Makale Yazımı

Bir e-postada önce amacını belirlediğini hatırla. Bir öğrenci makalesi için şu soruya nasıl yanıt verirsin: Üniversite öğrencileri ders çalışırken grup çalışmasını seçmeli mi? “Belki” demek okura yön verir mi, yoksa görüşünü belirsiz mi bırakır? Bu soruya açık bir tez oluşturup onu iki ilgili gerekçeyle destekleyebilirsin.

Tez cümlesi (thesis) etrafında beş paragraflık yapı kurma

A Study Group at the University

Mina is writing a short article for her university class. The question asks whether students should study in groups. She writes, Students should study in groups because they can explain difficult ideas to each other and practise speaking together. Her classmate Leo says both reasons answer the question. Mina plans to use one paragraph for each reason. In her final paragraph, she will return to her main opinion and close the article.

Tez cümlesi soruya yanıt verir

Makale tezi, yazının temel görüşünü tek ve açık bir cümlede belirtir. Okur bu cümleyi gördüğünde hem yazarın yanıtını hem de yazının hangi yönde ilerleyeceğini anlayabilmelidir.

Örnekte soru, öğrencilerin grup çalışmasını seçip seçmemesiyle ilgilidir. Mina’nın cümlesi net biçimde “evet” der ve iki neden sunar. Buna karşılık “Group study is an interesting topic.” yalnızca konuyu tanıtır. Öğrencilerin grup çalışmasını seçmesi gerektiğini söylemediği için soruyu yanıtlamaz.

İki gerekçeyi teze bağla

Destekleyici gerekçeler, tezin neden makul olduğunu açıklar. Her gerekçe tezin görüşüyle doğrudan ilişkili olmalıdır. Mina’nın ilk gerekçesi, öğrencilerin zor fikirleri birbirlerine açıklayabilmesidir. İkinci gerekçesi, birlikte konuşma pratiği yapabilmeleridir. İkisi de grup çalışmasının neden yararlı olabileceğini açıklar.

Tezini kurarken şu sırayı uygula:

• Tartışma sorusuna doğrudan bir yanıt seç.
• Yanıtını tek cümlede belirt.
• Bu görüşü destekleyen iki ayrı, ilgili neden ekle.

İki neden aynı şeyi farklı kelimelerle tekrarlıyorsa, okura iki ayrı destek sunmaz. Örneğin “Students learn together and study together” ifadeleri birbirine çok yakındır. İkinci neden, ilkine yeni bir açıklama katmıyor. Bunun yerine “They can explain difficult ideas” ve “They can practise speaking” farklı destekler sunar.

Son paragrafın görevi

Sonuç paragrafı, makalenin sonunda ana görüşe geri döner ve yazıyı tamamlar. Yeni, açıklanmamış bir gerekçe eklemek yerine, okuyucuya makalenin vardığı görüşü hatırlatır. Mina, son paragrafta grup çalışmasının yararlı olduğu yönündeki fikrini yeniden ifade edebilir. Ancak girişteki cümleyi aynen kopyalaması gerekmez.

Tez cümlesi ve sonuç paragrafı aynı görüşü korumalıdır. Tez grup çalışmasını desteklerken sonuç bireysel çalışmayı savunursa, makalenin yönü karışır. Gerekçelerin ayrıntılı biçimde nasıl geliştirileceğini düşünürken şu soruyu aklında tut: Her neden, başta verdiğin yanıtı gerçekten destekliyor mu?

• Bu tezi değerlendir: Students should join a study group because they can share ideas. Cümle soruya açık bir yanıt verir ve grup çalışmasını destekleyen ilgili bir neden sunar. Ancak iki gerekçe hedefi için bir neden daha gerekir.
• Hangi tez, soruya yanıt verir ve iki farklı gerekçe sunar? Bu seçenek grup çalışmasını açıkça savunur ve görüşü iki ayrı nedenle destekler. Diğer seçenekler net bir yanıt ve iki gerekçe sunmaz.
• Tezini destekleyen iki ilgili gerekçen varsa sonuç paragrafında ne yaparsın? Sonuç paragrafı makalenin ana görüşüne bağlı kalıp yazıyı tamamlar. Yeni bir görüş başlatmak tutarlılığı bozar.

