Beğeni ve Tercihler

Activity Choices

At the campus club table, Deniz sees three activity cards: reading, dancing, and swimming. Ece says, “I like reading, but I don't like dancing.” Deniz says, “I like swimming.” Then he adds, “I prefer reading to dancing.” They choose a quiet reading group for Friday. Ece asks, “Do you like music?”

Farklı müzik türlerini dinleyen gençlerin beğenilerini ve zevklerini paylaşması.

Etkinliği cümleye dönüştürme

Kampüs etkinliklerinden reading, dancing ve swimming sözcüklerini tanıyorsun. Bir öğrenci “Kitap okumayı severim” derken etkinliğin adını İngilizce cümlede nasıl kullanmalı? Bir de başka bir etkinliği sevmediğini ya da iki seçenekten birini tercih ettiğini nasıl anlatır?

Bu bölümün sonunda, en az üç etkinlik tercihi cümlesi kurup bu kalıpların anlamlarını karşılaştırabileceksin.

Beğeni bildirirken like fiilini etkinlik adıyla birlikte kullan. Etkinlik, bu örneklerde -ing biçimindedir: I like reading. Burada reading, “kitap okumak” etkinliğini cümlenin içinde adlandırır. Aynı yapıyı başka etkinliklerle de kullanabilirsin: I like swimming. Böylece fiilden sonra etkinliğin yalın biçimi değil, -ing biçimi gelir. Yaygın hata olan I like read yerine I like reading dersin.

Özne değişince fiil de değişebilir. I like dancing. cümlesinde I ile like kullanılır; başka bir kişiden söz ederken She likes dancing. dersin. She like biçimi bu cümlede doğru değildir. Bu küçük -s eki, kimin hoşlandığını gösteren özneyle fiilin uyumunu sağlar.

Olumsuz beğeni için don't like kullanılır: I don't like dancing. Bu cümle dans etmekten hoşlanmadığını bildirir; etkinliğin kendisi hakkında genel bir yargı vermek zorunda değildir. Olumsuz biçimi beğeni cümlesiyle karşılaştır: I like reading. olumlu, I don't like dancing. olumsuzdur. Başka bir kişiden söz ederken doesn't like kullanılır: He doesn't like swimming.

İki etkinlik arasında tercih belirtirken prefer A to B kalıbı işe yarar: I prefer reading to dancing. Burada reading seçilen etkinliktir; to ise karşılaştırılan ikinci etkinliği bağlar. Tercihi, iki etkinlikten hangisini daha çok istediğini söylemek için kullanırsın. Üç farklı düşünceyi bir arada gör: I like reading. I don't like dancing. I prefer swimming to dancing. İlk cümle beğeniyi, ikincisi beğenmemeyi, üçüncüsü iki etkinlik arasındaki seçimi anlatır. Sen kendi kampüs etkinliklerinle benzer cümleler kurabilirsin. Peki, hoşlanmadığın bir etkinliği daha belirgin biçimde söylemek için olumsuz yapı nasıl değişir?

• “I like to paint” cümlesinde etkinlik doğru biçimde kullanılmış mı? Bu kullanımda etkinlik to paint yapısıyla gelir. I like painting biçimi de doğrudur.
• Hangi cümle, bir öğrencinin kampüste satranç oynamaktan hoşlanmadığını anlatır? I öznesiyle olumsuz beğeni don't like kullanır. doesn't bu özneyle uyumlu değildir.
• İki etkinlik arasında seçim: “I ___ cooking to jogging.” prefer A to B kalıbı, iki etkinlikten hangisinin seçildiğini karşılaştırarak bildirir.

Kampüsteki reading, dancing ve swimming etkinlik adları artık tanıdık. Bir etkinliği sevdiğini söyleyen kalıbın olumsuz biçimi, etkinliği sevmediğini veya tercih etmediğini anlatır.

Love, Like, Don't mind, Dislike ve Hate duygusal dereceleri ve kuralları.

Olumsuz anlamın yeri

I like dancing. cümlesinde kişi dans etmekten hoşlanır. Aynı etkinlik için I don’t like dancing. dendiğinde olumsuzluk, etkinliği değil kişinin beğenisini değiştirir. Dans etmek hâlâ etkinliğin adıdır; konuşan kişi yalnızca ona olumlu yaklaşmadığını belirtir.

Buradaki temel parça don’t like ifadesidir. Don’t, do not ifadesinin kısa biçimidir. Günlük konuşmada kısa biçim yaygındır. Olumsuz anlamı veren parça don’t olduğu için, beğeni bildiren like sözcüğü değişmeden kalır.

