Sayılamayan İsimler

Önceki derste ürünleri tek tek sayılabilen isimler olarak tanıdın. Ama bir alışveriş sepetindeki pirinci tek tek sayabilir misin, yoksa miktarını başka türlü mü söylemek gerekir?

Tane tane sayılamayan maddeler, How much soruları ve ölçü kapları

Sepetteki miktarı anlatmak

Rafın önünde durduğunu düşün: süt, un ve peynir alacaksın. “Üç süt” demek istediğinde, aslında üç şişeyi mi yoksa üç litreyi mi kastediyorsun? İngilizcede bazı ürün adları tek tek birimlere ayrılmadan kullanılır. Bu adları doğrudan sayılarla eşleştirmeyiz.

By the end of this lesson you will be able to use some, any and appropriate measurement units for uncountable shopping items.

Mina’s Shopping List

Mina is at a small food shop near campus. She needs some milk, rice, and flour. She asks, “Do you have any sugar?” The shop assistant says yes. Mina chooses a bottle of milk, a bag of rice, and a bag of flour. She also buys some cheese and bread.

İsimleri miktarla eşleştirmek

Mina’nın listesinde milk, rice, flour, sugar, cheese ve bread var. Bu sayılamayan isimler, İngilizcede genellikle tekil fiille kullanılır: The rice is in the bag. Ürünün miktarını doğrudan sayı ekleyerek değil, uygun bir ölçü birimiyle belirtiriz.

Ölçü birimi, sayılabilen bir kabı ya da parçayı ürün adıyla birleştirir: two bottles of milk ifadesinde sayılan şey süt değil, şişelerdir. Aynı yapı farklı ürünlerle de kullanılır: a cup of tea ve a piece of bread. Böylece sayı, ölçü biriminin önüne gelir; ürün adı biçimini değiştirmez.

Alışveriş cümlelerinde some ve any

Mina olumlu bir istekte some kullanır: I need some rice. Ürünü tek tek sayılabilir hâle getirmez; yalnızca miktarın kesin olmadığını anlatır. Bir dükkânda ürün olup olmadığını sorarken any kullanılabilir: Do you have any flour? Olumsuz cümlede de any görülür: We don’t have any cheese.

rice

pirinç

flour

un

• Two flours genel alışveriş miktarı için doğru bir kullanımdır. Doğru mu? Flour sayılamayan isimdir; miktarı doğrudan çoğul yaparak değil, two bags of flour gibi bir birimle belirtiriz.
• Dükkânda hiç şeker olup olmadığını sormak için hangisi uygundur? Any sugar ürünün bulunup bulunmadığını sorar; diğer seçenekler sayılamayan ismi doğrudan sayar veya çoğul yapar.
• She buys two ___ of bread. İçin uygun birim nedir? Loaves, ekmeği sayılabilir somunlar olarak ölçer; bread genel ürün adı olarak sayılamayan biçimde kalır.
• Sayılamayan isimler 's' takısı alarak çoğul yapılabilir mi? Sayılamayan isimler genellikle tekil yapıda kalır ve 's' takısı almazlar; miktar belirtmek için ölçü birimleri kullanılır.
• Olumlu bir cümlede miktar belirtirken hangisi kullanılır? Some ifadesi, olumlu cümlelerde belirli olmayan bir miktarı belirtmek için kullanılır.

Daha önce öğrenilen sayılabilen ürün adları tek tek sıralanabilir; alışverişteki malzemelerin bir kısmıysa miktar olarak düşünülür. Bu ayrım, sayılamayan ürünlerden söz ederken some sözcüğünü doğru yere koymayı kolaylaştırır.

Olumlu cümlelerde miktar belirtme

Some, miktarın var olduğunu söyler ama miktarın tam olarak ne kadar olduğunu belirtmez. Türkçeye bağlama göre “biraz” ya da “bir miktar” diye çevrilebilir. Alışveriş listesinde tam ölçüyü değil, üründen bulunduğunu veya istendiğini vurgulamak istediğinde kullanılır.

Sayılamayan ürün adı doğrudan çoğul yapılmaz. Bu nedenle some sözcüğü, ürün adının önünde miktar işareti gibi durur. Ürün adı biçimini korur: some rice ifadesinde rice değişmez.

