Zaman Edatları

Saatleri ve günleri programınızda zaten okuyabiliyorsunuz; şimdi bu ifadelerin önüne hangi küçük sözcüğün geldiğini fark edin. Bir programda Monday, nine o’clock ve the morning yan yana duruyor. Hangisinin önüne at, on ya da in gelmeli? Saat, gün ve gün bölümü belirten ifadeleri karşılaştırarak uygun edatı seçip seçiminizi ifade türüne göre açıklayabileceksiniz.

Saatler, günler ve aylar için doğru edatı gerekçelendirme

Üç tür zaman ifadesi

Zaman edatını, ifadenin ne kadar belirgin bir zaman dilimi gösterdiğine bakarak seçin. Saat, takvimdeki gün ve günün bölümü aynı tür bilgi değildir; her biri kendi edatıyla eşleşir.

At kesin bir saat noktasını gösterir: at nine o’clock. Öğlen gibi belirli zaman noktalarında da kullanılır: at noon. On, haftanın belirli bir gününü belirtir: on Monday. In, sabah, öğleden sonra ve akşam gibi gün bölümlerini belirtir: in the morning, in the afternoon, in the evening.

Mina’nın ders programını birlikte sınıflandıralım. Nine o’clock saat bildirdiği için at nine o’clock olur. Monday bir gün adı olduğu için on Monday olur. The morning günün bir bölümü olduğu için in the morning olur. Birleştirince Mina has a class at nine o’clock on Monday morning. diyebiliriz. Burada edat, cümlenin tamamına değil, hemen ardından gelen zaman ifadesinin türüne göre seçilir.

Günün bölümleriyle ilgili önemli bir istisna da vardır: at night denir, in the night değil. Bu kalıp, diğer yaygın gün bölümlerindeki in kullanımından ayrılır.

Yeni bir programı kontrol ederken önce ifadenin türünü sınıflandırın: saat mi, gün mü, gün bölümü mü? Ardından edatı seçin ve gerekçenizi “saat olduğu için”, “gün adı olduğu için” ya da “günün bölümü olduğu için” diye açıklayın. Örneğin on Tuesday at 10:30 in the afternoon ifadesinde üç tür de vardır: gün, saat ve gün bölümü. Bir sonraki örnekte gün adı tek başına değil, belirli bir etkinlikle birlikte göründüğünde edat seçiminiz değişecek mi?

at

saatlerde kullanılan zaman edatı

• The library closes at six o’clock. cümlesinde edat saati mi gösterir? Six o’clock belirli bir saattir; bu tür zaman ifadeleri at ile kullanılır.
• Hangi cümle gün bölümünü doğru biçimde belirtir? The afternoon gün bölümüdür ve bu ifadeyle in kullanılır.
• Nora has a seminar ___ Thursday at 2:00. Gün adından önce hangi edat gelir? Thursday bir gün adıdır; gün adlarından önce on kullanılır. Saat ifadesi ayrıca at alır.

Bir programdaki günleri ve sıklık ifadelerini zaten okuyabiliyorsunuz; şimdi gün adının zaman çizelgesinde nasıl işaretlendiğine odaklanın.

A Busy Campus Monday

Mina opens her digital calendar. She has a meeting on Monday at ten o'clock. She also plans to study on Friday in the afternoon. Her schedule is full, but she is excited.

Gün adı, haftalık takvimdeki etikettir

Takvimi bir sıra gibi düşünün. Saat, sıradaki belirli bir noktayı; gün adı ise haftalık takvimdeki belirli bir günü gösterir. Gün adıyla kurulan zaman ifadesinin önüne on gelir.

• on Monday - pazartesi günü
• on Friday - cuma günü
• on Sunday - pazar günü

Gün adları İngilizcede büyük harfle başlar. Edat seçerken cümlenin tümüne değil, zaman ifadesinin türüne bakın: İfade bir gün adıyla mı kurulmuş, bir saat mi veriyor, yoksa günün bir bölümünü mü belirtiyor?

Takvim ifadesini adım adım çözümleme

1. Cümlede zaman bildiren bölümü bulun. Örneğin The seminar is on Thursday. cümlesinde zaman bölümü Thursday ifadesidir.
2. Bu ifadenin neyi gösterdiğini belirleyin. Thursday bir gündür, saat değildir.
3. Gün adıyla kurulduğu için on seçin. Cümlenin anlamı “Seminer perşembe günü.” olur.

Aynı çözümlemeyi şu cümlede yapın: The library tour is on Tuesday. Zaman ifadesi Tuesday olduğu için doğru edat yine on olur.

