Alışveriş Diyalogları

Tekil ve çoğul ürün adlarını biliyorsun; şimdi miktarı sorarken isim türünü de dikkate al.

Beden sorma, kabinde deneme izni ve kasada ödeme ifadeleri

A Quick Shop Before Class

Mina and Leo stop at a small shop before class. Mina needs six apples for a study group. Leo wants four notebooks and two pens. The shop assistant asks, “How many apples do you need?” Mina answers, “Six, please.” Leo points to the notebooks and asks, “How many notebooks are there in this pack?” They check the list together before they pay.

Ürün adedini sorma

Altı elma ve dört defter isteyen bir müşteri, görevliye nasıl doğru bir miktar sorusu sorar? Buradaki seçim, ürünün tek tek sayılabilmesine bağlıdır. How many apples do you need? sorusunda apples çoğuldur ve her elma ayrı ayrı sayılabilir.

Many, sayılabilen isimlerin çoğul biçimiyle kullanılır. How many + çoğul ürün adı dizilişi, ürün adedini sorar. Cevapta sayıyı söylemek çoğu zaman yeterlidir: Six, please. Böylece soru ürün adedini ister, yanıt ise gereken miktarı verir.

Diyalogdaki seçim

How many her ürünün önüne gelişigüzel eklenmez. Önce ürün adını belirle, ardından bu ürünün tek tek sayılabilen çoğul biçimini kullan. Örneğin eggs sayılabilir: How many eggs do you need? Ürün isteğiyle cevap ver: I need twelve eggs, please.

Bu iki cümle alışveriş konuşmasında farklı işler yapar. İlki gereken adedi öğrenir. İkincisi ürün ve adedi birlikte bildirir. How many sorusu ile I need... isteğini eşleştirmek, konuşmanın akışını anlaşılır kılar.

Karışık alışverişte kontrol

Mina’nın çalışma grubu için elma, Leo’nun da defter aldığını düşün. Görevli önce How many apples do you need? diye sorabilir. Mina I need six apples, please. diyerek hem ürünü hem miktarı belirtir. Ardından Leo, How many notebooks do you need? sorusuna I need four notebooks. yanıtını verir.

En sık karışan nokta, many sözcüğünü her ürün adıyla kullanmaktır. Örneğin pirinç tek tek ürün adedi olarak sayılmaz; bu nedenle many rice uygun değildir. Bu kartta hedef, sayılabilen ürünlerin adedini sormaktır. Sayılamayan ürünler için kullanılacak soru biçimi bir sonraki adımda ele alınacak.

Bir miktar sorusunu kurarken bu sırayı uygula:

1. Ürünü belirle.
2. Ürün adının sayılabilir olup olmadığını kontrol et.
3. Sayılabilir bir ürünse çoğul adı How many sonrasına getir.
4. Cevapta istenen sayıyı ve ürünü birlikte söyle.

How many pens do you need? sorusu, iki kalem isteyen bir müşteri için I need two pens, please. yanıtına bağlanabilir. Böylece yeni bir ürünle de aynı soru-cevap yapısını kullanırsın. Peki aynı alışverişte ürün tek tek sayılamıyorsa hangi soru biçimi gerekir?

• How many bananas do you need? sayılabilir çoğul ürün için uygun mudur? Bananas tek tek sayılabilen çoğul bir ürün adıdır; bu nedenle How many uygundur.
• Üç şişe su isteyen müşteri hangi cümleyi kurar? Bottles sayılabilir çoğul ürün adıdır ve three miktarı belirtir; water doğrudan sayılabilir biçimde kullanılmaz.
• Dört portakal isteyen müşteri diyaloğunda uygun yanıtı yazın: I need four ___, please. Oranges çoğul ürün adıdır ve four sayısıyla kullanılır.

Sayılabilen ürünlerde adet, sayılamayan ürünlerde miktar sorusunu seçmek, karışık bir alışveriş konuşmasını anlaşılır kılar.