Üç adımda örneği çözümleme

1. Önce ürünün tek tek sayılan parçalar olarak mı, yoksa toplu miktar olarak mı sunulduğunu belirle. Flour bir ürün adı olarak miktar halinde düşünülür.
2. Olumlu cümlede miktar var, fakat kesin değilse some kullan. Böylece miktarı sayıyla belirtmeden ürünün bulunduğunu anlatırsın.
3. Ürünü ölçüyle belirtmek gerekiyorsa ölçü birimini ürün adından önce ekle. A bag of flour ifadesinde çuval, miktarın nasıl paketlendiğini gösterir.

Örnek: We need some flour. Burada some, unun belirli bir miktarda gerektiğini bildirir; ne kadar un gerektiğini söylemez. Daha belirgin bir alışveriş isteği için We need a bag of flour. denebilir. İki cümlede de flour çoğul değildir. İkinci cümlede miktarı görünür kılan bölüm, ürün adının önündeki ölçü ifadesidir.

Benzer bir cümle: We need some sugar. İlk örnekte yalnızca ürün adını değiştirince cümlenin temel düzeni korunur. Sugar da burada miktar halinde kullanılır. Cümle, şekerin ne kadar olduğunu değil, gerektiğini bildirir. Ölçü gerektiğinde a bag of sugar gibi bir ifade miktarı açık eder. Bu iki örneği karşılaştırırken some sözcüğünün kendisinin ölçü birimi olmadığını fark et.

Alışveriş örneklerini karşılaştırma

Bu cümleleri karşılaştırırken iki ayrı bilgiye bak. Some ürünün belirsiz miktarda bulunduğunu veya gerektiğini söyler. Ölçü ifadesi ise miktarı paket, kap ya da parça üzerinden daha belirgin hale getirir. Ölçü birimi kullanılınca sayılamayan ürün adı yine değişmeden kalır.

Dükkânda aynı ayrımı duymak

Konuşmada some ile kurulan olumlu cümleler pirinç, süt ve peynirin belirsiz miktarını gösterir. Son istekteyse a bag of flour ölçü ifadesi miktarı paket biçiminde belirginleştirir. Some ile ölçü ifadesi aynı işi yapmaz, ancak ikisi de sayılamayan ürün hakkında konuşmaya yarar.

Any sözcüğü de miktar ifadelerinde görülür; özellikle soru ve olumsuz cümlelerdeki seçimi ayrıca ele alınacaktır. Buradaki olumlu örneklerde temel gözlem şudur: sayılamayan ürün adı biçimini korur, belirsiz miktar some ile belirtilir ve kesin ölçü gerekiyorsa ölçü ifadesi eklenir. Pirinç, süt, un, şeker, peynir ve kahve bu örüntüyle alışveriş cümlesinde kullanılabilir.

• There is some oil. cümlesinde some neyi belirtir? Some, miktarın var olduğunu söyler ancak tam miktarı belirtmez.
• Hangi ifade sayılamayan ürünün miktarını paketle belirtir? A bag of salt ölçü birimi ekler; ürün adını çoğul yapmaz.
• Olumlu cümleyi tamamla: We need ___ butter. Olumlu cümlede belirsiz miktardaki sayılamayan ürün için some kullanılır.

Alışverişte bir ürünün bulunup bulunmadığını sorarken ya da stokta olmadığını söylerken, sayılamayan ürün adının önüne çoğunlukla any gelir. Buradaki seçim, ürünün kaç tane olduğunu değil, miktarının belirsiz olup olmadığını anlatır. Daha önce görülen some, olumlu cümlelerde belirsiz bir miktarı belirtir. Bu iki sözcüğü cümle türüne göre karşılaştırmak, aynı ürün için doğru ifadeyi kurmayı kolaylaştırır.

Many/Much, Few/Little ve Some/Any kullanımlarının kesin sınırları

Anlamı cümle türüyle karşılaştırma

Olumsuz cümledeki not yokluğu bildirir; any ise miktarın belirtilmediğini gösterir. Bu nedenle don't have any yapısı birlikte kullanıldığında, ürünün hiç bulunmadığı açıkça anlaşılır. any sözcüğünü her cümleye eklemek doğru değildir. Olumlu bir alışveriş bildirimi için genellikle some kullanılır.