Cümleyi kurmanın üç adımı

1. Kişiyi seç. Kendi beğenini anlatırken I ile başla.
2. Olumsuzluğu ve beğeni fiilini kullan. I ifadesinden sonra don’t like gelir.
3. Etkinliği ekle. Etkinlik adı dancing gibi -ing biçimindeyse, onu doğrudan like sözcüğünden sonra kullan.

Model: I don’t like swimming. Burada I konuşan kişiyi, don’t like olumsuz beğeniyi, swimming ise söz edilen etkinliği gösterir.

Benzer bir cümlede yalnızca etkinlik değişebilir: I don’t like reading. Cümlenin iskeleti aynı kalır. Konuşan kişi bu kez yüzme yerine okumayı sevmediğini söyler. Bu iki örneği karşılaştırırken olumsuzluğun yeriyle etkinlik adının yerini ayrı ayrı izlemek, yapıyı anlaşılır kılar.

Kampüs kulübünde tercih konuşması

Konuşmadaki ilk cümle olumlu beğeniyi hatırlatır. Ece aynı etkinlik için olumsuz bir beğeni bildirir, ardından başka bir etkinliğe olumlu yaklaşır. Böylece her etkinliğin aynı kişide aynı tepkiyi oluşturması gerekmediği görülür. Bir kişi okumayı sevebilir, dans etmeyi sevebilir ve yüzmeyi sevmeyebilir. Cümle, kişinin tercih ettiği etkinlik hakkında kısa ve açık bilgi verir.

Do you like swimming? sorusu önceki bir soru kalıbını kullanır; yeni odak, verilen kısa yanıttadır. No, I don’t like swimming. yanıtında No olumsuz cevabı belirtir, ardından tam cümle tercih edilen anlamı açıklar. Yalnızca No demek de anlaşılır olabilir, ancak tam yanıt konuşanın hangi etkinliği sevmediğini gösterir.

Beğeni cümlelerini ayırt etme

Olumlu ve olumsuz cümleleri karşılaştırırken etkinlik sözcüğünün aynı kaldığı bir çift seçmek yararlıdır. I like reading. olumlu beğenidir. I don’t like reading. olumsuz beğenidir. Değişen bölüm don’t sözcüğüdür; böylece dinleyen, kişinin okumaya yönelik tepkisinin değiştiğini hemen fark eder.

Birden fazla etkinlik hakkında konuşurken her cümlede tepkiyi açıkça belirt. Örneğin I like dancing. ve I don’t like swimming. iki ayrı etkinlik hakkında iki ayrı bilgi verir. İlk cümleden dans etmeyi sevdiğin, ikincisinden yüzmeyi sevmediğin anlaşılır. Olumsuz beğeni, bütün etkinlikleri sevmediğini değil, adı geçen etkinliği sevmediğini anlatır.

Don’t like kişisel beğeniyi bildiren doğrudan bir kalıptır. Bir konuşmada beğendiğin etkinlikleri ve sevmediğin etkinlikleri ayrı cümlelerle söyleyebilirsin. Böylece dinleyen, seçimini her etkinlik için ayrı ayrı anlayabilir. Başka bir etkinliği öne çıkararak seçim yapmanın farklı bir kalıbı da vardır; o kalıp daha sonra ele alınacaktır.

Beğeni ve Tercih Fiilleri (Likes and Dislikes) Dereceleri

• Love (❤❤❤) — Çok sevmek / Bayılmak (En yüksek derece)
• Like (❤❤) — Sevmek / Hoşlanmak
• Enjoy (❤) — Keyif almak / Zevk almak
• Don't mind (😐) — Fark etmez / Sorun değil
• Dislike (👎) — Hoşlanmamak
• Hate (❌) — Nefret etmek (En olumsuz derece)

• I don’t like cycling. cümlesinde olumsuzluk beğeniyi bildirir. Don’t, konuşanın beğenisini olumsuz yapar. Etkinlik adı etkinlik olarak kalır.
• Hangi cümle bir etkinliği sevmediğini doğru bildirir? I öznesinden sonra don’t like gelir. Olumsuzluk için like biçimi değiştirilmez.
• I ___ like jogging. cümlesinde olumsuzluk sözcüğü nedir? Don’t, I ile kullanılır ve beğeniyi olumsuz yapar.

