Hikâye Anlatımı

Üç olaydan oluşan bir anlatıda önce hangi olayın yaşandığını nasıl belirlersin? Aynı olaylar farklı sıraya konursa okuyucu anlatıyı aynı şekilde anlar mı?

Past Simple, Past Continuous ve Past Perfect dengesi

Önceki e-posta ve makale çalışmalarından okurun ihtiyaç duyduğu bilgiyi ve ana fikri belirleme becerini kullan.

Olayları düzenlemek

First, she checked the name. Then, she called Daniel. Finally, they returned the folder. cümleleri, aynı olayların birbirine karışmadan izlenmesini sağlar. Üç temel olayı zaman sırasına koyarak bağlantılı, kısa bir anlatı yazabileceksin.

Hikâyede olay sırası, olayların gerçekleştiği sıradır. Okur anlatılanları daha kolay izler, çünkü her cümle bir sonrakinin ne zaman geldiğini gösterir. Olayları sıralarken yalnızca cümlelerin konumuna bakma. Zaman ifadelerini, eylemler arasındaki ilişkiyi ve hangi olayın önce gerçekleştiğini gösteren ipuçlarını birlikte değerlendir.

Bu örnekte olayları çözümlemek için önce eylemleri ayır, sonra aralarındaki zaman ilişkisini belirle. İsim kontrolü, Daniel’ın adını bulmasını ve onu aramasını mümkün kılar. Dosyanın teslim edilmesi ise bu aramadan sonra gerçekleşir. Böylece anlatı, ilgisiz cümlelerin listesi değil, takip edilebilir bir olay zinciri olur.

Zaman çizgisini korumak

Geçmiş zaman tutarlılığı, geçmişte yaşanan olayları anlatırken okurun zaman duygusunu yanlışlıkla değiştirmemektir. Hikâyedeki eylemler geçmişte gerçekleştiği için anlatı da bu geçmiş bakışını korur. İngilizcede burada kullanılan biçimler, cümlelerin geçmişteki olayları anlattığını gösterir. Sonraki derste bu biçimlerin nasıl tutarlı seçileceğini daha yakından inceleyeceksin.

Karşıtlığı gör: Maya checked the name, called Daniel, and returned the folder. aynı zaman çerçevesindeki üç olayı aktarır. Maya checked the name, calls Daniel, and returned the folder. ise ortadaki eylemi şimdiki zamana geçirir. Bu geçiş bilinçli bir zaman değişikliği değilse okuru duraksatır. Her fiili tek tek kontrol ederek olayların aynı anlatı zamanında kalıp kalmadığını incele.

Bağlantı ifadelerinin görevi

First, then, ve finally gibi ifadeler okura olayların anlatı içindeki yerini gösterir. Bunlar tek başına olayları anlamlı yapmaz. Önce hangi olayın gerçekleştiğini düşün, sonra uygun ifadeyle sıralamayı görünür kıl. Her cümleye bir bağlantı sözcüğü eklemek gerekmez. Yalnızca zaman ilişkisini okurun izlemesine gerçekten yardım eden yerde kullan.

Sıralama değişince anlatının anlamı da etkilenebilir. Maya önce dosyayı teslim edip sonra üzerindeki ismi kontrol etseydi, okur neden o adımı attığını sorgulayabilirdi. Bu nedenle olayları önce-sonra ilişkisine göre düzenle, ardından cümlelerin sırasını ve zaman biçimlerini birlikte gözden geçir. Bir sonraki adımda şu soruya odaklan: anlatı boyunca geçmiş zaman bakışını nasıl koruyabilirsin?

• Ella opened the email, read it, and replied. sırası anlaşılır mı? Eylemler okuma ve yanıt verme bakımından izlenebilir bir sıradadır. Cümleler aynı geçmiş anlatı çerçevesini korur.
• Hangi seçenek olayları mantıklı bir sırada ve aynı zaman çerçevesinde verir? İlk seçenek, hazırlık, yolculuk ve varış sırasını izler ve üç eylemi de geçmiş zamanda anlatır.
• Üç eylemi sıraya koy: sat down / entered / ordered. İlk eylem: ___ Önce mekâna girilir, ardından oturulur ve son olarak sipariş verilir. Bu sıra olayların zaman ilişkisini korur.