Sepet kontrolünü adım adım kurma

Bir öğrenci tarif için pirinç, yağ ve un alacak. Önce dolapta ne olduğunu soruyor, sonra eksik ürünü belirleyip alışveriş listesini tamamlıyor.

1. Ürünü belirle. Süt, pirinç, şeker, un, yağ ve peynir bu örneklerde tek tek sayılan parçalar gibi değil, miktar olarak ele alınır. Bu nedenle soruda doğrudan bir sayı kullanmak yerine ürünün bulunup bulunmadığı sorulur.

2. Soruyu kur. Do we have any rice? cümlesinde any, pirincin miktarını değil, evde pirinç olup olmadığını sorar. Aynı kalıp başka ürünlerle de çalışır: Is there any milk? ve Do we have any flour?

3. Yanıtı olumsuzlaştır. Pirinç yoksa şöyle denir: We don't have any rice. Buradaki yaygın hata, olumsuzluk bildiren don't varken any yerine some kullanmaktır. We don't have some rice bu amaç için doğal seçim değildir. Yokluğu anlatan yapı don't have any olur.

4. Miktarı alışverişte anlaşılır hâle getir. a bag of rice ve a bottle of oil ifadelerinde sayılabilen şey pirinç ya da yağ değil, onları ölçen veya taşıyan birimdir. Benzer biçimde a packet of sugar, a bag of flour, a bottle of milk ve a piece of cheese denebilir. Birim sözcüğü, sayılamayan ürünün ne kadar alınacağını daha açık kılar.

5. Sonucu alışveriş cümlesine dönüştür. Öğrenci dolapta pirinç olmadığını anlayınca We don't have any rice. Let's buy a bag of rice. der. İlk cümle stokta ürün bulunmadığını, ikinci cümle ise alınacak miktarın nasıl ifade edildiğini gösterir.

Alışverişteki kısa konuşma

Konuşmada soru önce ürünün varlığını araştırır. Olumsuz yanıt yokluğu belirtir; olumlu yanıt ise some ile bulunan miktarı söyler. Yağ ve un gibi ürünler için ölçü birimi eklemek miktarı netleştirir, ancak birimin kendisi ürünü sayılabilir hâle getirmez.### Kaynaklar: 0### Kaynaklar: 0

• We need some rice and a bag of flour. Bu cümlede iki ölçü birimini açıklar mısınız? “Some” miktarı belirtir; “a bag of” sayılamayan flour için uygun ölçü birimini verir. Rice için de alışverişte “a bag of rice” denebilir.
• Altı ürünü doğru some/any ve ölçü birimleriyle tamamlayan seçeneği sınıflandırın. Olumlu alışveriş cümlesinde “some” miktarı belirsiz sayılamayan ürünleri ifade eder; bunlar çoğul yapılmaz. “Any” burada soru veya olumsuz bağlamı gereksiz yere varsayar; tek tek ürün ölçüsü gerekiyorsa “a bag of rice” gibi birim eklenir.
• Ölçü birimini kullanarak boşluğu tamamlayıp ifadeyi açıklayın: We need ___ of rice, flour, milk, cheese, sugar, and oil. “Bags” ölçü birimi, sayılamayan ürünleri alışverişte miktarlandırır; olumlu cümlede “some” uygundur. “Rices” ve “a rice” ürün adını doğrudan sayılabilir yapma yanılgısını gösterir; “any” ise bu olumlu bağlamda uygun değildir.

Tek tek sayılan ürünlerle kurduğun alışveriş cümleleri, miktarı hangi noktada bir ölçü ifadesiyle anlatman gerektiğini gösterir.

Ürünü ve ölçüyü birlikte söylemek

Sıvıyı, tozu veya toplu bir maddeyi doğrudan adet olarak saymak yerine, miktarı uygun bir kap ya da ölçü birimiyle belirtirsin. İngilizcede bu ifade çoğunlukla “ölçü birimi + of + ürün adı” sırasını izler. Böylece ürünün kendisini değil, ondan ne kadar aldığını anlatırsın.