Bir etkinlik adını tanımak, onun hakkında kendi seçimini açıklamayı kolaylaştırır. Kampüs panosundaki reading, dancing ve swimming seçenekleri, şimdi iki etkinliği karşılaştırıp hangisini daha çok istediğini söylemek için kullanılabilir.

İki etkinliği karşılaştırma

I like reading. tek bir etkinliğe karşı olumlu beğeni bildirir. I don't like dancing. ise dans etmeye karşı olumsuz beğeni bildirir. Bu cümleler bir etkinliğe yönelik tutumu açıklar; iki seçenek arasında seçim yapmaz.

İki etkinliği karşılaştırırken prefer kullanılır. I prefer reading to dancing. cümlesinde kişi, dans etmek yerine okumayı tercih ettiğini söyler. Buradaki to, karşılaştırılan iki etkinliği birbirine bağlar. Türkçedeki “-den daha çok” fikrine benzer, ancak İngilizce kalıpta prefer A to B sırası korunur.

Bu üç yapı aynı şeyi söylemez. Beğenme ve beğenmeme, tek bir etkinliğe karşı tutumu bildirir. Tercih ise en az iki seçenek arasında hangisinin öne çıktığını gösterir. Bir kişi dans etmeyi sevmeyebilir, ama bu tek başına hangi etkinliği tercih ettiğini söylemez. Tercihini açık etmek için karşılaştırdığı diğer seçeneği de belirtir.

Deniz'in seçimini kurma

Deniz panodaki seçeneklerden birini seçmek istiyor. Cümlesini kurarken önce iki etkinliği belirliyor: okumak ve dans etmek. Sonra hangi etkinliğin daha çok ilgisini çektiğine karar veriyor. Deniz okumayı seçiyor.

1. İki seçeneği belirle: Okuma ve dans etme, cümlede karşılaştırılacak etkinliklerdir.
2. Öne çıkan seçeneği seç: Deniz okumayı tercih ediyor. Bu yüzden okuma ilk sırada gelir.
3. Tercih kalıbını tamamla: I prefer reading to dancing. cümlesinde reading tercih edilen etkinliktir; dancing ise onunla karşılaştırılan seçenektir.
4. Anlamı kontrol et: Cümle, Deniz'in okumayı sevdiğini ve dans etmeyi kesinlikle sevmediğini söylemez. Yalnızca bu iki seçenek arasında okumayı yeğlediğini bildirir.

Aynı yapı başka seçeneklerle de çalışır: I prefer swimming to dancing. ve I prefer reading to swimming. Her cümlede ilk etkinlik tercih edilen, to sonrasındaki etkinlik karşılaştırılan seçenektir. Böylece en az üç etkinlik tercihi cümlesi kurarken, seçtiğin etkinlikleri değiştirip kalıbı koruyabilirsin.

Kampüs panosundaki seçim

Konuşmada Deniz önce yüzmeyi sevdiğini söylüyor, sonra iki farklı karşılaştırma yapıyor. Bu, beğeni ile tercihin aynı cümlede bulunabileceğini gösterir. I like swimming yüzmeye olumlu yaklaşımını bildirir. I prefer swimming to reading ise iki seçenekten yüzmeyi seçtiğini açıklar. Ece'nin örneğinde beğenmeme de tercih cümlesinden ayrıdır: I don't like dancing tek başına bir tutum, I prefer reading to dancing ise iki etkinlik arasındaki seçimdir.

Bir cümlenin ne anlattığını kontrol ederken şu iki soruyu sor: Tek etkinliğe karşı beğeni mi bildiriliyor, yoksa iki seçenek mi karşılaştırılıyor? Karşılaştırma varsa tercih edilen etkinlik prefer sonrasında, diğer seçenek to sonrasında gelmelidir. Seçim değiştiğinde etkinliklerin sırası da değişir. Böylece olumsuz beğeniyi tercih sanmadan, üç ayrı cümlede beğendiğin, beğenmediğin ve seçtiğin etkinlikleri anlatabilirsin.

• “I prefer drawing to swimming” iki etkinlik arasında seçim bildirir mi? Evet. Tercih edilen etkinlik ile karşılaştırılan etkinlik aynı cümlede yer alır.
• Bir kişi bisiklete binmeyi yürümeye tercih ediyor. Hangi cümle uygundur? Tercih karşılaştırmasında kalıp prefer A to B şeklindedir. Diğer seçenekler bu anlamı doğru kurmaz.
• Tamamla: I prefer cooking ___ eating out. İlk etkinliği ikinci etkinlikle karşılaştıran bu kalıpta prefer sonrasına to gelir.