Miktarı ürüne göre seçmek

Önceki alışverişte ürün adının sayılabilir ya da sayılamaz oluşunu ayırt ettin. Şimdi aynı ayrımı, raftaki birden fazla ürünü birlikte düşünürken uygula. Alışveriş listesini iki bölüm gibi gör: tek tek saydığın ürünler ve miktarını ölçtüğün ürünler. Sorunun seçtiği kelime, müşterinin hangi tür bilgiyi istediğini dinleyene hemen gösterir.

• Adetle sayılan ürün için How many kullanılır. Örneğin elma veya yumurta için kaç tane olduğunu sorarsın.
• Miktarı ölçülen ürün için How much kullanılır. Örneğin süt veya pirinç için ne kadar olduğunu sorarsın.

Ürün adını gördüğünde, önce onun miktarını nasıl düşündüğünü belirle. Bir elmayı tek birim olarak sayabilirsin. Sütü ise genellikle bir miktar olarak düşünürsün. Bu ayrım sorunun biçimini seçtirir; ürünü isteme amacı ise konuşmanın geri kalanında açık kalır.

How much milk do you need? cümlesinde müşteri süt miktarını öğrenmek ister. Buna karşılık How many apples do you need? cümlesi elma adedini sorar. Ürün değişince soru kelimesi de değişir. Türkçedeki “ne kadar” ve “kaç tane” ayrımı bu seçimi hatırlatabilir, ama İngilizce cümlede ürünün türünü dikkate almak gerekir.

Karışık sepeti adım adım çözmek

Bir alışveriş konuşmasını tamamlarken ürün ve miktar bilgisini ayrı ayrı izle. Böylece bir ürünü doğru adla söyleyip yanlış türde miktar sorusu sorma riskin azalır.

1. Sepetteki ürünü belirle. Örneğin süt, miktarı ölçülen bir üründür.
2. İstenen bilginin türünü seç. Miktar sorusu gerekiyorsa How much kullan.
3. İlgili ürünü soruda açıkça belirt. Böylece görevli hangi ürün için yanıt vermesi gerektiğini bilir.
4. Müşteri ürünü isterken miktarı da eklesin. İstek, yalnızca ürün adını söylemekten daha kullanışlı olur.

Çalışılmış örnekte müşteri önce süt miktarını öğrenir, sonra belirli miktarda süt ister. How much milk do you need? sorusunun ardından I need one carton of milk, please. demek ürünle miktarı aynı konuşmada birleştirir. Burada süt miktarı paket üzerinden ifade edilir. Soru ürünün miktarını araştırır; istek ise satın alınacak miktarı bildirir.

Buna çok yakın bir aktarım örneğinde ürün yoğurt olsun. Ürün yine miktarı ölçülen türdedir, bu nedenle müşteri How much yogurt do you need? diye sorabilir. Ardından I need one tub of yogurt, please. diyerek isteğini tamamlar. Süt örneğindeki seçim mantığı değişmez, yalnızca ürün ve onu sunan kap değişir. Bu benzerlik, her yeni üründe cümleyi baştan ezberlemek yerine miktar türünü kontrol etmene yardım eder.

Sayılabilen ürünle karşılaştırınca fark daha görünür olur. Elma için How many apples do you need? uygundur; müşteri de I need four apples, please. diyebilir. Süt için aynı sorudaki many seçimi uygun olmaz. Sütü tek tek sayılan elmalar gibi değil, miktarı belirtilen bir ürün gibi düşün. Böylece karışık sepette her ürün için doğru soruyu ve isteği eşleştirebilirsin.

Alışveriş konuşmasında uygulama

Aşağıdaki konuşmada Mina, miktarı ölçülen bir ürünle sayılabilen bir ürünü aynı alışverişte ister. Her alışveriş satırında önce doğru miktar sorusu, sonra ürünü ve miktarı belirten yanıt yer alır.