E-posta yazarken önce amacını ve okurunu seçtiğini hatırla. Aynı dikkat, makalede yanıtlayacağın soruyu ve görüşünün kim için açık olması gerektiğini belirler.

İki ayrı gerekçe, tek görüş

Okur, görüşünü yalnızca bir cümle olarak görmek istemez. Bu görüşün neden mantıklı olduğunu da anlamak ister. Tez cümlesi yönü gösterir. Destekleyici gerekçeler ise o yönü taşıyan iki ayrı düşünce sunar.

Şu soruyu ele al: Üniversite öğrencileri ders çalışırken grup çalışmasını seçmeli mi? Açık bir tez, soruya doğrudan yanıt verir ve iki gerekçeyi görünür kılar:

University students should choose group study because they can explain difficult ideas to one another and share the work of a large project.

Bu cümlede iki gerekçe vardır. Birincisi, öğrencilerin zor fikirleri birbirlerine açıklayabilmesidir. İkincisi, büyük bir projedeki işleri paylaşabilmeleridir. Gerekçeler aynı görüşü destekler, ama aynı şeyi tekrar etmez.

Gerekçeyi sınama

Bir gerekçe, tezin nedenini açıklayan ve soruyla ilgili kalan bir düşüncedir. Gerekçenin yalnızca olumlu görünmesi yetmez. Okur, bu düşüncenin önerilen görüşü nasıl desteklediğini anlayabilmelidir.

1. Tezi bir kez oku ve soruya gerçekten yanıt verdiğini kontrol et.
2. Her gerekçeyi ayrı ayrı oku. İkisi de tezin “neden?” sorusuna yanıt vermeli.
3. Gerekçeleri karşılaştır. İkinci gerekçe, birincinin farklı sözcüklerle tekrarı olmamalı.

Örneğin Group study is useful because students can explain difficult ideas to one another. cümlesi, grup çalışmasının nasıl yarar sağlayabileceğini belirtir. Group study is good because it is helpful. cümlesi ise belirgin bir neden vermez. good ve helpful sözcükleri olumlu bir izlenim yaratır, fakat okura yararın ne olduğunu göstermez.

Örnek üzerinde düşünme

Tezdeki iki gerekçenin farklı görevlerini gözle. İlk gerekçe öğrenmeyle, ikincisi proje görevlerinin paylaşılmasıyla ilgilidir. Böylece okur, görüşün birbirinden ayrı iki nedenle desteklendiğini görebilir.

Bu iki açıklama, “Grup çalışması yararlıdır” demekten daha bilgilendiricidir. Her biri okura ayrı bir neden verir. Bir gerekçeyi yalnızca daha uzun yazmak onu otomatik olarak güçlü yapmaz. Önemli olan tezin yanıtladığı soruyla ilgili olmasıdır.

Aynı düzeni başka bir tanıdık üniversite sorusunda da görebilirsin: Öğrenciler derslerden sonra kampüs kütüphanesini kullanmalı mı? Açık bir tez iki ayrı neden sunabilir:

Students should use the campus library after class because it offers a quiet place to study and gives them access to useful textbooks.

Burada sessiz çalışma ortamı ilk gerekçedir. Yararlı ders kitaplarına erişim ikinci gerekçedir. İkisi de kütüphaneyi kullanma görüşünü destekler. Fakat aynı yararı yeniden söylemez.

Sonuçtaki işlevi

Sonuç paragrafı, okurun makaleden ayrılırken temel görüşü hatırlamasına yardım eder. Sonuç bölümünde ana görüşe geri dönmek doğaldır. Ancak bu bölüm, önceki gerekçeleri yalnızca yeniden sıralamak için kullanılmamalıdır. Bu noktada önemli olan, makalenin yanıtını tamamlanmış ve tutarlı biçimde okura ulaştırmaktır. Sonucun nasıl geliştirileceği ayrıca ele alınacaktır.