Önceki e-posta ve makale çalışmalarındaki amaç-okur ilişkisini hatırla: kısa anlatıda da her cümle, yaşananları okurun doğru sırada izlemesine yardım eder.

Zaman çizgisini korumak

Bir anlatıda geçmiş zaman seçimi, olayların ne zaman yaşandığını okura tutarlı biçimde gösterir. Olay sırası ile fiil zamanı birbiriyle ilişkilidir ama aynı şey değildir. Olay sırası “Önce ne oldu?” sorusunu, zaman tutarlılığı ise “Anlatıcı bu olayları hangi zaman bakışından aktarıyor?” sorusunu yanıtlar.

Üç anı art arda gösteren bir film şeridi düşün. Karelerin sırası değişirse olayın anlamı değişebilir. Karelerin içindeki fiiller de anlatımın seçtiği zamanla uyumlu olmalıdır. Bir kareyi şimdiki zamana geçirip diğerlerini geçmişte bırakmak, bilinçli bir zaman değişikliği yoksa okuru şaşırtır.

Üç olayı denetleme

Kısa bir anlatıyı düzenlerken şu adımları izle:

1. Her cümledeki temel eylemi belirle. Örneğin, otobüsü kaçırmak, öğretmeni aramak ve seminere geç varmak.
2. Olayları gerçekten gerçekleştiği sıraya yerleştir. Arama, otobüsü kaçırmanın ardından geldiyse anlatıda da bu ilişki korunmalıdır.
3. Fiillerin anlatım zamanını karşılaştır. Geçmişte tamamlanan olayları anlatıyorsan ana fiiller de aynı geçmiş zaman çerçevesinde kalmalıdır.
4. Sıralamayı açık etmek gerektiğinde kısa bağlantı ifadeleri kullan. Bu ifadeler olayların arasındaki ilişkiyi görünür kılar, fakat fiil zamanının yerini tutmaz.

Örnek üzerinde inceleme

Bir öğrenci seminer sabahını anlatıyor. Olayların gerçekleşme sırası şöyledir: otobüsü kaçırdı, öğretmenine telefon etti, seminere geç geldi. Üç eylemi aynı geçmiş anlatımında şöyle birleştirebilir:

I missed the bus, called my tutor, and arrived late for the seminar.

Cümledeki üç temel fiil de past simple biçimindedir. Olaylar virgüller ve and ile aynı cümlede sıralanır. Burada okuyucu, önce otobüsün kaçtığını, sonra telefon edildiğini, en son öğrencinin seminere vardığını anlar. Fiil zamanlarının tutarlı olması olayların sırasını tek başına açıklamaz. Cümlenin düzeni de bu bilgiyi taşır.

Yakın bir karşılaştırma yapalım. Aynı öğrenci son eylemi arrive biçiminde yazarsa, cümlede geçmiş zamanla şimdiki zaman biçimini açıklamasız biçimde yan yana getirir. Okur, anlatıcının geçmiş olayı mı aktardığını yoksa şu anı mı anlattığını sorgulayabilir. Bu nedenle son fiilin biçimi arrived olmalıdır.

Sıralama ile zaman biçimini ayırma

Olay sırasını değiştirmek ile zamanı değiştirmek farklı düzenleme hamleleridir. İlkinde eylemlerin anlatıdaki yerini değiştirirsin. İkincisinde fiilin biçimine müdahale edersin. Birini düzeltmek diğerini otomatik olarak düzeltmez.

Örneğin, bir öğrenci önce laboratuvara ulaştı, sonra notlarını fark etti, ardından arkadaşından yardım istedi. Bu üç olayı anlatırken önce hangi eylemin gerçekleştiğini saptamak gerekir. Ardından her eylemin geçmişte tamamlanmış bir olay olarak aktarılıp aktarılmadığına bakılır. Okur, olayların sırasını bağlamdan çıkarabilse bile tutarsız fiil biçimleri anlatımın akışını bozabilir.