Aynı programda farklı zaman etiketleri

Mina ve Alex’in konuşmasında farklı türde zaman ifadeleri bir arada görülür:

Konuşmadaki ifadeleri türlerine göre ayırın:

Bu karşılaştırma, edat seçiminin zaman ifadesinin türüne bağlı olduğunu gösterir. Saatler için daha önce gördüğünüz at ve gün bölümleri için kullanacağınız in, gün adlarıyla kullanılan on ile aynı görevi paylaşmaz. Her biri farklı türde bir zaman ifadesini işaretler.

Gün adı ile saat bilgisini ayırın

Bir cümlede gün ve saat birlikte bulunabilir. Her iki bilgiyi tek bir zaman ifadesi gibi ele almayın. Her parçayı ayrı sınıflandırın.

Örneğin: The workshop is on Friday at two o’clock.

• Friday gün adıdır, bu nedenle önünde on bulunur.
• two o’clock saattir, bu nedenle önünde at bulunur.

Türkçede iki bilginin arasında tek bir bağlantı yeterli görünebilir. İngilizcede ise her zaman parçası kendi edatıyla kurulur.

Bir program cümlesini denetlerken önce gün, saat ve gün bölümü ifadelerini birbirinden ayırın. Ardından her parçaya uygun edatı bağlayın. Gün adı için on seçiminizi, ifadenin bir gün belirttiğini söyleyerek açıklayabilirsiniz.

• The exam is on Saturday. cümlesinde edat gün adı nedeniyle mi seçilmiştir? Saturday bir gün adıdır. Gün adı içeren bu zaman ifadesi on ile kurulur.
• Hangi seçenek, gün ve saati ayrı ayrı doğru işaretler? Tuesday gün adıdır ve on alır. eleven saat bildirdiği için at kullanılır.
• The guest lecture is ___ Monday. cümlesinde hangi edat gerekir? Monday gün adıdır. Cümledeki zaman ifadesi bu nedenle on ile tamamlanır.
• Is it correct to say 'The exam is on ten o'clock'? No, hours require 'at', so it should be 'at ten o'clock'.
• Complete the sentence: 'I have a lecture ___ Friday.' We use 'on' before days of the week.

Ders programındaki saatleri ve günleri tanıyabiliyorsunuz; şimdi zaman ifadesinin hangi büyüklükte bir bölümü anlattığını ayırt edin.

En dar zamandan en geniş zaman dilimine edat dağılımı

Gün bölümünün kapsamı

Bir zaman ifadesini seçerken önce onun neyi belirttiğine bakın: kesin bir saat mi, belirli bir gün mü, yoksa günün geniş bir bölümü mü? Bu ayrım, daha önce karşılaştığınız at ve on kullanımlarını gün bölümlerindeki in ile karşılaştırmanın en güvenilir yoludur.

In the morning, in the afternoon ve in the evening kalıplarında in, eylemi günün geniş bir aralığına yerleştirir. Bu ifade tek bir dakika ya da tek bir gün adı vermez. Bir etkinliğin sabah, öğleden sonra veya akşam döneminde gerçekleştiğini bildirir.

Son satır önemli bir sınır durumudur. Yalnızca evening günün bölümünü belirtir ve in ile kullanılır. İfadeye bir gün adı eklenince bütün zaman ifadesi belirli bir günü işaret eder; bu yüzden on Thursday evening denir. Gün bölümünü görmek yeterli değildir; tüm ifadenin neyi belirttiğini incelemek gerekir.

Bir program ifadesini adım adım çözümleme

Bir araştırma sunumunun Thursday morning saat 8:15’te başladığını düşünün. Bu bilgiyi cümleye dönüştürürken her parçayı ayrı ayrı sınıflandırın.

1. 8:15 kesin bir saattir. Bu nedenle saat ifadesinin önünde at kullanılır: at 8:15. Burada on seçmek, kesin saat ile gün adını karıştırır.
2. Thursday belirli bir gündür. Tek başına kullanıldığında on Thursday olur. At Thursday doğru seçim değildir; çünkü bu ifade bir saat belirtmez.
3. morning günün geniş bir bölümüdür. Tek başına in the morning biçiminde kullanılır.
4. Ancak programdaki ifade Thursday morning şeklinde günü ve bölümü birlikte veriyor. Tam ifadeyi belirli gün olarak sınıflandırırız: on Thursday morning.
5. Saat bilgisini de ekleyince cümle şöyle olur: The research talk starts at 8:15 on Thursday morning.

Bu çözümlemede iki ayrı zaman parçası vardır. At 8:15 kesin saati, on Thursday morning ise gün içindeki belirli programı gösterir. Bir cümlede iki farklı zaman ifadesi bulunması, ikisine de aynı edatı koymayı gerektirmez. Her parçayı kendi işlevine göre değerlendirin.

Gece ifadesinin sınırı

Günün bölümleri arasında alışılmış bir istisna da vardır: at night denir, in the night değil. Bu nedenle gün bölümü sözcüğünü tek başına görüp otomatik seçim yapmayın. Önce ifadenin yerleşik kalıp olup olmadığını ve gün adıyla birlikte kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin.