Kampüs panosundaki reading, dancing ve swimming seçeneklerini tanıman, şimdi onlar hakkında soru sorup yanıt vermeni sağlar.

Tercihi konuşmada kullanma

Bir tercih konuşması genellikle iki hareketten oluşur: önce karşı tarafın seçimini sorarsın, sonra kendi seçimini söylersin. Böylece yalnızca etkinliğin adını değil, o etkinliğe karşı tutumunu da aktarırsın.

Bir etkinliğe ilgi olup olmadığını sormak için Do you like reading? diyebilirsin. Burada do, soruyu kurmaya yardım eder. Etkinlik adı reading biçimindedir. Bu soru, kişinin okuma etkinliğini sevip sevmediğini öğrenir.

Kısa yanıt, sorudaki yardımcı fiili korur: Yes, I do. veya No, I don't. Kısa yanıtın ardından düşünceni açıkça belirtmek istersen I like reading. ya da I don't like reading. diyebilirsin. İlk yanıt konuşmayı akıcı tutar; ikinci cümle tercihinin hangi etkinlikle ilgili olduğunu netleştirir.

Soru ile yanıtı eşleştirme

Aşağıdaki konuşmada Deniz ve Ece, kulüp panosundaki etkinlikler hakkında konuşuyor. Sorular, ezberlenmiş bir cümleyi tekrar etmek için değil, karşı tarafın seçimine göre yanıt vermek için kullanılıyor.

Son soru, yalnızca sevip sevmediğini öğrenmez. İki etkinlikten hangisinin daha çok tercih edildiğini sorar. Kısa ve doğal yanıt, seçilen etkinliği doğrudan belirtir: I prefer swimming. Yanıtın önüne Yes veya No eklemek gerekmez; çünkü soru evet-hayır sorusu değildir.

Olumsuz yanıtın yapısı

Olumsuz beğeniyi açıkça söylerken I don't like dancing. kullanılır. Burada don't, I öznesiyle kurulan olumsuz yapıdır. I not like dancing demek doğru değildir; olumsuzluk için not tek başına ana fiilin önüne konmaz.

Kısa yanıt ile tam cümleyi de birbirine karıştırma. No, I don't., soruya verilen kısa yanıttır. I don't like dancing., sevmediğin etkinliği açıkça söyler. Bir konuşmada önce kısa yanıtı, ardından açıklamayı kullanabilirsin. Ancak iki cümlenin işlevleri farklıdır.

Yeni bir durumda tercih belirtme

Bir kulüp masasının önünde üç etkinlik olduğunu düşün: okuma, dans ve yüzme. Bir arkadaşın yüzmeyi sevdiğini, dansı sevmediğini ve okuma ile yüzme arasında yüzmeyi seçtiğini söylüyor. Bu bilgileri üç ayrı cümleyle aktarabilirsin: I like swimming. I don't like dancing. I prefer swimming. Her cümle başka bir iş yapar: beğeniyi bildirir, beğenmeme durumunu söyler veya iki seçenek arasındaki tercihi açıklar.

Şimdi aynı yapıları yeni bir bağlamda, öğrenci kulübüne katılmayı düşünen bir arkadaşınla kullan. Önce Do you like swimming? diye sor. Arkadaşın yüzmeyi sevdiğini söylerse Yes, I do. kısa yanıtını model alabilir; sevmiyorsa No, I don't. yanıtını kullanabilir. Ardından kendi seçimini de ekleyerek en az üç tercih cümlesi kur: bir olumlu beğeni, bir olumsuz beğeni ve bir tercih cümlesi. Cümlelerin aynı etkinliği tekrar etmesi gerekmez; önemli olan her kalıbın anlamına uygun kullanılmasıdır.

Bir yanıtı kontrol ederken önce sorunun türüne bak. Soru Do you like...? biçimindeyse evet-hayır yanıtı uygundur. Soru iki seçenek arasında tercih istiyorsa seçimini I prefer... ile belirt. Bu ayrım, doğru dil kalıbını konuşmanın amacına göre seçmeni sağlar.

• Do you like swimming? sorusuna Yes, I do. denebilir. Bu evet-hayır sorusuna kısa yanıt verirken yardımcı fiil do korunur.
• Mina dans etmeyi sevmiyor. Hangi cümle doğru? I öznesiyle olumsuz beğeni don't like biçiminde kurulur.
• İki etkinlikten yüzmeyi tercih eden biri: I prefer ___. der. Prefer sonrasında seçilen etkinlik gelir. Burada tercih yüzmektir.