Aşağıdaki kısa anlatıda iki denetimi ayrı ayrı uygula:

• Olaylar: kütüphaneye gitmek, aradığı kitabı bulmak, çalışma masasına oturmak.
• Zaman denetimi: anlatı geçmişteyse üç ana fiili de geçmiş anlatımına uygun kur.
• Sıra denetimi: önce kütüphaneye gitme, sonra kitabı bulma, en son masaya oturma ilişkisini koru.

Bu örüntüde bağlantı ifadesi eklemek anlatıyı daha açık hâle getirebilir. Ancak then gibi bir ifade, yanlış fiil biçimini doğruya dönüştürmez. Bağlantı sözcüğü olaylar arasındaki ilişkiyi belirtir. Fiil biçimi ise anlatımın zaman çerçevesini destekler.

Anlatımın tutarlılığını sınama

Bir taslağı son kez okurken kendine iki ayrı soru sor. “Olaylar gerçekleştiği sırada mı anlatılıyor?” ve “Ana fiiller aynı geçmiş anlatımını sürdürüyor mu?” İlk sorudaki sorun, eylemlerin yerini düzeltmeyi gerektirir. İkinci sorudaki sorun, fiil biçimlerini gözden geçirmeyi gerektirir.

Bu ayrım özellikle üniversite yaşamından kısa bir anı yazarken işe yarar. Örneğin, ders notlarını evde unutmak, geri dönmek ve sınıfa geç ulaşmak tek bir kısa anlatıda birleştirilebilir. Önce bu üç olayın gerçek sırasını kur. Sonra her fiilin aynı geçmiş anlatımına uyduğunu kontrol et. Böylece okur hem ne olduğunu hem de olayların nasıl ilerlediğini daha kolay izler.

Maya missed the bus, called her tutor, and arrived late to the seminar. cümlesindeki sıra ve fiil biçimleri, üniversite gününden aktarılan kısa bir olayı anlaşılır kılar. Bu cümleyi sesli dinlerken üç eylemi ayrı ayrı fark et. Yazarken de aynı üç eylemin sırasını ve geçmiş zaman biçimlerini koru.

• Nora opened her notes, checked the room, and entered the lecture. cümlesinde eylemler geçmişte ve sırayla anlatılmıştır. Doğru mu? Üç ana fiil geçmiş biçimdedir ve cümle eylemleri belirtilen sırada verir.
• Olay sırası ve geçmiş zaman tutarlı olan anlatımı seç. İlk seçenek üç eylemi de geçmiş biçimde verir ve kartı bulma, ödeme, ayrılma sırasını korur.
• Geçmiş anlatımını tutarlı kıl: She packed her bag, ___ the door, and left. Eylemlerin tümü geçmişte tamamlanmıştır. Bu yüzden fiil locked biçiminde olmalıdır.

E-posta ve makale yazarken belirlediğin amaç ve okur, kısa anlatıda da hangi olay bağının açıkça gösterileceğine karar vermene yardım eder.

Geçmiş hikâyelerde üç zaman kipinin kusursuz iş bölümü

Bağlantı ifadesinin görevi

Bağlantı ifadeleri, olayların yalnızca yan yana gelmesini önler. Okura olayların hangi sırayla ilerlediğini veya bir olayın diğerini neden izlediğini gösterir. Fakat bu ifadeler anlatıyı tek başına tutarlı yapmaz. Olayların sırası ve geçmiş zaman kullanımı da anlamla uyuşmalıdır.

Aynı üç olayı düşün: Nora defterinin kayıp olduğunu fark etti, dersliğe geri döndü, defterini bir sıranın üzerinde buldu. Olay sırası sabit kalır. Bağlantı seçimi ise anlatının okura nasıl bir ilişki sunduğunu değiştirir.