Konuşmayı izlerken iki kontrol yap. İlk olarak, sorudaki miktar kelimesini ürünün türüyle karşılaştır. Sonra yanıtta ürünün ve istenen miktarın birlikte belirtilip belirtilmediğine bak. Pirinç için miktar sorulur, portakal için adet sorulur. İki istek de kısa ve belirgindir; görevli ürünün hangisi olduğunu ve müşterinin ne istediğini anlayabilir.

Soruyu isteğe bağlamak

Miktar sorusu tek başına müşterinin ne satın alacağını bildirmez. How much rice do you need? sorusuna verilen I need one bag of rice, please. yanıtı hem ürünü hem istenen miktarı açıklar. Aynı düzeni başka bir sayılamayan ürün için de kullanabilirsin; ürün adını ve uygun ölçü birimini değiştirmen yeterlidir.

Sayılabilen ürünlerde de soru ile istek birbirine karşılık gelir. Portakalın adedini soran How many oranges do you need? cümlesini, I need three oranges, please. isteği izleyebilir. Yanıtı kurmadan önce miktar türünü yeniden kontrol et. Adet isteniyorsa sayıyı, ölçülen miktar isteniyorsa uygun miktar ifadesini seç. Bu kısa kontrol, karışık ürünlü bir konuşmada soruyu ve alışveriş isteğini tutarlı tutar.

• Pirinç için miktar sorarken aşağıdaki kullanım doğru mudur? How many rice? Pirinç sayılamayan ürün olarak miktarla sorulur; many tek tek sayılan isimlerle kullanılır.
• Sayılamayan ürün için hangi soru uygundur? Meyve suyu miktarı sorulduğu için much seçilir; diğer seçeneklerde ürün türüyle soru kelimesi uyuşmaz.
• Siparişe göre soruyu tamamla: ___ bottles of water do you need? Şişeler ayrı ayrı sayılabildiğinden soru How many ile kurulur.

Sayılabilen ve sayılamayan ürünleri ayırt etmek, miktar sorusunun hangi isimle başlayacağını zaten belirler; şimdi bu parçaların soruda hangi sırayla birleştiğine odaklan.

Giriş selamlaşmasından kabin denemesine ve fiş almaya tam diyalog haritası

Sorunun sırası anlamı taşır

Alışverişte miktar sorusu, etiketleri doğru sırayla dizmek gibidir. Önce miktarı soran ifade gelir, hemen ardından ürünün adı yer alır. Yardımcı fiil ve kişi, sorunun kalan bölümünü tamamlar. Bu sıra, müşterinin ürünün kendisini mi yoksa miktarını mı sorduğunu açıkça gösterir.

Bir ürünü rafta gören Mina, elindeki alışveriş listesindeki miktarı kontrol ediyor. Ürünün adı sorunun ortasında kaybolursa görevli hangi miktardan söz edildiğini anlamakta zorlanabilir. Bu yüzden önce ürünün türüne uygun soru başlangıcını seçmek, sonra ürün adını ona bitişik tutmak gerekir. Önceki derste çalışılan miktar ifadeleri burada yeni bir görev üstlenir: yalnızca seçim yapmak yetmez, seçilen parçaları anlaşılır bir cümle düzenine yerleştirmek gerekir.

Sayılabilen bir ürün için soru, How many ile başlar. Bu ikilinin ardından ürünün çoğul adı gelir. Sonra yardımcı fiil, kişi ve yalın eylem kullanılır. Örneğin How many apples do you need? cümlesinde apples doğrudan How many ifadesinden sonra gelir. Sayılamayan bir ürün için benzer yerleşimde How much kullanılır: How much rice do you need?

Bir alışveriş konuşmasını kurma

Diyelim ki Mina, sınıf arkadaşlarıyla paylaşmak için elma ve pirinç alacak. Önce listedeki ürünleri tanımlar: elma adet olarak düşünülebilir, pirinç ise burada toplu ürün olarak ele alınır. Bu ayrım, hangi miktar ifadesinin seçileceğini belirler; henüz soru cümlesinin sırası kurulmuş değildir.