Gerekçelerinin işe yarayıp yaramadığını anlamak için şu kısa kontrolü uygula: Her birini tezden sonra tek başına oku. Gerekçe, görüşü neden desteklediğini açıklıyor ve diğer gerekçeden farklı bir katkı sağlıyorsa makalenin savunması daha anlaşılır olur.

reason

Bir görüşün neden doğru veya uygun olduğunu açıklayan düşünce.

• Bir tez, birbirinden farklı iki gerekçeyle desteklenebilir. Farklı gerekçeler aynı görüşü ayrı yönlerden destekler ve tekrarı önler.
• Hangi iki gerekçe aynı tezi farklı yönlerden destekler? Sessiz çalışma ortamı ile yararlı kitaplara erişim farklı katkılardır. Diğer seçenekler benzer bir yararı tekrar eder.
• Students should use the library because it is quiet and has useful ___. cümlesinde son sözcük nedir? Textbooks, kütüphanenin sunduğu ikinci ayrı gerekçeyi, yararlı ders kitaplarına erişimi belirtir.

Bir e-postada amacını okura göre seçmiştin. Makalede de kapanış, okurun baştaki soruya verdiğin yanıtı net görmesini sağlar.

Giriş, gelişme paragrafları ve sonuç sentezinin çatısı

Son paragrafın işi

Sonuç paragrafı, okura yeni bir tartışma başlatmadan makalenin ana görüşünü tamamlar. Okur bu noktada tezi ve onu destekleyen iki gerekçeyi zaten görmüştür. Bu yüzden kapanış, aynı düşünce çizgisini kısa biçimde bir araya getirir.

Şu üniversite sorusunu düşün: Kampüslerde sessiz çalışma odaları bulunmalı mı? Yazının ana tezi, bu odaların bulunması gerektiğini söyler. İki destekleyici gerekçe, öğrencilerin dikkat dağıtıcı unsurları azaltabilmesi ve yoğun zamanlarda güvenilir bir çalışma alanı bulabilmesidir. Sonuç, bu parçaları yeni bir iddia eklemeden birleştirir.

Burada amaç, önceki cümleleri aynen kopyalamak değildir. Tez yeniden ifade edilir, gerekçeler kısa biçimde ilişkilendirilir ve son cümle okuru ana düşüncede bırakır. Böylece kapanış, yazıyı bitirir ama yeni bir konu açmaz.

İlk sorunlu örnekte görüş belirsizleşir. İkinci sorunlu örnekte daha önce kurulmamış konular eklenir. Sonuç paragrafı yeni bir gerekçe ya da yeni bir tez sunarsa, okur makalenin asıl odağını kaybedebilir.

Gerekçelerden kapanışa

Tam bir örnekte her cümlenin neden gerekli olduğunu izleyelim. Önce makalenin ana yanıtı belirlenir: Universities should provide quiet study rooms. Bu cümle soruya açıkça yanıt verir. Ardından iki gerekçe seçilir: dikkat dağıtıcı unsurları azaltmak ve yoğun zamanlarda güvenilir bir çalışma yeri sunmak. Bunlar tezi destekler. Konu dışı başka bir faydayı eklemez.

Sonuç paragrafı şöyle kurulabilir:

Overall, universities should provide quiet study rooms. These spaces can help students avoid everyday distractions and give them a dependable place to work during busy periods. By supporting concentration and access to a suitable study space, universities can make independent study easier.

İlk cümle tezi farklı sözlerle yeniden kurar. Bu tekrar, makalenin başına dönmek değildir. Okura hangi görüşün savunulduğunu son kez hatırlatır. “Belki” gibi bir ifade eklemek, makalenin başındaki kesin yanıtı zayıflatır.

İkinci cümle, iki gerekçeyi tek yerde toplar. “Günlük dikkat dağınıklığını azaltma” ve “yoğun dönemlerde güvenilir alan sağlama” önceki açıklamalarla aynı çizgide kalır. Bu gerekçelerin ikisi de yeni kanıt gibi sunulmaz. Son cümle, bu iki desteğin ortak katkısını gösterir: bağımsız çalışmayı kolaylaştırmak.