İlişkiyi doğru seçmek

Bir bağlantı ifadesini seçmeden önce iki olay arasındaki ilişkiyi belirle. Okura yalnızca “hangisi önce oldu?” mu diyorsun, yoksa “bu olay neden gerçekleşti?” sorusunu da mı yanıtlıyorsun? Bu ayrım, zaman sırasını anlatan ifadelerle neden bildiren ifadeleri birbirinin yerine kullanma hatasını önler.

After that ifadesi tek başına neden bildirmez. Because ise yalnızca olayları sıraya dizmez. Bir gerekçe sunar. Bu yüzden Nora'nın defterini bulması için because kullanmak, bulunan defterin nedenini açıklamadığı sürece ilişkiyi bulanıklaştırır. Olayları birbirine bağlamak, her cümleye farklı bir bağlaç eklemek anlamına gelmez. Her ifade belirli bir ilişkiyi üstlenmelidir.

After that

ondan sonra

Üç olayı bağlantılı anlatıya dönüştürmek

Önce olayları kısa ve açık biçimde belirle. Her olayın geçmişte tamamlanmış bir eylem olduğuna dikkat et. Ardından anlatının okurdan hangi çıkarımı yapmasını istediğini seç. Nora'nın defterinin kayıp olduğunu fark etmesi, geri dönmesinin nedenidir. Defteri bulması ise geri dönüşten sonra gerçekleşen olaydır. Dolayısıyla anlatıda hem neden-sonuç hem de zaman sırası bulunur.

1. İlk olayı neden olarak tanımla. Nora defterinin kayıp olduğunu fark eder. İngilizce anlatıda bu tamamlanmış olay Nora noticed that her notebook was missing. biçiminde verilebilir. Bu cümle, geri dönüşün sebebine zemin hazırlar.
2. İkinci olayı ilkine bağla. Because she noticed it was missing, she went back to the lecture room. cümlesi, Nora'nın neden geri döndüğünü açıklar. Buradaki because, yalnızca “sonra” demek değildir. Okur, geri dönüşü kayıp defter bilgisine bağlar.
3. Son olayı sıraya yerleştir. After that, she found it on a desk. cümlesi bulma olayını geri dönüşün ardından gösterir. Böylece anlatı şu hâle gelir: Nora noticed that her notebook was missing. Because she noticed it was missing, she went back to the lecture room. After that, she found it on a desk.

İkinci cümledeki tekrar dilbilgisi bakımından anlaşılır olsa da aynı bilgiyi yeniden söyleyerek anlatıyı ağırlaştırır. Daha akıcı bir düzenleme, nedeni ve eylemi tek cümlede birleştirir: Because Nora noticed that her notebook was missing, she went back to the lecture room. After that, she found it on a desk. Üç olay hâlâ seçilebilir durumdadır. İlk olay neden bölümünde, ikinci olay ana eylemde, üçüncü olay ise sonraki cümlede yer alır.

Bu örnekte zaman sırası ile neden-sonuç ilişkisini birbirine karıştırma. After that kullanıp neden-sonuç anlamı beklemek, bağlacın taşıdığı bilgiyi aşırı yorumlamaktır. Tersine, because kullanıp yalnızca kronolojik sıra vermeye çalışırsan okur bir gerekçe arar. Geçmiş zaman tutarlılığı da bu ilişkilerin anlaşılmasını destekler: anlatılan tamamlanmış eylemlerin biçimleri, hikâyenin geçmişte gerçekleştiği bilgisini korur. Bir bağlaç, zaman biçimindeki beklenmedik değişikliği düzeltmez.

Bağlantının sınırı

Bir anlatıdaki bağlantı ifadelerini çıkarınca üç olay yine anlaşılabilir. Ancak okur aralarındaki ilişkiyi daha fazla kendisi kurar. Her cümleye farklı bir ifade eklemek de otomatik olarak daha iyi bir anlatı üretmez. İfade yanlış ilişkiyi gösteriyorsa, anlatı daha açık değil, daha yanıltıcı olur. Son kontrolde her bağlantı için şunu değerlendir: Bu ifade yalnızca sıradaki olayı mı gösteriyor, yoksa neden veya sonuç mu bildiriyor? Ardından olayların sırasının ve geçmişte anlatılma biçiminin bu yorumla uyuştuğunu incele.