İlk soru için Mina, How many ifadesini seçer ve ürün adını hemen arkasına koyar. Ardından miktarı soran kişiyi ve eylemi ekleyerek How many apples do you need? der. Burada do soruyu kurmaya yardım eder; need yalın biçimde kalır. Ürün adını sona atmak veya yardımcı fiilden sonra yanlış yere taşımak, dinleyenin miktarın hangi ürüne ait olduğunu geç fark etmesine yol açabilir.

Pirinç sorusunda aynı iskelet korunur, yalnızca miktar ifadesi ürün türüne göre değişir. Mina, How much rice do you need? diye sorar. Rice bu örnekte How much ifadesinin hemen ardından gelir. Böylece iki soruda sözcük dizilişi paralel kalır; değişen parça, ürünün sayılabilir olup olmamasına uygun miktar ifadesidir.

Soruyu sormakla ürünü istemek aynı iletişim işi değildir. Miktar sorusu karşı tarafın ihtiyacını öğrenir. Ürün isteği ise hangi ürünü almak istediğini bildirir. Bu iki cümleyi konuşmada art arda kullanmak, müşterinin önce ihtiyacı netleştirmesine, sonra alışverişini söylemesine yardım eder. Kısa bir istek örneği I need apples and rice. olabilir. Bu ifade miktarı sormaz; yalnızca gereken ürünleri belirtir. Kibar istek kalıplarının ayrıntıları sonraki çalışmada ele alınacağından burada odak, soru ile ürün bildirimini birbirine karıştırmamaktır.

Farkı konuşmada duyma

Aşağıdaki konuşmada görevli önce miktarı soruyor, sonra Mina ürünleri istiyor. Her soru, miktar ifadesini ürün adına bağladığı için konuşmanın geri kalanı kolayca izleniyor.

Mina’nın ilk cümlesi ürünleri bildiriyor, ama miktar sorusu içermiyor. Leo’nun sorularında miktar ifadesi ürün adının önüne yerleşiyor. Yanıtlarda ise soru sırası kullanılmıyor; Mina doğrudan neye ihtiyacı olduğunu söylüyor. Bu ayrım, bir konuşmayı tamamlarken işe yarar: soru kurarken miktar ifadesiyle başla, yanıt verirken ürünü ve bilinen miktarı açıkça belirt.

Bu örneklerde How many ve How much miktar sorusunun başlangıcıdır; ürün adı ise sorunun hangi ürüne odaklandığını gösterir. Soru cümlesindeki do you need bölümü bu ikisinin ardından gelir. Ürün adı yanlış yere konursa ya da soru düzeni bildirme cümlesiyle karıştırılırsa, istenen bilgi netliğini kaybeder.

• How many tomatoes do you need? sorusunda ürün adı doğru yerde mi? Ürün adı How many ifadesinin hemen ardından gelir ve miktar sorusunun odağını belirtir.
• Hangisi sayılamayan bir ürün için doğru soru sırasını kullanır? How much ürün adından önce gelir; oil bu miktar sorusunun ürünüdür.
• Bir müşteri muzların adedini soruyor: How many bananas ___ she need? Ürün adı bananas miktar ifadesinden sonra gelir; she ile soru yardımcısı does olur.

Tekil ve çoğul adlarla sayılamayan ürünleri ayırt edebildiğin için şimdi her ürüne uygun miktar sorusunu seçebilirsin.

Karışık sepette doğru eşleştirme

Bir alışveriş listesindeki her ürünü aynı türden düşünmek, soruyu yanlış ürüne bağlayabilir. Önce ürünün kendisini belirle, sonra sorunun hangi miktarı hedeflediğini incele. Birimle sayılan ürünlerde soru, birimlerin adedini sorabilir. Ürünün kendisinin miktarı soruluyorsa farklı bir yapı gerekir.