Yaygın bir yanılgı, kapanışı daha güçlü göstermek için üçüncü bir gerekçe eklemektir. Örneğin kampüs yemek fiyatları, ulaşım veya spor tesisleri bu makalenin önceki gerekçeleri değilse, kapanışa taşınmamalıdır. Yeni bir fikir gerçekten önemliyse, sonuç paragrafına sıkıştırmak yerine ilgili destek bölümünde açıklanması gerekir.

Gerekçe ile yeni iddia arasındaki sınır

Bir cümlenin kapanışa uyup uymadığını anlamak için şu karşılaştırmayı yap: Bu düşünce, makalenin tezini ve iki gerekçesini tamamlıyor mu, yoksa okura yeni bir tartışma mı açıyor? Örneğin This can make independent study easier. önceki gerekçelerin ortak sonucudur. Buna karşılık Universities should also offer free meals. farklı bir öneridir ve mevcut görüşü tamamlamaz.

Tahmin et: Makalenin iki gerekçesi dikkat dağınıklığını azaltmak ve yoğun zamanlarda çalışma yeri bulmaksa, sonuçta Quiet rooms may also improve students’ transport options. cümlesi okuru nasıl etkiler? Okur bunu üçüncü, önceden açıklanmamış bir gerekçe olarak algılar. Bu nedenle cümleyi çıkar veya ancak makalenin destek bölümünde gerçekten ele alınmışsa kullan.

Bu konuşmadaki kontrol, kapanışın sınırını gösterir: tezi farklı ifadeyle tamamla, yalnızca daha önce açıklanmış iki gerekçeyi ilişkilendir ve yeni konu açan cümleyi çıkar. Böylece okur, makalenin sorusuna verilen yanıtı ve bu yanıtın dayanaklarını birlikte hatırlar.

• Sonuçta yeni bir öneri eklemek, okurun odağını değiştirebilir. Doğru mu? Önceden desteklenmeyen yeni bir öneri, makalenin mevcut tezinden farklı bir tartışma başlatabilir.
• İki gerekçesi açıklanmış bir makale için hangi kapanış uygundur? Bu cümle yeni konu açmadan önceki görüşü tamamlar. Diğer seçenekler yeni iddia ekler veya görüşü belirsizleştirir.
• Tezi ve iki gerekçeyi tamamlayan kapanışta yeni bir ___ açma. Yeni bir konu açmak, sonuç paragrafını önceki tez ve gerekçelerden uzaklaştırır.

Bir e-postada okur ve amaç seçimini yaptığını hatırla. Şimdi aynı düşünme becerisini üniversite öğrencilerine yönelik bir görüş yazısında kullan.

Makalenin parçalarını uygulamak

A useful opinion article answers its question, gives the reader two relevant reasons, and finishes by returning to the writer’s position. Burada önemli olan, parçaları yalnızca yan yana koymak değil, aynı görüşü birlikte desteklemelerini sağlamaktır. Aşağıdaki örnekte Mina’nın ilk cümlesi fazla genel kalıyor. Onu, soruya doğrudan yanıt veren ve iki gerekçeyi önceden gösteren bir teze dönüştür.

Question: Should university students study in groups?

Weak position: Group study is useful.

Clear thesis: University students should study in groups because they can share ideas and build a regular study routine.

The thesis gives a definite answer: students should study in groups. It also names two reasons that the following paragraphs can explain. The phrase “useful” alone does neither job clearly. A reader cannot tell what kind of benefit the writer means or what support to expect.

Bu örnekte iki gerekçenin görevleri farklıdır. Sharing ideas, öğrencilerin bir konuyu farklı biçimlerde açıklamasına dayanan bir gerekçedir. Building a regular study routine ise birlikte çalışma zamanını düzenli hâle getirmeye dayanır. İkisi de aynı öneriyi destekler, ancak aynı noktayı tekrar etmez. Okur, makalenin ilerleyişini bu ayrımdan takip edebilir.