• So her zaman yalnızca sonraki olayı mı gösterir? So çoğunlukla önceki bilgiyle bir sonuç arasında bağ kurar. Yalnızca zaman sırası bildirdiğini varsaymak anlamı daraltır.
• Sadece sonraki olayı belirten en uygun ifade hangisidir? After that olayların zaman sırasını gösterir. because ve so neden-sonuç ilişkisi kurar.
• Neden bildiren ifadeyi seç: Maya left early ___ she felt ill. Because, Maya'nın erken ayrılmasının nedenini verir. Zaman sırası ifadesi bu gerekçeyi kurmaz.

E-posta ve makalede okurun ihtiyacını gözetmen, anlatıda hangi bilginin zaman sıçramasından önce ve sonra verilmesi gerektiğini seçmene yardım eder.

Zaman sıçraması okuru nasıl etkiler?

Bir anlatıda olayların sunuluş sırası, olayların yaşanma sırasından farklı olabilir. Bu fark tek başına hata değildir. Yazar geçmişteki bir ana dönebilir ya da henüz yaşanmamış bir olaya kısa süreliğine işaret edebilir. Okurun yönünü kaybetmemesi için sıçramanın nerede başladığını ve ana olay çizgisine nasıl dönüldüğünü anlaması gerekir.

Geçmişe dönüş, ana anlatıdaki bir olaydan daha önce yaşanmış bir ana geçiştir. İngilizcede Earlier that morning veya Two years before gibi zaman işaretleri, okura yeni parçanın hangi döneme ait olduğunu bildirir. Bu işaretler olayların kendisi değildir. Okurun olayları doğru zaman konumuna yerleştirmesine yardım eder.

Bu anlatıda okur önce kayıp posteri ve Nora’nın arayışını görür. Sonra Earlier that morning ifadesi daha eski ana geçişi açıkça bildirir. Back in the hall ise anlatıyı yeniden ana zamana taşır. Böylece olayları sunma sırası ile yaşanma sırası farklılaşır, fakat okur iki çizgiyi birbirinden ayırabilir.

Zaman çizgisini incelemek

Bir sıçramayı analiz ederken önce anlatının ana zamanını belirle. Ardından her olayın hangi döneme ait olduğunu işaretle. Son olarak anlatının ana zamana döndüğünü gösteren ifadeyi ara.

Bu ayrım, olay sırası bilgisini geliştirir: okuyucuya olayların hangi sırayla anlatıldığını ve gerçekte hangi sırada yaşandığını ayrı ayrı gösterirsin. Zaman çizgisindeki yeri değişse de her olayın kendi zamanı belli olmalıdır. Geçmişteki anı anlatırken geçmiş zaman biçimlerini korumak, sıçramayı dilbilgisel bir zaman değişikliğiyle karıştırmayı önler.

Tutarlı anlatım ve yanıltıcı sıçrama

Geçmiş zaman tutarlılığı, her fiilin aynı biçimde görünmesi demek değildir. Önemli olan, cümlelerin aynı zaman düzlemindeki olayları anlaşılır biçimde aktarmasıdır. Bir zaman sıçraması sırasında da geçmişteki olaylar geçmiş zamanla anlatılabilir. Okur, fiil biçimlerine ek olarak zaman ifadelerini ve olayların anlam ilişkisini birlikte değerlendirir.

Karşılaştır: Nora carried the poster into the café. She left it near the window. cümleleri birbirini izleyen geçmiş olayları açıkça anlatır. Buna karşılık Nora carries the poster into the café. She left it near the window. biçiminde açıklamasız bir zaman değişikliği vardır. İlk fiilin geniş zaman, ikincinin geçmiş zaman olması bir sıçrama işareti sunmaz. Okur bunu tutarsızlık olarak algılayabilir.