Örneğin Mina çalışma grubu için elma, pirinç ve süt alıyor. Elmaları tek tek sayıyor. Pirincin miktarını ise tane tane saymadan istiyor. Sütü de litreyle değil, şişe sayısıyla alabilir. Aynı sepetteki bu üç ürün, miktar sorusunun ürünün sunuluş biçimine göre değişebileceğini gösterir.

Buradaki kritik inceleme, son satırdadır. Soru sütün miktarını soruyor, bu nedenle much kullanılıyor. Yanıtta ise sütün miktarı şişe sayısıyla belirtiliyor. Eğer soru şişelerin adedini sorarsa odak değişir ve How many bottles of milk? denir. Ürün aynı kalır; sorulan şey, yani miktar odağı değişir.

Örneği adım adım çözümleme

Mina’nın listesini önce ürünlere ayır. Ardından her ürün için hangi bilgiyi öğrenmek istediğini belirle.

1. Elma için toplam adet gerekiyor. Soru apples adedini hedefler, bu yüzden How many apples? uygundur.
2. Pirinç için ürün miktarı gerekiyor. Soru pirincin kendisini hedefler, bu yüzden How much rice? uygundur.
3. Süt için iki şişe isteniyor. Soru miktarı öğrenebilir, yanıt da şişe sayısını verebilir. İstenen bilgi doğrudan şişe adediyse How many bottles of milk? daha açık olur.

Her soru, alışveriş konuşmasının belirli bir bilgi boşluğunu kapatır. Satıcı ürünün adedini soruyorsa yanıt adedi verir. Ürünün miktarını soruyorsa yanıt, uygun bir ölçüyle miktarı belirtir. Ürün isteği bu bilgiyi tamamlar: müşteri yalnızca bir miktar söylemez, hangi ürünü istediğini de açıkça belirtir.

Yaygın hata, bir ürünü sayılabilir bir kapta gördüğünde ürünün kendisiyle kabı aynı şey sanmaktır. Milk miktarı sorulurken much seçilebilir; şişeler sayılıyorsa many seçilir. Bu nedenle yalnızca ürün adına bakma. Soruda sayılan adın ürün mü, yoksa ürünün kabı mı olduğunu da incele.

Alışveriş konuşmasını kurma

Miktar sorusu, konuşmanın sonraki yanıtına göre kontrol edilebilir. Aşağıdaki konuşmada ürün listesi karışık olsa da her soru, istenen bilgiyi hedefliyor. Soruya verilen yanıt miktarı netleştiriyor, ardından müşteri ürünü istiyor.

Konuşmayı değerlendirirken her ürünü tek tek izle. İlk soru elmaların sayısını, ikinci soru pirincin miktarını, üçüncü soru süt şişelerinin adedini öğreniyor. Böylece many ve much seçimini tek başına ezberden değil, sorudaki miktar odağından denetleyebilirsin. Yanıtın da aynı odağı karşılaması gerekir. Şişe adedi sorulmuşsa yalnızca some milk demek bu adedi belirtmez.

Yeni bir alışveriş durumuna aktar

Şimdi bir fırın tezgâhında muz, un ve portakal suyu aldığını düşün. Görevli önce muzların adedini, sonra unun miktarını, son olarak da meyve suyunun kutu sayısını öğrenmek istiyor. Bu durum, çalışma grubu alışverişinden farklı ürünler kullanır; ancak her sorunun odağını ayırma işi aynıdır.

Diyaloğu kurmadan önce üç kısa karar ver: her soruda hangi ürün veya kabın sayıldığını belirle, uygun miktar sorusunu seç, ardından yanıtla aynı bilgiyi veren bir ürün isteği ekle. Örneğin kutu sayısını soran bir yanıt kutu adedini açıkça söylemelidir. Ürünün miktarını soran bir yanıt ise miktarı anlaşılır kılmalıdır. Üç soruyu tek bir konuşmada sırayla kur ve her yanıtın soruyla gerçekten eşleşip eşleşmediğini kontrol et.