Mina’nın taslağındaki cümlelerin işlevini karşılaştır:

• In a group, students can explain difficult ideas to one another.
• A regular meeting can help students keep a study routine.
• For these reasons, university students should study in groups.

İlk cümle fikir paylaşımını açıklar. İkinci cümle düzenli çalışma gerekçesini açıklar. Son cümle yeni bir gerekçe eklemez. Iki destek noktasından sonra baştaki yanıtı yeniden görünür kılar. Sonuç paragrafında bu dönüş kısa ve tutarlı kalabilir. For these reasons ifadesi, sonuç cümlesinin önceki destekle bağlantısını gösterir.

Görüşü bir arada tutmak

Imagine the thesis as a label on a folder. Each reason is a separate page inside it, and the conclusion tells the reader what the pages support. If a page does not belong in that folder, the article loses focus. Bu benzetme, gerekçelerin konuya yakın görünmesinin tek başına yeterli olmadığını hatırlatır. Her gerekçe makaledeki yanıtı gerçekten desteklemelidir.

Örneğin “Group study is popular” ifadesi tek başına Mina’nın önerisini açıklamaz. Bu cümle, grup çalışmasının yaygın olduğunu söyler. Öğrencilerin neden grup çalışması yapması gerektiğini göstermez. Benzer biçimde, “Students can share ideas, and group study is good” cümlesindeki ikinci bölüm yeni bir destek sunmaz. İki farklı gerekçe yerine bir gerekçe ve belirsiz bir tekrar vardır.

Kapanış cümlesi de odağı değiştirmemelidir. “For these reasons, group study can help students share ideas and keep a regular routine.” ifadesi iki gerekçeye dönerek öneriyi tamamlar. Buna karşılık, sonuçta yeni bir konu açmak okura makalenin yeni bir yöne gittiği izlenimini verir. Son cümle, baştaki yanıtı desteklenmiş biçimde kapatmalıdır.

Mina’nın taslağını kurma

Örnek diyalog

Mina’nın örneğinde her gerekçe farklı bir açıklama yolu açıyor. Sen de şimdi başka bir üniversite sorusuna aynı düzeni uygula. Soruyu yanıtlayan açık bir tez yaz, tezi destekleyen iki ayrı gerekçe belirle ve bu iki noktaya dönerek kısa bir sonuç oluştur.

Uygulama görevi: Should universities provide recorded lectures for students?

Önce kendi yanıtını seç. Ardından, yanıtınla gerçekten ilgili iki gerekçe yaz. Örneğin kayıttan tekrar izleyebilme ve dersi kaçıran öğrencilerin içeriğe erişebilmesi farklı destek noktaları olabilir. Bunları seçersen, ikisini de kendi cümlelerinle açıkla. Sonuç cümlende yeni bir gerekçe başlatma. Önerine ve seçtiğin desteklere geri dön.

Taslağını bitirdiğinde üç kontrol yap:

• Tez, soruya doğrudan yanıt veriyor mu?
• İki gerekçe aynı görüşü destekliyor ama birbirini tekrar etmiyor mu?
• Sonuç, yeni bir konu açmadan yanıtı tamamlıyor mu?

Yanlış seçenekleri de ayırt et. “Recorded lectures are interesting” bir görüş bildirir gibi görünür, ancak üniversitelerin kayıt sunması gerekip gerekmediğini yanıtlamaz. “Students can review lessons, and recordings are helpful” ise ikinci bölümde ilk gerekçeyi yeterince geliştirmez. Daha açık bir taslak, öneriyi net söyler, iki farklı desteği adlandırır ve kapanışta aynı öneriye geri döner.