Zaman bağlantıları, sıçramanın neden önemli olduğunu da açıklar. Nora’nın posteri kafeye götürmesi kaybolma sorununa neden olur. Posteri bulmaları ise sunumun başlamasını mümkün kılar. Bu ilişkileri sırf olayları arka arkaya yazarak okura bırakma. Örneğin Because the rain started, Nora carried the poster inside. neden-sonuç bağını açıkça kurar. Ancak bağlaç eklemek, zaman bilgisini tek başına çözmez. Earlier that morning gibi bir işaret yine gerekir.

Yeni bir anlatıda uygula

Bir arkadaşının kampüs kartını kaybettiği kısa anlatıyı düşün. Önce kartın eksik olduğunu fark ettiği ana yer ver. Sonra daha önce kütüphanede yaşanan bir ana dönüp kartı masada bıraktığını açıkla. En son anlatıyı ana zamana getir ve kartı nerede bulduğunu belirt. Üç olayı yazarken her cümlenin geçmiş zaman çerçevesini koru, geçmişe dönüşün başlangıcını ve ana zamana dönüşü görünür kıl.

Sık görülen karışıklık: Zaman sıçraması, okuyucunun olay sırasını tahmin etmesini istemek değildir. Zaman işareti bulunmayan ani geçiş, bilinçli anlatı tercihi gibi görünmeyebilir. Benzer biçimde, her cümleye bir zaman bağlacı eklemek de çözüm değildir. Gereken yerlerde net işaret kullan. Olayların arasındaki neden, sonuç veya devam ilişkisini ise anlamlı bir bağlantıyla göster.

Bu düzenleme biçimini kısa bir kampüs hikâyesinde sınayabilirsin: anlatıyı önce, geçmişe dönüşü sonra sun. Fakat okurun hangi olayın önce yaşandığını çıkarabilmesi için yeterli zaman ipucu bırak. Her üç olayın da birbirine nasıl bağlandığını kontrol et. Sıçrama kaldırıldığında anlatının anlamı değişiyorsa, bu parçanın neyi açıkladığını belirle. Sıçrama yalnızca sıralamayı karıştırıyorsa, olayları yeniden düzenle veya zaman işaretlerini netleştir.

earlier /ˈɝ.li.ɚ/ (daha önce) sözcüğü, bir olayın anlatıdaki ana andan önce gerçekleştiğini belirtir.

earlier

Bir olayın başka bir zamandan önce gerçekleştiğini belirtir.

• Zaman sıçraması varsa fiil zamanı mutlaka değişmelidir. Sıçrama, olayın zaman çizgisindeki yerini değiştirir. Fiiller geçmiş zaman çerçevesini koruyabilir.
• Hangi ifade geçmişteki ana geçişi en açık biçimde işaretler? Earlier that afternoon olayın ana andan daha önce yaşandığını doğrudan belirtir.
• Ana zamana dönüşü belirten uygun ifade: ___ the laboratory. Back in the laboratory anlatıyı önceki ana zamana geri taşır. Diğer seçenekler geçmişe dönüşü başlatır.

Önceki makale çalışmasındaki tez, okurun metindeki ana yönü bulmasına yardım ediyordu. Kısa bir olay anlatısında da her cümlenin aynı olay zincirine hizmet edip etmediğini incele.

Üç olayın birbirini taşıması

Beklenmedik bir günü anlatırken yalnızca üç olayı arka arkaya koymak yetmez. Okur, bir olayın diğerini nasıl hazırladığını ve anlatıcının geçmişte kalıp kalmadığını da izler. Aşağıdaki sahnede otobüsün bozulması, öğrencinin sunuma geç kalmasına yol açar. Gecikme de beklenmedik bir karşılaşmayı mümkün kılar.

An Unexpected Day

Maya woke up early because she had an important presentation at nine. She left home at half past seven and waited for the number 12 bus.

Suddenly, the bus broke down near the bridge. The driver told everyone to get off and wait for the next one. Maya looked at her watch and felt worried.

She arrived late, so she missed the beginning of her own talk. While she was standing outside the hall, she met an old classmate from her first year.

They talked for a few minutes. The unexpected meeting turned a difficult morning into a good memory.