• How many juice ifadesi ürün odağını doğru eşleştirir mi? Bu ifade uygun bir sayılabilir birim belirtmez. Kutu adedi sorulacaksa soru kutuları hedeflemelidir.
• Unun miktarı sorulacaksa hangi soruyu seçersin? Soru doğrudan unun miktarını hedefliyor. Torba adedi sorulsaydı torbalar sayılırdı.
• Kutu adedini soran yapıyı tamamla: How many ___ of juice? Sorulan şey meyve suyunun kendisi değil, kutuların adedidir; bu nedenle sayılan ad kutulardır.

Bir ürünün sayılabilir ya da sayılamaz olduğunu hatırlamak, soru biçimini ve verilecek yanıtı eşleştirmeni sağlar.

Üründen tamamlanmış isteğe

Alışverişte konuşma yalnızca miktarı sormakla bitmez. Karşı tarafın hangi ürünü, ne kadar istediğini anlaması gerekir. Bu nedenle miktar sorusu ile ürün isteği aynı alışveriş adımının iki parçasıdır.

Siparişin parçaları

Örnekte görevli önce ürüne uygun soruyu seçiyor, Mina da miktarı ürünle birlikte söyleyerek isteği tamamlıyor. Böylece dinleyen kişi hem ürün adını hem de istenen miktarı duyuyor. Önceki miktar sorusu çalışmalarını burada tek bir alışveriş akışında kullan.

• Elma adedi için soru: How many apples do you need?
• Pirinç miktarı için soru: How much rice would you like?
• Miktarlı ve kibar istek: I'd like four apples, please.

Many ve much seçimini yeniden açıklamak yerine, yanıtın soruyla uyuşup uyuşmadığını denetle. How many apples? sorusuna four apples yanıtı gelir. How much rice? sorusuna ise ölçü belirten bir yanıt verilebilir: a bag of rice. Soru ve yanıt aynı ürünü göstermelidir.

Alışveriş akışını gör

Hatalı: I'd like some apples, please. Bu cümle ürünü istiyor ama bu senaryoda gereken adet açık değil. Miktar bilgisi bekleniyorsa, isteğe miktarı ekle. Doğru: I'd like four apples, please.

Bir başka yaygın karışıklık, doğru miktarı yanlış ürünle eşleştirmektir. How much milk? sorusuna two bottles of milk yanıtı verilebilir. Ancak two bottles tek başına hangi ürünün istendiğini söylemez. Ürün adını yanıtın içinde tutmak, isteği anlaşılır kılar.

Yeni bir durumda aynı akışı uygula: fırından yumurta ve un alıyorsun. Önce yumurta adedini, sonra un miktarını sor. Ardından ikisini de ürün adı ve miktarla içeren tek bir kibar istekte birleştir. Her parçada şu üç bilgiyi kontrol et: soru doğru ürüne yöneliyor mu, yanıt miktarı belirtiyor mu, istek ürün adını koruyor mu?

Bir sonraki konuda bu dikkat, seyahat sırasında bilet ve yolculuk bilgisi istemeye de yardımcı olur. Bir ürünün türünü fark etmek miktar sorunu nasıl netleştirdi, alışveriş isteğinin hangi parçası hâlâ bulanık?

• How much eggs would you like? is grammatically correct. Eggs are countable, so How many must be used instead of How much.
• Which is the most polite way to ask for an item? I'd like... please is the standard polite form for shopping requests.
• How ___ water do you want? Water is an uncountable noun, therefore we use much in questions.
• İstek miktarı açık mı: I'd like three oranges, please.? Three oranges hem ürünü hem de istenen adedi belirtir.
• Armut adedini sorup isteği tamamlayan konuşmayı seç. Pears için soru adet sorar; yanıt da ürün adını ve miktarı birlikte verir.