Örneğin, pirincin miktarı a bag of rice ile, sütün miktarı a carton of milk ile belirtilir. Burada bag ve carton ölçüyü taşıyan sözcüklerdir. rice ve milk ise ürün adlarıdır. Ürün adı tek başına geldiğinde sayılamayan niteliğini korur; miktarı anlaşılır kılan ölçü birimidir.

Ölçü birimi, ürünün biçimine ve alışverişte nasıl sunulduğuna göre seçilir. Pirinç ve un için a bag of ya da miktar ağırlıkla anlatılıyorsa a kilo of kullanabilirsin. Yağ şişede satıldığı için a bottle of oil doğal bir seçimdir. Süt için a carton of milk, peynirin bir parçası için a piece of cheese denebilir.

Önemli olan, ölçü sözcüğünü atlamamaktır. a bottle of tek başına hangi üründen söz edildiğini tamamlamaz; a bottle of oil ise hem kabı hem ürünü açıkça belirtir. Benzer biçimde, a kilo of flour ifadesinde miktarı kilo söyler, ürünün adını flour verir. Ürün adını ölçü yerine kullanmak, alışverişte istenen miktarı belirsiz bırakabilir.

Ölçü ifadesiyle some ve any

Daha önce gördüğün some ve any seçimi, ölçü ifadeleriyle birlikte de çalışır. Olumlu bir cümlede some doğrudan ürün adından önce gelebilir: We need some rice. Miktarı ayrıca belirtmek istediğinde ölçüyü öne alırsın: We need two bags of rice. Burada two bags sayılan ölçü paketlerini, rice ise ürünün kendisini anlatır.

Soru cümlesinde any ile ürünün bulunup bulunmadığını sorabilirsin: Is there any oil? Belirli bir kap miktarını sorarken ölçü birimini de cümleye katarsın: Do we have any bottles of oil? Bu soruda bottles ölçü kaplarını sayar; oil ürün adı olarak kalır. Cümlenin amacı ürünü genel olarak sormaksa ölçü eklemek zorunlu değildir. Belirli bir paket veya kap miktarı önemliyse ölçü ifadesi bilgiyi netleştirir.

Sayılamayan bir ürün, farklı bir anlamla ölçü birimi üzerinden sayılabilir. Örneğin, two cartons of milk dediğinde iki süt değil, iki karton süt anlatırsın. Ölçü sözcüğünün çoğul biçimi miktarın kaç kap ya da paket olduğunu gösterir. Ürün adı ise bu ifade içinde yine milk olarak kalır.

Sepet planını açıklama

Bu karşılaştırmada some ve any ürün miktarını kap biçiminde ölçmez. Miktarı paket ya da kapla belirten sözcük bag, kilo veya carton gibi ölçü birimidir. Bu nedenle some flour genel bir miktarı anlatırken a kilo of flour miktarı daha açık biçimde sınırlar. Bu iki ifade aynı bilgi düzeyini vermez.

Bir market alışverişinde listeyi okurken her ürün için şu ayrımı yap: Ürün adı mı miktarı anlatıyor, yoksa ölçü birimi mi? some cheese ürünün bir miktarını belirtir. a piece of cheese ise parçayı ölçü olarak gösterir. any milk bir soru içinde sütün bulunup bulunmadığını sorgulayabilir; a carton of milk belirli bir karton miktarını söyler.

Kendi alışveriş durumunu çözümle

Bir arkadaşın kampüs mutfağı için pirinç, un, şeker, yağ, süt ve peynir alıyor. Her ürün için, miktar belirtilmeden istenen ürünü ifade eden bir cümle ve ölçü birimi içeren ikinci bir cümle kur. Ardından bu ifadelerden hangilerinde some kullanmanın uygun olduğunu, hangilerinin any ile kurulmuş bir stok sorusuna dönüştürülebileceğini açıkla. Ölçü birimini seçerken ürünün paket, ağırlık, kap ya da parça olarak sunuluşunu dikkate al. Son olarak, ölçü sözcüğü kaldırıldığında hangi cümlenin miktar bilgisini kaybettiğini belirt.

milk

Genellikle karton veya başka bir kapla miktarı belirtilen sayılamayan ürün adı.