Aşağıdaki konuşmada öğrenciler, aynı program bilgisini saat, gün ve gün bölümü olarak ayırıyor. Her seçim, zaman ifadesinin türüne dayanıyor.

Yeni bir programa aktarım

Şimdi aynı ayrımı başka bir üniversite etkinliğine uygulayın. Bir laboratuvar turunun cuma günü akşam saat 6’da başladığı bilgisi için önce saat parçasını bulun: at 6:00. Ardından gün ve gün bölümünü birlikte değerlendirin: on Friday evening. Tam cümle The lab tour starts at 6:00 on Friday evening. olur.

Seçiminizi açıklarken yalnızca “Bu kulağa doğru geliyor” demek yerine, ifadenin türünü belirtin: saat için at, günle birlikte verilen gün bölümü için on. Gün adı olmadan yalnızca akşamdan söz ediyorsanız in the evening kullanırsınız. Bu karşılaştırma, benzer görünen ifadelerde edatı tek bir sözcüğe göre değil, tüm zaman grubuna göre seçmenizi sağlar.

• At 7:30 on Friday morning ifadesinde saat ve gün grubu ayrı değerlendirilir. Doğru mu? At 7:30 kesin saati belirtir; on Friday morning ise gün adı içeren zaman grubudur.
• Bir etkinlik yalnızca akşam döneminde oluyorsa hangi ifade uygundur? Gün adı olmadan verilen akşam bölümü için in the evening kullanılır; diğer seçenekler bu anlamda uygun değildir.
• The lecture begins ___ 9:00 on Wednesday afternoon. Saatin önündeki edatı yazın. 9:00 kesin bir saattir ve önünde at kullanılır; gün grubu ayrı olarak on Wednesday afternoon biçimindedir.

Saat ve gün bilgisini tanıdıktan sonra, her zaman ifadesinin hangi ölçekteki zamanı gösterdiğini ayırt edin.

İfadeyi parçalarına ayırma

Bir programda birkaç farklı türde zaman bilgisi yan yana gelebilir. Önce her ifadeyi kendi başına inceleyin. Bir saat noktası mı, belirli bir gün mü, yoksa günün bir bölümü mü bildirdiğini belirleyin. Ardından o ifade türüne uyan edatı seçin.

Bu eşleştirme, bir cümlede yalnızca tek zaman ifadesi varken de, birkaç ifade birlikteyken de işe yarar. Her parçaya aynı edatı uygulamayın. Örneğin bir etkinliğin hem günü hem saati varsa, gün ve saat ayrı ayrı değerlendirilir.

Birleşik programı çözümleme

Üniversite panosunda bir sunum duyurusu gördüğünüzü düşünün. Duyuruda sunumun perşembe günü, öğleden sonra ve saat üçte olduğu yazıyor. Üç ipucu üç farklı zaman türü taşır:

1. Thursday bir gün adıdır, bu yüzden önüne on gelir.
2. the afternoon günün bir bölümüdür, bu yüzden önüne in gelir.
3. three o’clock kesin bir saattir, bu yüzden önüne at gelir.

Tam cümle şöyledir: The presentation is on Thursday in the afternoon at three o’clock. Burada seçim, cümledeki kelimelerin sırasına göre değil, her zaman ifadesinin türüne göre yapılır. Önce türü belirleyip sonra edatı seçmek, bir ifadeden diğerine yanlışlıkla kural taşımayı önler.

Duyuruda on three o’clock görürseniz, saat bilgisini gün adı gibi yorumlamış olursunuz. Benzer biçimde at Thursday gün adını saat noktası sanır. Bunlar kulağa yakın gelebilir, ancak karar verirken kulağa güvenmek yerine ifadenin anlamına bakın.

Yeni bir programa aktarın

Şimdi aynı çözümleme biçimini bir kütüphane etkinliğine uygulayın. Bir öğrenci çalışma grubunun cuma günü sabah yapılacağını ve saat onda başlayacağını bildiriyor. Önce üç zaman ifadesini ayrı ayrı sınıflandırın: cuma bir gündür, sabah bir gün bölümüdür, saat on ise belirli bir saattir. Sonra her türün uygun edatını kullanarak cümleyi kurun: The study group is on Friday in the morning at ten o’clock.

Bu örnek, üniversite programlarında işe yarayan pratik bir okuma biçimi sunar. Duyurudaki bilgileri gün, bölüm ve saat olarak ayırdığınızda, uzun görünen zaman dizisi üç küçük karara dönüşür. Her kararı kendi ifadesine bağlayın. Böylece in ile gün adını, on ile saati eşleştirme hatası yapmazsınız.