• “Group study is useful.” soruya açık yanıt verir mi? Bu ifade hangi konuda yarar olduğunu ve öğrencilerin grup çalışması yapıp yapmaması gerektiğini açıkça belirtmiyor.
• Hangi ikili, kayıtlı dersler önerisini iki ayrı gerekçeyle destekler? İlk seçenek iki farklı yararı belirtir ve ikisi de derslerin kaydedilmesi önerisini destekler.
• Sonuçta yeni bir konu açmak yerine makalenin hangi bölümüne dönülür? Sonuç, makalenin yanıtına geri dönerek görüşü tamamlar. Yeni bir tartışma başlatmaz.

Önceki e-posta çalışmasında, aynı isteğin okura göre farklı bir dille kurulabildiğini kullanmıştın. Makalede de okur, her gerekçenin ana görüşe nasıl bağlandığını izler.

Görüşten sonuca uzanan bağ

Makale Tezi, soruya verilen yanıtın yönünü belirler. Destekleyici Gerekçeler, bu yanıtı neden savunduğunu gösterir. Bu ilişkiyi kontrol etmenin pratik yolu şudur: Her gerekçeden sonra “Bu, tezi neden makul kılıyor?” diye sor. Cevap kuramıyorsan gerekçe, görüşle yeterince bağlantılı değildir.

Örneğin, öğrencilerin grup hâlinde çalışmasını savunan bir tez, birlikte fikir paylaşmayı ve zor konuları birbirlerine açıklamayı gerekçe gösterebilir. Bu iki gerekçe aynı şeyi tekrarlamaz. İlki farklı düşünceleri bir araya getirir. Ikincisi anlamayı destekleyen bir etkileşime odaklanır. Her ikisi de tezin nedenini açıklar.

Bağlantıyı sınamak için gerekçeyi tezden ayrı oku. The library is near the café. cümlesi doğru olabilir, ancak grup çalışmasının neden yararlı olduğunu açıklamaz. Bir cümlenin konuya yakın görünmesi, onu destekleyici gerekçe yapmaya yetmez. Gerekçenin, tezin savunduğu görüş için bir neden sunması gerekir.

Son paragrafta bağı korumak

Sonuç Paragrafı, okuru baştaki görüşten uzaklaştırmamalıdır. Tezi yeni sözlerle yeniden belirtir ve gerekçelerin birlikte neyi desteklediğini kısaca gösterir. Böylece makale, ayrı ayrı duran cümleler yerine tek bir savunulmuş görüş gibi okunur.

Örneğin, sonuçta For these reasons, group study can help students learn together. demek, paylaşma ve birbirine açıklama gerekçelerini ortak sonuca bağlar. Buna karşılık, sonuçta daha önce geliştirilmemiş yeni bir neden eklemek okuru yeni bir tartışmaya götürür. Son cümle görüşü tamamlamalı, savunmanın yönünü değiştirmemelidir.

Makale Tezi, iki ilgili gerekçeyi ve sonuç paragrafını aynı çizgide tutar. Taslağı gözden geçirirken önce her gerekçenin teze cevap verip vermediğine, sonra son paragrafın aynı görüşe dönüp dönmediğine bak. Bu iki kontrol, ilgisiz bir gerekçeyi fark etmeyi ve sonucu metnin geri kalanıyla uyumlu tutmayı sağlar.

Bir sonraki yazma konusunda, tamamlanmış bir taslağın içeriğini ve dilini gözden geçireceksin. E-postada okur ve amaç seçimini hatırladığında, tez ile gerekçelerin bağı hakkında şimdi en net olan ve hâlâ bulanık kalan nedir?

• Bir gerekçe tezin yanıtladığı soruyla ilgisiz olsa da onu destekler. Gerekçe, yalnızca aynı konudan söz etmekle kalmamalı, savunulan görüş için bir neden sunmalıdır.
• Hangi iki gerekçe grup çalışmasını savunan teze en doğrudan destek verir? İlk seçenek, öğrencilerin birlikte çalışmasının öğrenmeye nasıl katkı sağlayabileceğini açıklar.
• Tezle ilgili bir gerekçeyle tamamla: Universities should provide quiet study rooms because ... Sessiz çalışma odalarının gerekçesi, öğrencilerin dikkatini çalışmaya verebilmesiyle doğrudan bağlantılıdır.