Olayları Olay Sırası açısından incelerken “Hangisi önce oldu?” sorusuyla yetinme. “İlk olay, sonraki olayı neden anlamlı kılıyor?” diye de sor. Burada otobüs arızası yalnızca ilginç bir ayrıntı değildir. Gecikmenin nedenini verir. Karşılaşma ise gecikmenin sonucunda gerçekleşen yeni bir olaydır.

Aynı anlatıcı, tek zaman çizgisi

Örnek zincirdeki eylemler geçmişte tamamlanmıştır. Anlatının ortasında gerekçesiz biçimde şimdiki zamana geçmek, okura sahnenin hâlâ sürüp sürmediğini düşündürür. Bu, Geçmiş Zaman Tutarlılığı açısından bir sorundur. Olayların sırasını değiştirmez ama anlatımın zaman çizgisini bulanıklaştırır.

Yanlış: The bus broke down, so Maya arrived late. She meets her partner outside the hall. Son cümle, bağlam bunu gerektirmediği hâlde anlatımı geçmişten şimdiye kaydırıyor.

Daha tutarlı: The bus broke down, so Maya arrived late. She met her partner outside the hall. Fiil biçimleri aynı geçmiş anlatım çerçevesinde kalıyor. Buradaki amaç yeni bir zaman kuralı öğrenmek değil, cümlelerin aynı olay anlatısına ait olup olmadığını denetlemektir.

Bağlantıyı sınamak

Hikâye Bağlantıları yalnızca so gibi bir bağlayıcı eklemek değildir. Bağlayıcının iki olay arasındaki gerçek ilişkiyi doğru gösterip göstermediğini incele. So sonucu, because nedeni öne çıkarır. Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi yoksa bu sözcükler okuru yanlış yönlendirebilir.

Kendi kısa taslağını üç aşamada çözümle:

1. Üç olayı oluş sırasına göre numaralandır.
2. Her cümlede anlatımın geçmişte tutarlı kalıp kalmadığını kontrol et.
3. Her bağlantı ifadesinin olaylar arasındaki ilişkiyi doğru anlattığını sınayarak anlatıyı yeniden oku.

Daha sonra derste kısa mesaj ve notlarda bilgiyi seçip düzenleme becerisiyle karşılaşacaksın. Burada ise okurun üç olayı tek bir anlatı olarak izleyebilmesine odaklan.

Kendine özel olarak sor: Makale tezinde okurun ana yönü bulmasına ne yardım ediyordu, bu anlatıda üç olayı tek bir çizgide tutmaya ne yardım etti?

• Bir anlatıda olaylar geçmişte tamamlanmışsa, tüm cümleler aynı geçmiş çerçevede kalmalıdır. Anlatının ortasında gerekçesiz şimdiki zamana geçmek, okurun sahnenin hâlâ sürdüğünü düşünmesine yol açar ve zaman çizgisini bulanıklaştırır.
• The bus broke down, so Maya arrived late. cümlesinde so hangi ilişkiyi gösterir? So sonucu öne çıkarır. because ise nedeni gösterir. Burada otobüs arızası gecikmenin nedenidir ve so gecikmeyi sonuç olarak sunar.
• Anlatıda olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisini yanlış gösteren bir bağlayıcı okuru ___. Bağlayıcı iki olay arasındaki gerçek ilişkiyi doğru göstermezse okur olayları yanlış sırada veya yanlış nedenle anlar.
• The train stopped, and Leo missed class. He calls his tutor. geçmiş anlatım tutarlı mı? Son cümledeki calls şimdiki zamanı gösteriyor. Olay zinciri geçmişte anlatılıyorsa bu geçiş gerekçelendirilmelidir.
• Hangi seçenek üç olayı neden-sonuç ilişkisiyle tutarlı biçimde bağlıyor? İlk seçenek yağmuru şemsiye alma nedeni olarak gösteriyor ve olayları geçmiş anlatımda tutarlı biçimde sürdürüyor.

The bus broke down. → Maya arrived late for her presentation. → She met her project partner outside the lecture hall.