Aşağıdaki konuşmada Mina ve Alex bir çalışma grubu duyurusunu düzenliyor. Her satırdaki zaman ifadesini sınıflandırın. Sonra edatların neden farklılaştığını, cümledeki gün, gün bölümü ve saat bilgilerine bağlayarak açıklayın.

Seçimi denetleme

Bir cümleyi kontrol ederken önce zaman ifadelerinin sınırlarını bulun. Ardından her ifadenin neyi gösterdiğini adlandırın. Son olarak seçtiğiniz edatın bu türle eşleşip eşleşmediğini inceleyin. Birden fazla ifade varsa, her biri için bu denetimi ayrı yapın.

Mina’nın programını aktarırken gün bilgisini doğru seçip saati de aynı edatla yazmak yaygın bir tuzaktır. Örneğin on Friday at ten o’clock ifadesinde edatların farklı olması tutarsızlık değildir. Çünkü Friday gün adıdır, ten o’clock ise saattir. İki parçayı tek bir zaman türü gibi görmeyin.

Son kontrol için cümleyi Türkçeye çevirmek yerine, İngilizce zaman ifadesinin türünü sorun: “Bu bir gün mü, gün bölümü mü, kesin saat mi?” Bu soru, Türkçedeki zaman anlatımından otomatik olarak edat seçme alışkanlığını azaltır. Bir sonraki adımda seçimlerinizi cümledeki ipuçlarıyla gerekçelendirmek, bu sınıflandırmayı daha açık hâle getirecektir.

• Saat, gün ve gün bölümü sırasını doğru kuran seçeneği belirleyin. Saat, gün ve gün bölümü farklı türlerdir; sırasıyla at, on ve in ile eşleşir.
• On Saturday at noon ifadesinde iki farklı zaman türü vardır. Saturday gün adıdır, noon ise belirli bir saati bildirir; bu yüzden edatlar ayrı seçilir.
• The seminar is ___ Wednesday in the morning. Gün için doğru edatı yazın. Wednesday gün adıdır, bu nedenle önünde on kullanılır; in the morning ayrı bir zaman ifadesidir.

Geniş zamanda sıklık zarfının fiile göre yerini daha önce belirlediniz; şimdi programdaki zaman ifadesini türüne göre sınıflandırın.

Seçimi cümlede gerekçelendirme

Bir edatı gerekçelendirmek, yalnızca doğru sözcüğü bulmak değil, zaman ifadesinin neyi belirttiğini göstermektir. Önce ifadenin çekirdeğini bulun: kesin bir saat mi, belirli bir gün mü, yoksa günün bir bölümü mü? Sonra seçiminizi bu türe bağlayın.

Çalışılmış örnek: Bir üniversite duyurusunda The seminar is on Thursday at 2:00. yazıyor. Thursday haftanın belirli gününü, 2:00 ise kesin saati gösterir. Bu nedenle ilk ifadeyi gün türüne, ikincisini saat türüne göre açıklarsınız. Cümlede iki zaman ifadesi bulunması, ikisinin aynı edatı almasını gerektirmez.

Günün bölümü tek başına verildiğinde in the afternoon kullanılır. Ancak gün de belirtiliyorsa zaman ifadesinin çekirdeği artık yalnızca gün bölümü değildir: on Thursday afternoon. Burada Thursday bütün ifadeyi belirli bir güne sabitler.

Program duyurusu

Bu duyuruda ifadeleri birbirinden ayırmak, her edatın görevini görünür kılar. Friday afternoon günle sabitlenmiş bir zaman ifadesidir; 3:30 ise saat bilgisidir. Bir programı kontrol ederken bu iki parçayı ayrı ayrı gerekçelendirin. Böylece doğru edatı ezberden seçmek yerine, cümledeki zaman bilgisinin türüne dayandırırsınız.

Yeni bir bağlamda da aynı incelemeyi yapabilirsiniz: kütüphane randevusunda gün, gün bölümü ve saat bilgilerini bulun; her birinin hangi parçayı anlattığını açıklayın. Sonraki konu, bu tür saat ve gün bilgilerini rutin anlatımında birlikte kullanmanızı isteyecek.

Önceki sıklık zarfı çalışmasında zarfın cümledeki yerini nasıl belirlemiştiniz ve şimdi zaman edatını gerekçelendirme konusunda ne daha açık?

• At 11:15 ifadesinde edat seçimi saat türüne dayanır. Doğru mu? 11:15 kesin bir saattir; bu tür zaman ifadesi at ile kullanılır.
• Hangi seçenek belirli günü ve gün bölümünü doğru eşleştirir? Tuesday belirli bir günü gösterdiği için gün bölümüyle birlikte de on kullanılır.
• The library tour is ___ Wednesday at noon. cümlesinde gün edatını seçin. Wednesday belirli bir gündür; bu nedenle gün edatı on olur.