• A jar of honey ifadesinde hangi öge sayılır? Sayılan öge kavanoz anlamındaki ölçü birimidir; honey ürün adı olarak kalır.
• Süt için belirli bir kap miktarını hangi ifade anlatır? A carton ölçü kabını, milk ürünü belirtir; diğer seçenekler kap miktarını göstermez veya biçimce uygun değildir.
• A ___ of olive oil ifadesinde şişe için uygun sözcük nedir? Bottle yağı tutan ölçü kabıdır; ürün adı oil olarak kalır.

Geçen dersteki sayılabilen ürünleri, örneğin three apples ifadesini hatırlamak, sayılamayan ürünler için miktarı nasıl kurduğunu karşılaştırmana yardımcı olur.

Alışverişte doğru ifadeyi seçmek

Bir alışveriş cümlesinde üç kararı birlikte verirsin: ürünün sayılamayan bir isim olup olmadığına bakarsın, cümlenin olumlu mu yoksa soru mu olduğunu belirlersin, sonra miktarı gerekiyorsa bir ölçü birimiyle belirtirsin. Bu kararlar birbirinden kopuk değildir. Bir ölçü birimi, sayılamayan ürünü ölçülebilir bir alışveriş miktarı olarak ifade eder.

Tablodaki ifadeleri tam alışveriş cümlelerine dönüştürürken olumlu isteklerde some, ürünün mevcut olup olmadığını sorarken any kullan. Örneğin Do you have any bread? sorusu ekmek olup olmadığını sorar. I’d like some bread, please. ise ekmek istemeyi bildirir. Ekmek için miktar gerekirse a loaf of bread diyebilirsin.

Alışveriş listesini birleştirmek

Bir öğrenci tarif için pirinç, süt, un, şeker, yağ, peynir ve ekmek alıyor. Bu ürünlerin İngilizcede sayılamayan isim olarak kullanıldığı örneklerde, doğrudan sayı eklemek yerine uygun ölçüyü ürünün önüne getirir. Böylece ürün adı türü, some veya any seçimi ve miktar bilgisi tek bir ifadede buluşur.

Seçimi kontrol etmek

Sık görülen hata, ölçü birimini unutup ürünü doğrudan saymaya çalışmaktır. YANLIŞ: two rice. DOĞRU: two bags of rice. Ürün adı sayılamayan biçimde kalır; sayılan şey torbadır. Bir başka hata, olumlu istekte bulunurken soru kalıbını kopyalayıp any seçmektir. İsteğin olumlu mu, yoksa ürünün varlığını sorgulayan bir soru mu olduğunu cümle içindeki amaca göre belirle.

En iyi uygulama: Önce ne istediğini ya da neyi sorduğunu netleştir. Sonra ürün adını ve gerekiyorsa ölçü birimini birlikte söyle. some ve any seçimini yalnızca ürün adına bakarak yapma; cümlenin işlevini de dikkate al.

Bir önceki sayılabilen isimler konusundan hatırlama sorusu: Bir ürünü tek tek sayabiliyorsan, alışveriş cümlesinde hangi miktar biçimiyle gösterebilirsin? Yanıtını kendin düşün. Sonraki alışveriş konuşmalarında bu seçimleri ürün isteme ve miktar sorma ifadeleriyle birleştireceksin.

Bu örneklerde hangi karar daha anlaşılır hâle geldi: some veya any seçimi mi, ölçü birimini ürünle eşleştirmek mi?

• A bag of flour ifadesinde hangi sözcük sayılan miktarı gösterir? Bu ifadede ölçü kabı olan torba sayılır; flour sayılamayan ürün adı olarak kalır.
• Ürün olup olmadığını sorarken hangi ifade dilbilgisel olarak uygundur? Ürünün bulunup bulunmadığını soran bu alışveriş sorusunda any uygundur; oil doğrudan sayılmaz.
• Olumlu isteği tamamla: I need ___ cheese, 200 grams. Olumlu bir istekte some kullanılır; miktar ayrıca 200 grams ile belirtilmiştir.