlı bir plana ulaşıp ulaşmadığıdır.

Konuşmadaki karar zinciri

Konuşmayı yalnızca tek tek cümlelerin doğruluğuna göre değil, cümlelerin birlikte kurduğu sonuca göre değerlendir. İlk replik eski buluşmayı açıkça adlandırıyor ve değişiklik nedenini kısaca veriyor. Sonraki replik yeni gün ile saati öneriyor. Ardından uygunluk sorusu geliyor ve yanıt bu öneriyi kabul ediyor. Son iki replik, kesinleşen bilgileri aynı biçimde yeniden söylüyor.

Bu zincirde her adımın ayrı bir işi vardır. Bir öneri tek başına yeni bir plan oluşturmaz; karşı tarafın uygunluğu bilinmeden kabul edilmiş sayılamaz. “Uygun” yanıtını da ayrıntısız bırakmak, konuşmanın hangi gün ve saat üzerinde anlaştığını belirsizleştirebilir. Son teyit, konuşanların aynı planı anladığını görünür kılar.

Örneği gerekçeyle değerlendirme

Örnekteki son teyidi gerekçelendirirken dört bilgiyi izleyebilirsin: eski gün ve saat, önerilen yeni gün ve saat, uygunluk yanıtı, kesinleşen son zaman. Eski bilgiyle yeni bilgiyi karıştırmamak önemlidir. Salı saat üç eski plandır; çarşamba saat dört ise kabul edilen yeni plandır. Son repliklerde eski zaman yeniden geçseydi, konuşma kendi içinde çelişkili olurdu.

Gün ve saat bilgisinin dilbilgisel biçimi de anlamın bir parçasıdır. Günün önündeki on ile saatin önündeki at farklı görevler üstlenir. Konuşan, doğru günü seçse bile saatten önce yanlış edat kullanırsa mesajın doğruluğu azalır. Bu nedenle son cümleyi değerlendirirken yalnızca “Çarşamba mı?” diye değil, gün ve saatin nasıl bağlandığına da bak.

Bir başka ölçüt, sorunun önerilen zamana gerçekten gönderme yapmasıdır. Öneri çarşamba saat dört ise, ardından gelen uygunluk sorusu başka bir günü ya da saati ima etmemelidir. Yanıt da aynı öneriyi kabul etmeli veya açıkça başka bir seçenek sunmalıdır. “Müsaitim” yanıtı, hemen öncesindeki öneriye bağlanıyorsa yeterlidir. Araya başka bir seçenek girdiyse, neye “evet” dendiği artık açık olmayabilir.

Aktarım görevi: konuk konuşmacı buluşması

Şimdi bağlamı değiştir. Bölümündeki bir öğrenci topluluğu, konuk konuşmacıyla çarşamba günü saat beşte buluşmayı planlamış olsun. Konuğun programı değiştiği için o saat uygun değil. Perşembe saat ikide buluşmak mümkün olabilir; fakat bu seçenek henüz onaylanmış değildir.

Bir arkadaşınla, İngilizce altı repliklik bir yazışma tasarla. Önce eski buluşmayı ve değişiklik nedenini belirt. Sonra perşembe saat ikiyi alternatif olarak öner. Arkadaşının o gün ve saatte uygun olup olmadığını sor. Cevabına göre ya öneriyi kabul et ya da yeni bir gün ve saat önererek uygunluğunu yeniden kontrol et. Son replikte yalnızca gerçekten üzerinde anlaşılan zamanı kesinleştir.

Yazışmanı teslim etmeden önce şu kararları savun:

• Eski plan ile yeni öneri, konuşmada birbirinden açıkça ayrılıyor mu?
• Uygunluk sorusu, karşı tarafın yanıtlayabileceği belirli gün ve saate bağlı mı?
• Son teyitteki gün ve saat, kabul edilen öneriyle tamamen aynı mı?
• Gün ve saat ifadelerinin önündeki edatlar doğru yerde mi?
• Karşı tarafın yanıtı belirsizse, planı kesinleşmiş gibi sunmak yerine açıklama istiyor musun?

Son soruda özellikle dikkatli ol. “Belki” ya da “emin değilim” anlamı taşıyan bir yanıt, kesin kabul değildir. Böyle bir durumda yeni planı olmuş bitmiş gibi teyit etmek yerine, hangi gün ve saatin uygun olduğunu yeniden sor. Buna karşılık açık bir kabulden sonra yeni bir seçenek eklemek de gereksiz belirsizlik yaratabilir.

Kendi konuşmanı savun

Yazışmanın en güçlü repliğini seç ve neden güçlü olduğunu belirt. Ardından olası bir yanlış okumayı bul: Bir kişi eski zamanı yeni zaman sanabilir mi, ya da hangi önerinin kabul edildiğini anlayamayabilir mi? Böyle bir risk varsa, ifadeyi değiştirip konuşmanın son hâlini yeniden yaz. Amaç daha uzun cümleler kurmak değil; değişiklik, uygunluk ve kesinleşen zaman arasında savunulabilir bir bağlantı kurmaktır.

• Bir kişi “Belki perşembe olur” derse plan kesinleşmiş sayılır mı? “Belki” kesin kabul bildirmez; günü ve saati kesinleştirmeden önce açıklık istemek gerekir.
• Hangi yanıt öneriyi kabul eder ve planı tutarlı biçimde teyit eder? Doğru seçenek hem kabul edilen günü ve saati hem de son teyidi aynı tutar.
• Saat dört için doğru edat hangisidir: “___ four”? Saatlerden önce “at” kullanılır; günlerden önce ise “on” gerekir.